ΔΕΘ – Συντάξεις: Τα νέα σενάρια για μόνιμες αυξήσεις και έξτρα όφελος έως 700 ευρώ

Οι συντάξεις βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο των σχεδιασμών του οικονομικού επιτελείου, καθώς εξετάζονται πρόσθετα μέτρα με μόνιμο και όχι προσωρινό χαρακτήρα.

Το πιθανό όφελος από τις παρεμβάσεις που βρίσκονται υπό εξέταση υπολογίζεται περίπου στα 500 ευρώ ετησίως, ενώ μαζί με την κανονική αύξηση για το 2027 το συνολικό όφελος μπορεί να φτάσει κατά μέσο όρο τα 700 ευρώ τον χρόνο και σε ορισμένες περιπτώσεις να ξεπεράσει τα 1.300 ευρώ.

Τα βασικά σενάρια για τις νέες αυξήσεις

Ανάμεσα στις προτάσεις που συζητούνται και κοστολογούνται περιλαμβάνεται η δημιουργία ειδικού μηχανισμού προστασίας των συντάξεων από τον πληθωρισμό βασικών αγαθών.

Το σενάριο προβλέπει πρόσθετη αύξηση της τάξης του 2% με 2,5%, ώστε να καλύπτεται ένα μέρος της διαφοράς ανάμεσα στην αύξηση των συντάξεων και στο κόστος ζωής που αντιμετωπίζουν οι ηλικιωμένοι.

Ρήτρα πληθωρισμού για βασικά αγαθά

Η λογική του μηχανισμού βασίζεται στο ότι ο γενικός πληθωρισμός μπορεί να κινείται στο 5%, όμως δεν αποτυπώνει πλήρως το πραγματικό κόστος ζωής των συνταξιούχων.

Σύμφωνα με το σενάριο, μεγαλύτερη σημασία έχουν επιμέρους δείκτες τιμών σε προϊόντα και υπηρεσίες που χρησιμοποιούν περισσότερο οι ηλικιωμένοι, όπως τρόφιμα, ενέργεια, φάρμακα και ενοίκιο.

Η ρήτρα του νόμου Κατρούγκαλου

Για να προχωρήσει μια τέτοια πρόταση, θα πρέπει να καταργηθεί η ρήτρα του νόμου Κατρούγκαλου, σύμφωνα με την οποία η ετήσια αύξηση στις συντάξεις δεν μπορεί να ξεπερνά το ύψος του πληθωρισμού.

Το επικρατέστερο και πιο απλό σενάριο στην υλοποίησή του θεωρείται η χορήγηση έξτρα αύξησης στις συντάξεις με ρήτρα πληθωρισμού, η οποία θα ενεργοποιείται κάθε χρόνο όταν ο πληθωρισμός υπερβαίνει συγκεκριμένο όριο.

Το κόστος και το μόνιμο επίδομα

Το κόστος της πρότασης για την πρόσθετη αύξηση εκτιμάται περίπου στα 500 εκατομμύρια ευρώ και, σύμφωνα με τις πληροφορίες, καλύπτει το σύνολο των συνταξιούχων.

Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η χορήγηση νέας αύξησης στο μόνιμο επίδομα των συνταξιούχων. Το ποσό, από 250 ευρώ πέρσι, αυξάνεται στα 300 ευρώ για φέτος και δίνεται σε περισσότερους συνταξιούχους, ενώ υπάρχουν σκέψεις να ανέβει ακόμη περισσότερο, ενδεχομένως στα 400 ευρώ για την πληρωμή του Νοεμβρίου.

Οι αλλαγές στην ΕΑΣ

Ένα ακόμη σενάριο αφορά τη μείωση εισφορών και κρατήσεων σε κύριες ή και επικουρικές συντάξεις, με επίκεντρο την αναμόρφωση της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων.

Σήμερα η ΕΑΣ επιβάλλεται σε ολόκληρο το ποσό για κύριες συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ και σε επικουρικές άνω των 300 ευρώ. Για τις κύριες εξετάζεται η κράτηση να υπολογίζεται μόνο στο υπερβάλλον ποσό πάνω από τα 1.400 ευρώ.

Ποιοι αφορά η μείωση των κρατήσεων

Στην πράξη, για κύρια σύνταξη 2.200 ευρώ, το σενάριο προβλέπει η κράτηση να επιβάλλεται στα 800 ευρώ, δηλαδή στη διαφορά από τα 1.400 ευρώ, και όχι στο σύνολο των 2.200 ευρώ όπως ισχύει σήμερα.

Η μείωση της ΕΑΣ δεν αφορά όλους τους συνταξιούχους, αλλά περίπου 400.000 συνταξιούχους που μετά τις 13 Μαΐου 2016 λαμβάνουν εθνική και ανταποδοτική σύνταξη πάνω από 1.400 ευρώ, καθώς και άλλους 250.000 συνταξιούχους με επικουρική πάνω από 300 ευρώ. Για τις επικουρικές μελετάται ακόμη και η κατάργηση της εισφοράς.

Τι εξετάζεται για τις συντάξεις χηρείας

Στην κυβερνητική ατζέντα δεν αποκλείεται να περιληφθούν και συμπληρωματικά μέτρα για επιμέρους κατηγορίες συνταξιούχων, όπως οι συντάξεις χηρείας.

Σήμερα 117.000 συνταξιούχοι χηρείας βρίσκονται σε εκκρεμότητα, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος αναδρομικών μειώσεων από το 70% της σύνταξης του θανόντος στο 35%. Στελέχη του υπουργείου Εργασίας διαβεβαιώνουν ότι δεν θα γίνουν περικοπές.

Το ανοιχτό θέμα με το Δημόσιο

Αν δεν εφαρμοστούν οι περικοπές στις συντάξεις χηρείας του ιδιωτικού τομέα, τότε ανοίγει και το ζήτημα της ακύρωσης και επιστροφής μειώσεων που έχουν ήδη υποστεί 12.000 συντάξεις χηρείας του Δημοσίου.

Το σχέδιο που εξετάζεται είναι να παραμείνουν στο 70% οι 117.000 συντάξεις χηρείας του ιδιωτικού τομέα και να επανέλθουν στο 70% οι κομμένες συντάξεις χηρείας του Δημοσίου. Παραμένει, ωστόσο, το ερώτημα αν θα δοθούν αναδρομικά για ποσά που κόπηκαν μετά το 2020.

Εργαζόμενοι συνταξιούχοι και νέα κίνητρα

Πρόσθετα κίνητρα εξετάζονται και για τους εργαζόμενους συνταξιούχους, ώστε να παραμένουν περισσότερο στην απασχόληση.

Το υπουργείο Εργασίας και ο ΕΦΚΑ μελετούν αύξηση του ποσοστού προσαύξησης της σύνταξης που λαμβάνουν για κάθε χρόνο απασχόλησης, το οποίο σήμερα είναι 0,77%, καθώς και καταβολή της προσαύξησης ανά τριετία χωρίς να απαιτείται να σταματήσουν να εργάζονται.

Τι ισχύει σήμερα για όσους εργάζονται

Σήμερα, οι συνταξιούχοι που συνεχίζουν να εργάζονται καταβάλλουν κανονικά ασφαλιστικές εισφορές, όμως η προσαύξηση της σύνταξης αποδίδεται μόνο όταν διακόψουν την εργασία τους και υποβάλουν σχετική αίτηση.

Παράλληλα, με νέα διάταξη που περιλαμβάνεται στο νομοσχέδιο για την ίση αμοιβή ανδρών και γυναικών, η επιστροφή συντάξεων στις κυρώσεις για εργαζόμενους συνταξιούχους θα γίνεται με παρακράτηση 10%.

Οι κυρώσεις και η νέα παρακράτηση

Με το σημερινό πλαίσιο, όταν δεν δηλώνεται η απασχόληση στον ΕΦΚΑ, επιστρέφονται 12 συντάξεις με παρακράτηση 25% της σύνταξης.

Όταν δηλώνεται η εργασία αλλά δεν καταβάλλονται οι προβλεπόμενες ασφαλιστικές εισφορές, παρακρατείται ολόκληρη η σύνταξη μέχρι να εξοφληθούν οι οφειλές. Με τη νέα διάταξη, η παρακράτηση θα περιορίζεται στο 10% και στις δύο περιπτώσεις.

Παραδείγματα αυξήσεων από το 2027

Με βάση το σενάριο για τακτική αύξηση 2,6% από την 1η Ιανουαρίου 2027 και πρόσθετη αύξηση λόγω πληθωρισμού 2,5%, το συνολικό ετήσιο όφελος διαφοροποιείται ανά Ταμείο και έτη ασφάλισης.

Ενδεικτικά, στο Δημόσιο για 35 έως 38 έτη ασφάλισης, η μέση σύνταξη των 1.347 ευρώ διαμορφώνεται στα 1.409 ευρώ μετά τις δύο αυξήσεις, με ετήσιο όφελος 743 ευρώ. Για 40 έτη και άνω, η μέση σύνταξη από 1.407 ευρώ φτάνει στα 1.472 ευρώ, με ετήσιο όφελος 777 ευρώ.

Πού εμφανίζονται τα μεγαλύτερα οφέλη

Στο ΙΚΑ, για 30 έτη ασφάλισης και άνω, η μέση σύνταξη από 1.247 ευρώ διαμορφώνεται στα 1.305 ευρώ, με ετήσιο όφελος 688 ευρώ. Στις ΔΕΚΟ και τις τράπεζες, για 30 έτη και άνω, η μέση σύνταξη από 2.672 ευρώ φτάνει στα 2.795 ευρώ, με ετήσιο όφελος 1.475 ευρώ.

Στον ΟΑΕΕ, για 30 έτη και άνω, η μέση σύνταξη ανεβαίνει από 1.126 ευρώ στα 1.178 ευρώ, με ετήσιο όφελος 622 ευρώ. Στο ΝΑΤ, για 30 έτη και άνω, από 1.572 ευρώ φτάνει στα 1.644 ευρώ, με ετήσιο όφελος 868 ευρώ, ενώ στο ΕΤΑΠ-ΜΜΕ η αντίστοιχη μέση σύνταξη από 1.801 ευρώ φτάνει στα 1.884 ευρώ, με ετήσιο όφελος 994 ευρώ. Τα ποσά αναφέρονται προ φόρου.