«Φεύγω από την εκπαίδευση με πικρία»: Ο απολογισμός ενός δασκάλου μετά από 40 χρόνια στο δημόσιο σχολείο

Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Επιστημονικής Ένωσης Διευθυντών και Διευθυντριών Σχολικών Μονάδων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης αποχωρεί από την ενεργό εκπαιδευτική δράση με λόγια που αποτυπώνουν έντονη πικρία, αλλά και βαθιά πίστη στην ουσία της Παιδείας.

Ο κ. Κουντούρης περιγράφει μια μακρά διαδρομή μέσα στο δημόσιο σχολείο, από τα χρόνια που, όπως αναφέρει, η εκπαίδευση διατηρούσε ακόμη κύρος και ο εκπαιδευτικός είχε τον χώρο να παιδαγωγήσει, έως τη σημερινή πραγματικότητα, την οποία παρουσιάζει ως ασφυκτική για δασκάλους, μαθητές και διευθυντές. Η φράση του «φεύγω από την εκπαίδευση με μια βαθιά αίσθηση πικρίας και απογοήτευσης» δίνει τον τόνο σε ένα κείμενο που δεν περιορίζεται σε έναν προσωπικό αποχαιρετισμό, αλλά λειτουργεί και ως σχόλιο για την κατάσταση του δημόσιου σχολείου.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στη γραφειοκρατία που, όπως σημειώνει, έχει επιβαρύνει υπέρμετρα τη σχολική καθημερινότητα, απομακρύνοντας τους εκπαιδευτικούς από την ουσία της παιδαγωγικής τους αποστολής. Παράλληλα, αναφέρεται στον ρόλο των διευθυντών, οι οποίοι, κατά την εκτίμησή του, έχουν μετατραπεί σε διοικητικούς υπαλλήλους χωρίς την αναγκαία στήριξη και χωρίς ουσιαστικές αρμοδιότητες για να αντιμετωπίσουν τις σύνθετες ανάγκες μιας σχολικής μονάδας.

Ο Τηλέμαχος Κουντούρης στέκεται ακόμη στο κλίμα που έχει διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια μέσα στην εκπαιδευτική κοινότητα, μιλώντας για καχυποψία, καταγγελίες, απαξίωση του εκπαιδευτικού ρόλου και αυξανόμενες παρεμβάσεις στη λειτουργία του σχολείου. Όπως επισημαίνει, αντί το επίκεντρο να είναι το παιδί, η σχολική ζωή συχνά αναλώνεται σε συγκρούσεις, εντάσεις και μικροπολιτικές αντιπαραθέσεις.

Παρά την απογοήτευση, ο απολογισμός του δεν κλείνει με παραίτηση από την Παιδεία. Αντίθετα, ο ίδιος ξεκαθαρίζει ότι αποχωρεί κουρασμένος και απογοητευμένος από το σύστημα, όχι όμως από την ουσία της εκπαιδευτικής αποστολής. Οι χιλιάδες μαθητές που γνώρισε, οι συνάδελφοι με τους οποίους συνεργάστηκε και οι στιγμές που έδωσαν νόημα στη διαδρομή του παραμένουν, όπως τονίζει, η πραγματική ψυχή της εκπαίδευσης και ο λόγος για τον οποίο εξακολουθεί να πιστεύει ότι το δημόσιο σχολείο μπορεί να ξαναβρεί τον δρόμο του.

Ακολουθεί ο απολογισμός του εκπαιδευτικού 40 χρόνια στην εκπαίδευση:

Ένας σύντομος απολογισμός

Φεύγω από την εκπαίδευση με μια βαθιά αίσθηση πικρίας και απογοήτευσης. Υπηρέτησα σαράντα χρόνια το δημόσιο σχολείο: είκοσι μέσα στην τάξη ως δάσκαλος και είκοσι στη διοίκηση ως διευθυντής σχολικής μονάδας. Πρόλαβα εποχές δύσκολες αλλά και δημιουργικές, τότε που το σχολείο είχε ακόμη κύρος, οι εκπαιδευτικοί είχαν χώρο να παιδαγωγήσουν και η κοινωνία πίστευε ότι η μόρφωση μπορεί να αλλάξει ζωές.

Τα τελευταία χρόνια, όμως, βλέπω την εκπαίδευση να φθείρεται καθημερινά. Το σχολείο φορτώθηκε ατελείωτη γραφειοκρατία, οι εκπαιδευτικοί εξαντλήθηκαν μέσα σε υποχρεώσεις άσχετες με την ουσία της παιδαγωγικής και οι διευθυντές μετατράπηκαν σε διοικητικούς υπαλλήλους χωρίς πραγματική στήριξη και χωρίς ουσιαστικές αρμοδιότητες. Η Πολιτεία συχνά θυμάται το δημόσιο σχολείο μόνο στα λόγια, ενώ στην πράξη το αφήνει μόνο απέναντι σε τεράστια κοινωνικά προβλήματα.

Ασφάλεια σχολείου Ταυτόχρονα, το κλίμα μέσα στην εκπαιδευτική κοινότητα άλλαξε. Η συνεχής καχυποψία, οι καταγγελίες για το παραμικρό, η απαξίωση του ρόλου του εκπαιδευτικού και η ολοένα μεγαλύτερη παρέμβαση των γονέων στη λειτουργία του σχολείου δημιούργησαν ένα ασφυκτικό περιβάλλον. Πολλές φορές ένιωσα ότι αντί να υπηρετούμε όλοι μαζί το παιδί, αναλωνόμαστε σε συγκρούσεις, εντυπώσεις και μικροπολιτικές. Απογοητεύομαι γιατί το δημόσιο σχολείο έχασε σταδιακά τον ανθρωποκεντρικό του χαρακτήρα.

Μιλάμε συνεχώς για αλλαγές, μεταρρυθμίσεις και καινοτομίες, αλλά συχνά ξεχνάμε τα βασικά: τη σχέση δασκάλου και μαθητή, τη χαρά της μάθησης, την καλλιέργεια αξιών, τον σεβασμό στον εκπαιδευτικό και την ουσιαστική στήριξη των παιδιών. Κι όμως, παρά την απογοήτευση, δεν μετανιώνω για τη διαδρομή μου. Γιατί μέσα σε αυτά τα σαράντα χρόνια γνώρισα χιλιάδες παιδιά, συνεργάστηκα με αξιόλογους συναδέλφους και έζησα στιγμές που έδιναν νόημα σε όλες τις δυσκολίες. Αυτές οι στιγμές είναι η πραγματική ψυχή της εκπαίδευσης και ο λόγος που, παρά όλα όσα με πικραίνουν, εξακολουθώ να πιστεύω ότι το δημόσιο σχολείο μπορεί να ξαναβρεί τον δρόμο του. Αποχωρώ, λοιπόν, κουρασμένος και απογοητευμένος από το σύστημα, όχι όμως και από την ουσία της Παιδείας.