Κομισιόν: Έρχονται μέτρα α λα Covid για την ενεργειακή κρίση

Στις 22 Απριλίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει σχέδιο δράσης για να αντιμετωπιστεί το άλμα στις τιμές και τις προκλήσεις στη διαθεσιμότητα καυσίμων λόγω των συγκρούσεων στο Ιράν που οδήγησαν στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Στα μέτρα αυτά έχει πέσει στο τραπέζι να περιλαμβάνονται τρεις βασικές προτάσεις:

Σύνφωνα με Τα Νέα, η υποχρέωση των επιχειρήσεων να προσφέρουν τουλάχιστον μία ημέρα τηλεργασίας στους εργαζομένους τους.
Το κλείσιμο δημόσιων κτιρίων, όποτε αυτό είναι δυνατό.
Η μείωση στα εισιτήρια δημόσιων μεταφορών ή ακόμη και οι δωρεάν μετακινήσεις για ορισμένες πληθυσμιακές ομάδες.

Πρόκειται για κινήσεις που περιλαμβάνονται στο προσχέδιο προτάσεων που οριστικοποιεί αυτές τις ημέρες η Κομισιόν, όπως τις αποκάλυψε η «El País». Αφορούν μέτρα, ορισμένα από τα οποία θυμίζουν έντονα τις ημέρες της πανδημίας του Covid-19.

Το σχέδιο μέτρων της Κομισιόν θα ανακοινωθεί μία ημέρα πριν από την άτυπη συνάντηση των ηγετών της ΕΕ, οι οποίοι νωρίτερα φέτος κάλεσαν το εκτελεστικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ενωσης να προτείνει μέτρα για την ανακούφιση του βάρους των τιμών της ενέργειας για τις βιομηχανίες και τα νοικοκυριά.

Στη φαρέτρα της Κομισιόν περιλαμβάνονται επίσης και λύσεις που είχαν εφαρμοστεί κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης η οποία δημιουργήθηκε μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία το 2022. Δράσεις που σχεδίαζε η Κομισιόν, σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, περιελάμβαναν:

Μείωση των φόρων στην ενέργεια και των τελών του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας. Ουσιαστικά με τα μέτρα αυτά η ΕΕ θα επιδιώξει να καταργήσει ορισμένους φόρους, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι η ηλεκτρική ενέργεια φορολογείται ευνοϊκότερα από τα ορυκτά καύσιμα.

Συνέχιση του συντονισμού της πλήρωσης των αποθεμάτων φυσικού αερίου, ώστε τα κράτη – μέλη της ΕΕ να μην ανταγωνίζονται μεταξύ τους για τις προμήθειες αυτές.
Ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις αποκαλούμενες «βέλτιστες πρακτικές» όσον αφορά εθνικά προγράμματα εισοδηματικής στήριξης.
Υιοθέτηση νέου προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων ήδη από αυτόν τον μήνα.

Μέτρα βελτίωσης ενεργειακής απόδοσης, όπως η ανακαίνιση κτιρίων ή η ανανέωση εξοπλισμού σε βιομηχανικές δραστηριότητες.
Προώθηση ειδικής στρατηγικής πριν από το καλοκαίρι για την εξάπλωση της ηλεκτροκίνησης, συμπεριλαμβανομένης και της θέσπισης νέων στόχων που χαρακτηρίζονταν ως φιλόδοξοι από τις ίδιες πηγές.

Ορισμένα από αυτά τα μέτρα μπορούσαν να εφαρμοστούν σχεδόν αμέσως σε κατοικίες και κτίρια, στη βιομηχανία και στον τομέα των μεταφορών. Αλλα έχουν πιο μεσοπρόθεσμο χαρακτήρα, όπως η ευελιξία των κρατικών ενισχύσεων. Σε αυτό το πλαίσιο, οι Βρυξέλλες άνοιγαν τον δρόμο για την παροχή κρατικών ενισχύσεων στους τομείς της γεωργίας, με στήριξη που μπορεί να φτάσει έως και το 50% της επιπλέον τιμής των καυσίμων και των λιπασμάτων μέχρι το τέλος του έτους, σύμφωνα με το σχέδιο της ΕΕ που επικαλούνταν η «El País» και το οποίο – όπως σημειωνόταν – εξακολουθούσε να υπόκειται σε αλλαγές.

Το έγγραφο χάραξης πολιτικής της επόμενης εβδομάδας ενδέχεται επίσης να περιλαμβάνει ορισμένες κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την επιβολή φόρων έκτακτων κερδών σε ενεργειακές επιχειρήσεις. Ομως δεν αναμενόταν να φτάσει σε σημείο να τους προτείνει ως υποχρεωτικό μέσο σε επίπεδο ΕΕ, λόγω των αποκλινουσών απόψεων μεταξύ των κρατών – μελών, ανέφεραν οι ίδιες πηγές. Σημειώνεται ότι την περασμένη εβδομάδα οι υπουργοί Οικονομικών πέντε κρατών – μελών της ΕΕ, μεταξύ των οποίων της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Ισπανίας, κάλεσαν την ΕΕ να φορολογήσει τα έκτακτα κέρδη που αποκομίζουν οι εταιρείες ενέργειας ως αποτέλεσμα του πολέμου.

Αλμα στο κόστος ενέργειας

Από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν όπως επεκτάθηκε στη Μέση Ανατολή, το κόστος των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων για την ΕΕ έχει αυξηθεί κατά πάνω από 22 δισεκατομμύρια ευρώ, ανακοίνωσε πριν από λίγες ημέρες η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε συνέντευξη Τύπου στις Βρυξέλλες.

Ακόμη και πριν από τον πόλεμο, οι τιμές της ενέργειας είχαν ήδη αναδειχθεί σε πρώτη προτεραιότητα στην πολιτική ατζέντα της ΕΕ λόγω των ανησυχιών για τη μείωση της ανταγωνιστικότητας της ηπείρου σε σύγκριση με την Κίνα και τις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με το σχέδιο που αναμένεται να παρουσιαστεί στις 22 Απριλίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάιο θα προτείνει μεταξύ άλλων νομικές αλλαγές στους φορολογικούς κανόνες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Αυτές θα διασφαλίζουν ότι η ηλεκτρική ενέργεια θα φορολογείται με συντελεστή χαμηλότερο από αυτόν των ορυκτών καυσίμων και θα διευκολύνουν τις κυβερνήσεις να μειώσουν στο μηδέν τους φόρους ηλεκτρικής ενέργειας για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, μετέδιδε το Reuters.

Ερχεται τετραήμερη εβδομάδα εργασίας;

«Η Covid-19 μας έφερε την υβριδική εργασία. Ο πόλεμος στο Ιράν μπορεί να μας φέρει τριήμερη εβδομαδιαία αργία. Καθώς η Σρι Λάνκα, οι Φιλιππίνες και το Πακιστάν υιοθετούν την τετραήμερη εβδομάδα εργασίας λόγω του πολέμου στο Ιράν, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι βρισκόμαστε πιο κοντά από ποτέ σε μια εβδομάδα εργασίας με λιγότερες ημέρες απασχόλησης» και στη Δύση, σχολίαζε το περιοδικό Fortune.

Fuel Pass: Τα ποσά της επιδότησης καυσίμων ανά περιοχή

Ο πρωθυπουργός της Αυστραλίας Αντονι Αλμπανέζε προειδοποίησε ότι οι «οικονομικές αναταράξεις» του πολέμου στο Ιράν «θα γίνονται αισθητές για μήνες» και ενθάρρυνε τους πολίτες να χρησιμοποιούν τα μέσα μαζικής μεταφοράς όπου μπορούν – για να εξοικονομήσουν καύσιμα για τους αγρότες, τους εργάτες και τους εργαζόμενους οι οποίοι δεν έχουν άλλη επιλογή από το να οδηγούν για να πάνε στη δουλειά. Λίγες ώρες αργότερα, ο πρωθυπουργός της Βρετανίας είχε απευθυνθεί στον λαό σχετικά με τις ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου. Και πέρα από τη Μάγχη, «η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προέτρεψε τους πολίτες να εργάζονται από το σπίτι, να οδηγούν και να πετούν λιγότερο και κάλεσε τα κράτη μέλη της ΕΕ να επιταχύνουν επειγόντως την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Κανείς από αυτούς δεν ανέφερε την τετραήμερη εβδομάδα εργασίας. Ωστόσο, η τρέχουσα πορεία είναι αδιαμφισβήτητη: η μία μετά την άλλη οι κυβερνήσεις αναγκάζονται να αντιμετωπίσουν την ίδια ενεργειακή κρίση, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή απειλεί τις ζωτικής σημασίας μεταφορές πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ», σχολίαζε το περιοδικό.

Ντίζελ και τρόφιμα

Το πετρέλαιο κίνησης (ντίζελ) είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε όλη αυτή την εξίσωση, καθώς τροφοδοτεί φορτηγά, πλοία, κατασκευαστικό εξοπλισμό και γεωργικά μηχανήματα. Επομένως μια έλλειψη σε ντίζελ επηρεάζει τον εφοδιασμό με τρόφιμα, τον κατασκευαστικό τομέα, τις εξορύξεις και τελικά όλο το παγκόσμιο εμπόριο, όχι μόνο τις μεταφορές. Εάν συνεχιστεί ο πόλεμος θα ακολουθήσουν ελλείψεις βενζίνης καθώς η προσφορά αργού πετρελαίου θα περιοριστεί περαιτέρω και τελικά οι ελλείψεις θα επεκταθούν σε όλα τα προϊόντα πετρελαίου, εκτιμούσε το Conversation.

Το πετρέλαιο επίσης δεν χρησιμοποιείται μόνο ως καύσιμο για τις μεταφορές. Αποτελεί ακόμη βασική πρώτη ύλη για σειρά από πετροχημικά προϊόντα, για την παραγωγή πλαστικών, λιπασμάτων, χημικών, συνθετικών υλικών και για πολλές άλλες βιομηχανικές επεξεργασίες. Η έλλειψη καυσίμων και η αύξηση των τιμών τους επηρεάζει τα πάντα, από την παραγωγή και τη συσκευασία τροφίμων έως τα ηλεκτρονικά είδη.

Καύσιμα: Πότε και πόσο θα πέσει η τιμή του ντίζελ και της βενζίνης

Ομοιότητες και διαφορές με την περίοδο της πανδημίας

Παρά τις αναφορές για διαπραγματεύσεις μεταξύ των ΗΠΑ και του ιρανικού καθεστώτος, τα Στενά του Ορμούζ παρέμεναν ουσιαστικά κλειστά για τα περισσότερα εμπορικά πλοία. Το αποτέλεσμα για την παγκόσμια αγορά ήταν μια απώλεια περίπου 11 εκατ. βαρελιών την ημέρα στη διακίνηση πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων. Αυτό αντιπροσώπευε λίγο πάνω από το 10% της παγκόσμιας προσφοράς. Στις αγορές πετρελαίου ακόμη και μια ανισορροπία της τάξεως του 10% μεταξύ προσφοράς και ζήτησης μπορεί να έχει πολύ σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις.

Για να κατανοηθεί καλύτερα η κλίμακα της διαταραχής, μπορεί να συγκριθεί με την κορύφωση της πανδημίας Covid-19 το 2020. Κατά τη διάρκεια των περιοριστικών μέτρων παγκοσμίως, οι άδειοι δρόμοι, τα αεροσκάφη που παρέμεναν στο έδαφος και οι έρημοι σταθμοί λεωφορείων και τρένων έγιναν καθημερινότητα, σχολίαζε ο ιστότοπος The Conversation. Εκείνη την εποχή, η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου μειώθηκε κατά περίπου 8 εκατ. βαρέλια την ημέρα, το μεγαλύτερο σοκ ζήτησης στην ιστορία.

Η σημερινή κατάσταση είναι η αντίθετη. Αντί για κατάρρευση της ζήτησης, ο κόσμος βιώνει ένα μεγάλο σοκ έλλειψης προσφοράς. Ωστόσο, ο αντίκτυπος στην καθημερινή ζωή θα μπορούσε τελικά να είναι παρόμοιος: μειωμένα ταξίδια, υψηλότερο κόστος μεταφοράς, επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας και πίεση στους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών. Ο λόγος είναι ότι τόσο η προσφορά όσο και η ζήτηση πετρελαίου είναι πολύ άκαμπτες βραχυπρόθεσμα. Οι άνθρωποι εξακολουθούν να πρέπει να οδηγούν για να πάνε στη δουλειά, τα εμπορεύματα εξακολουθούν να χρειάζεται να μεταφέρονται και τα αεροσκάφη εξακολουθούν να απαιτούν καύσιμα.