Κοινοί λογαριασμοί: Η παγίδα με τις μεταφορές χρημάτων σε συγγενείς

Οι κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο των ελέγχων της Εφορίας, καθώς καθημερινές οικογενειακές κινήσεις χρημάτων μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να αποκτήσουν φορολογικό ενδιαφέρον.

Η ΑΑΔΕ εξετάζει φέτος 1.080 υποθέσεις που συνδέονται με χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές, με τους ελέγχους να μην περιορίζονται στο ποιος έστειλε τα χρήματα, αλλά να επεκτείνονται και στο ποιος τελικά ωφελήθηκε από τη συναλλαγή.

Πότε μια μεταφορά μπορεί να θεωρηθεί δωρεά

Μια μεταφορά χρημάτων από κοινό λογαριασμό σε ατομικό λογαριασμό ή σε άλλο κοινό λογαριασμό με διαφορετικούς συνδικαιούχους μπορεί να χαρακτηριστεί δωρεά, εφόσον προκύπτει ότι κάποιο πρόσωπο απέκτησε οικονομικό όφελος χωρίς να έχει συμβάλει στη δημιουργία του ποσού.

Για τη φορολογική διοίκηση, η ύπαρξη ονόματος σε έναν κοινό λογαριασμό δεν αρκεί από μόνη της για να θεωρηθεί ότι ο συνδικαιούχος έχει δικαίωμα στο σύνολο των χρημάτων. Καθοριστική σημασία έχουν η προέλευση των ποσών, το ποιος τα κατέθεσε και ποιος τα χρησιμοποίησε τελικά.

Η υπόθεση των 240.000 ευρώ

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί υπόθεση που εξετάστηκε από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών και αφορούσε μεταφορά 240.000 ευρώ από κοινό οικογενειακό λογαριασμό.

Στον αρχικό λογαριασμό συμμετείχαν οι γονείς και τα δύο παιδιά τους, ενώ τα χρήματα μεταφέρθηκαν σε νέο κοινό λογαριασμό που διατηρούσε ο γιος με τη σύζυγό του. Η φορολογική διοίκηση έκρινε ότι επρόκειτο για άτυπη δωρεά, καθώς δεν αποδείχθηκε ότι ο γιος είχε συμβάλει στη δημιουργία του υπολοίπου και μετά τη μεταφορά τα χρήματα τέθηκαν στη διάθεση του ίδιου και της συζύγου του.

Τι εξετάζουν οι ελεγκτικές αρχές

Οι έλεγχοι δεν αφορούν μόνο περιπτώσεις αδήλωτων εισοδημάτων. Στο μικροσκόπιο μπαίνουν πλέον μεταφορές χρημάτων μεταξύ συγγενών, γονικές παροχές, δωρεές και κινήσεις μέσω κοινών τραπεζικών λογαριασμών.

Οι ελεγκτές αναζητούν περιπτώσεις όπου πίσω από μια απλή τραπεζική συναλλαγή μπορεί να υπάρχει μεταβίβαση περιουσίας που θα έπρεπε να έχει δηλωθεί ως δωρεά ή γονική παροχή.

Το αφορολόγητο όριο των 800.000 ευρώ

Το ισχύον ευνοϊκό πλαίσιο προβλέπει απαλλαγή από φόρο για χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές έως 800.000 ευρώ προς συγγενείς πρώτου βαθμού.

Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται γονείς, παιδιά, σύζυγοι, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια. Ωστόσο, η απαλλαγή ισχύει μόνο όταν η συναλλαγή γίνεται μέσω του τραπεζικού συστήματος και δηλώνεται κανονικά στις φορολογικές αρχές.

Οι βασικές παγίδες για τους φορολογούμενους

Ένα κρίσιμο σημείο αφορά την επιβεβαίωση της συναλλαγής από την τράπεζα και την προσκόμιση των απαιτούμενων δικαιολογητικών. Αν αυτά δεν υπάρχουν, η φορολογική διοίκηση μπορεί να μην αναγνωρίσει το αφορολόγητο.

Σε μια τέτοια περίπτωση, ο φόρος μπορεί να επιβληθεί από το πρώτο ευρώ, με συντελεστές που φτάνουν το 10%, το 20% ή ακόμη και το 40%, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας των προσώπων που εμπλέκονται.

Μετρητά και διαδοχικές μεταφορές

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις γονικές παροχές με μετρητά. Αν η μεταφορά χρημάτων δεν γίνει μέσω τραπεζικού συστήματος, το αφορολόγητο χάνεται και επιβάλλεται φόρος 10% από το πρώτο ευρώ.

Στο στόχαστρο βρίσκονται και οι διαδοχικές μεταφορές χρημάτων μεταξύ συγγενών. Οι ελεγκτές εξετάζουν αν ένα ποσό περνά από περισσότερα πρόσωπα πριν φτάσει στον τελικό αποδέκτη, ώστε να διαπιστώσουν αν επιχειρείται αξιοποίηση φορολογικών απαλλαγών από πρόσωπα που δεν τις δικαιούνται.

Τι ισχύει για μικρά ποσά

Αντίθετα, μικρές μεταφορές χρημάτων για καθημερινές ανάγκες δεν δημιουργούν συνήθως φορολογικό ζήτημα.

Η αποστολή μικρών ποσών μέσω IRIS από γονείς προς παιδιά για χαρτζιλίκι ή για την κάλυψη καθημερινών εξόδων δεν θεωρείται κατά κανόνα δωρεά και δεν απαιτεί υποβολή δήλωσης, ειδικά όταν αφορά προστατευόμενα μέλη.

Γιατί χρειάζεται προσοχή στους κοινούς λογαριασμούς

Η βασική διαφορά που αναδεικνύεται από τους ελέγχους είναι ότι η Εφορία δεν εξετάζει μόνο τη μορφή του λογαριασμού, αλλά και την πραγματική οικονομική διαδρομή των χρημάτων.

Αν διαπιστωθεί ότι ένας συνδικαιούχος δεν συμμετείχε στη δημιουργία του ποσού, αλλά το αξιοποίησε προς όφελός του, τότε η συναλλαγή μπορεί να αντιμετωπιστεί ως δωρεά και να φορολογηθεί με βάση τους κανόνες που ισχύουν για τις γονικές παροχές και τις δωρεές.