Εκπαιδευτικοί: Ζητήματα ισότητας και χρηστής διοίκησης στις αποσπάσεις στο εξωτερικό

Στη Βουλή φτάνει το ζήτημα των αποσπάσεων εκπαιδευτικών στο εξωτερικό, μετά την κατάθεση αναφοράς από τη βουλευτή Έλενα Ακρίτα προς την υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. Η αναφορά αφορά καταγγελίες εκπαιδευτικών για θεσμική ανισότητα και αθέμιτη διαφοροποίηση στο άρθρο 84 του νόμου 5291/2026, το οποίο τροποποιεί την παράγραφο 3 του άρθρου 16 του νόμου 4415/2016.

Σύμφωνα με το έγγραφο, η αναφορά κατατέθηκε στη Βουλή με αριθμό πρωτοκόλλου αναφορών 2465 και ημερομηνία κατάθεσης 27/5/2026. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ομαδική αναφορά που είχε υποβληθεί στον Συνήγορο του Πολίτη με αριθμό 36956/17.05.2026, στην οποία εκπαιδευτικοί θέτουν ζητήματα συνταγματικότητας, ισότητας, αναλογικότητας, αξιοκρατίας και χρηστής διοίκησης.

Τι αναφέρει η κοινοβουλευτική αναφορά

Η Έλενα Ακρίτα κατέθεσε προς την υπουργό Παιδείας την κοινοποίηση της ομαδικής αναφοράς των εκπαιδευτικών, ζητώντας απάντηση και ενημέρωση για τις σχετικές ενέργειες. Στο κείμενο γίνεται λόγος για άνιση μεταχείριση στις αποσπάσεις εκπαιδευτικών στο εξωτερικό, ανάμεσα σε εκπαιδευτικούς που, όπως υποστηρίζεται, βρίσκονται σε ουσιωδώς όμοιες υπηρεσιακές και κοινωνικές συνθήκες.

Οι εκπαιδευτικοί επισημαίνουν ότι ορισμένες κατηγορίες, παρά την αποδεδειγμένη εμπειρία τους στην ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο εξωτερικό, αποκλείονται από ισότιμη συμμετοχή στις διαδικασίες αποσπάσεων μετά την εξαετία. Το ζήτημα συνδέεται, σύμφωνα με την αναφορά, όχι μόνο με υπηρεσιακά κριτήρια, αλλά και με κοινωνικές παραμέτρους, όπως η οικογενειακή συνοχή και η δυνατότητα επανένωσης οικογενειών.

Οι αιτιάσεις για το άρθρο 84 του νόμου 5291/2026

Στην αναφορά των εκπαιδευτικών υποστηρίζεται ότι το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο εισάγει διαφοροποίηση μεταξύ δύο κατηγοριών αποσπασμένων εκπαιδευτικών. Από τη μία πλευρά βρίσκονται εκπαιδευτικοί που ήδη υπηρετούν στο εξωτερικό και ζητούν παράταση απόσπασης, ενώ από την άλλη εκπαιδευτικοί που έχουν υποχρεωθεί να επιστρέψουν στην Ελλάδα ή έχουν τεθεί σε άδειες άνευ αποδοχών λόγω οικογενειακών συνθηκών στο εξωτερικό και επιδιώκουν εκ νέου απόσπαση.

Κατά τους αναφέροντες, η διαφορετική μεταχείριση των δύο περιπτώσεων δεν βασίζεται σε κοινά αντικειμενικά και κοινωνικά κριτήρια. Υποστηρίζουν ότι δημιουργείται προνομιακή μεταχείριση υπέρ συγκεκριμένης κατηγορίας αιτούντων, χωρίς να λαμβάνονται επαρκώς υπόψη η εμπειρία, η γνώση της χώρας υποδοχής, η προηγούμενη υπηρεσία στην ελληνόγλωσση εκπαίδευση του εξωτερικού και τα οικογενειακά δεδομένα.

Το ζήτημα των ειδικών προκηρύξεων

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις ειδικές ή συμπληρωματικές προκηρύξεις, οι οποίες, σύμφωνα με τους εκπαιδευτικούς, αφορούν μόνο όσους έχουν ικανοποιηθεί οι παρατάσεις απόσπασης. Όπως υποστηρίζεται, οι εκπαιδευτικοί της άλλης κατηγορίας αποκλείονται από την υποβολή αίτησης απόσπασης μόνο μετά την ολοκλήρωση των παραπάνω παρατάσεων και εφόσον η διοίκηση προχωρήσει σε ειδική προκήρυξη για εναπομείναντα κενά.

Η αναφορά χαρακτηρίζει την κατάσταση αυτή ως δεύτερης τάξης αποκλεισμό. Οι εκπαιδευτικοί σημειώνουν ότι πρόσωπα που κάλυψαν θέσεις μετά τη λήξη της θητείας παλαιότερων συναδέλφων συνεχίζουν να απολαμβάνουν προτεραιότητα, ενώ οι προκάτοχοί τους παραμένουν εκτός διαδικασίας, είτε βρίσκονται στην Ελλάδα είτε έχουν λάβει μακροχρόνιες άδειες άνευ αποδοχών, ακόμη και για σοβαρούς λόγους οικογενειακής επανένωσης.

Ζητήματα ισότητας, αξιοκρατίας και οικογενειακής συνοχής

Στο έγγραφο γίνεται εκτενής αναφορά στην αρχή της ισότητας και στην ανάγκη κοινής αφετηρίας για όλους τους εκπαιδευτικούς που διαθέτουν ίδια υπηρεσιακά χαρακτηριστικά. Οι αναφέροντες υποστηρίζουν ότι το πλαίσιο πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα της συνταγματικής νομιμότητας, της αναλογικότητας, της αξιοκρατίας και της χρηστής διοίκησης.

Παράλληλα, τίθεται το ζήτημα της προστασίας της οικογένειας, καθώς οι εκπαιδευτικοί αναφέρουν ότι οι αποκλεισμοί επηρεάζουν περιπτώσεις στις οποίες υπάρχουν οικογενειακοί δεσμοί στο εξωτερικό. Στο πλαίσιο αυτό ζητείται να μη λειτουργεί η διαδικασία των αποσπάσεων με τρόπο που να δυσχεραίνει την οικογενειακή συνοχή ή να αγνοεί πραγματικές κοινωνικές συνθήκες.

Η παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη

Οι εκπαιδευτικοί επικαλούνται και πρόσφατη σχετική παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη προς το υπουργείο Παιδείας. Όπως αναφέρεται στο έγγραφο, με επιστολή της 1/04/2026, ο Συνήγορος είχε επισημάνει ζητήματα ανισοτήτων και διακριτικής μεταχείρισης στο υφιστάμενο πλαίσιο αποσπάσεων εκπαιδευτικών στο εξωτερικό.

Η παρέμβαση αυτή συνδέεται, σύμφωνα με την αναφορά, με περιπτώσεις εκπαιδευτικών που είναι παντρεμένοι με ομογενή ή αλλοδαπό μόνιμο κάτοικο εξωτερικού. Οι αναφέροντες ζητούν από τον Συνήγορο του Πολίτη να εξετάσει τη συνταγματική νομιμότητα του νέου πλαισίου και να παρέμβει προς το υπουργείο, ώστε να αρθούν οι ανισότητες που καταγγέλλονται.

Τι ζητούν οι εκπαιδευτικοί

Στο αίτημά τους οι εκπαιδευτικοί ζητούν την επανεξέταση του πλαισίου αποσπάσεων, ώστε να διασφαλιστεί η ίση πρόσβαση στις διαδικασίες επιλογής. Ζητούν επίσης την εφαρμογή κοινών αντικειμενικών και κοινωνικών κριτηρίων αξιολόγησης για όλους τους εκπαιδευτικούς, ανεξάρτητα από την κατηγορία στην οποία υπάγονται.

Μεταξύ των προτάσεων που διατυπώνονται είναι η θεσμοθέτηση κοινής αξιολόγησης όλων των αιτήσεων, παρατάσεων και αποσπάσεων, πριν από την εξαετία, στις τακτικές προκηρύξεις. Παράλληλα, ζητείται η κατάρτιση ενιαίου πίνακα για τα εναπομείναντα κενά, με βάση αντικειμενικά και κοινωνικά κριτήρια. Η υπόθεση πλέον αναμένεται να απαντηθεί από το υπουργείο Παιδείας, καθώς η κοινοβουλευτική αναφορά ζητά ενημέρωση για τις ενέργειες που θα ακολουθήσουν.