Πότε αρχίζουμε να γερνάμε πιο γρήγορα: Τι δείχνει μελέτη

Η γήρανση δεν φαίνεται να εξελίσσεται πάντα με αργό και σταθερό ρυθμό, όπως συχνά πιστεύουμε. Νέα επιστημονική μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Aging, δείχνει ότι το ανθρώπινο σώμα μπορεί να περνά από δύο περιόδους έντονων βιολογικών αλλαγών, περίπου στα 44 και στα 60 έτη.

Το εύρημα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς δεν αφορά απλώς την εξωτερική εικόνα ή την αίσθηση κόπωσης που μπορεί να νιώθει κάποιος στη μέση ηλικία. Οι ερευνητές εντόπισαν μεταβολές σε μοριακό επίπεδο, οι οποίες σχετίζονται με τον μεταβολισμό, το ανοσοποιητικό σύστημα, την καρδιαγγειακή υγεία, τη λειτουργία των νεφρών, αλλά και με αλλαγές στο δέρμα και στους μυς.

Τι έδειξε η μελέτη για τη γήρανση

Η μελέτη, με τίτλο «Nonlinear dynamics of multi-omics profiles during human aging», εξέτασε δεδομένα από 108 ενήλικες ηλικίας 25 έως 75 ετών. Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν σε βάθος χρόνου και έδιναν βιολογικά δείγματα σε τακτά διαστήματα, ώστε οι επιστήμονες να καταγράψουν πώς αλλάζουν διάφοροι βιολογικοί δείκτες με την ηλικία.

Οι ερευνητές ανέλυσαν μεγάλο όγκο δεδομένων, όπως RNA, πρωτεΐνες, μεταβολίτες, λιπίδια, δείκτες φλεγμονής, κλινικές εξετάσεις και στοιχεία από το μικροβίωμα του εντέρου, του στόματος, του δέρματος και της μύτης. Με αυτόν τον τρόπο μπόρεσαν να δουν όχι μόνο μεμονωμένες αλλαγές, αλλά μια πιο συνολική εικόνα της βιολογικής γήρανσης.

Οι δύο ηλικίες όπου εμφανίζονται έντονες αλλαγές

Το βασικό συμπέρασμα ήταν ότι μεγάλο μέρος των μορίων και των μικροβίων που εξετάστηκαν δεν άλλαζε γραμμικά με την πάροδο του χρόνου. Αντίθετα, οι αλλαγές έδειξαν να συγκεντρώνονται πιο έντονα σε δύο ηλικιακές περιόδους: γύρω στα 44 και γύρω στα 60 έτη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι άνθρωποι γερνούν απότομα ακριβώς σε αυτές τις ηλικίες. Η μελέτη δείχνει, όμως, ότι στο συγκεκριμένο δείγμα υπήρξαν δύο «κύματα» βιολογικών μεταβολών, τα οποία ενδέχεται να συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων υγείας ή με αλλαγές που πολλοί άνθρωποι αρχίζουν να αντιλαμβάνονται στην καθημερινότητά τους.

Τι συμβαίνει γύρω στα 44 έτη

Σύμφωνα με τα ευρήματα, γύρω στα 44 έτη παρατηρήθηκαν αλλαγές που συνδέονται κυρίως με τον μεταβολισμό των λιπιδίων, της καφεΐνης και του αλκοόλ. Εντοπίστηκαν επίσης μεταβολές σε βιολογικές οδούς που σχετίζονται με την καρδιαγγειακή υγεία, το δέρμα και τη μυϊκή λειτουργία.

Αρχικά, θα μπορούσε κάποιος να υποθέσει ότι οι αλλαγές αυτής της περιόδου σχετίζονται κυρίως με την εμμηνόπαυση ή την περιεμμηνόπαυση στις γυναίκες. Ωστόσο, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι αντίστοιχες μεταβολές εμφανίζονταν και στους άνδρες, γεγονός που δείχνει ότι πιθανότατα υπάρχουν ευρύτεροι βιολογικοί μηχανισμοί πίσω από αυτή την ηλικιακή καμπή.

Τι αλλάζει γύρω στα 60 έτη

Η δεύτερη έντονη περίοδος αλλαγών εντοπίστηκε γύρω στα 60 έτη. Σε αυτή τη φάση, οι μεταβολές συνδέθηκαν περισσότερο με τον μεταβολισμό των υδατανθράκων και της καφεΐνης, τη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος, τη νεφρική λειτουργία και την καρδιαγγειακή υγεία.

Οι αλλαγές αυτές έχουν σημασία, καθώς αρκετές παθήσεις που σχετίζονται με την ηλικία εμφανίζονται ή γίνονται συχνότερες μετά τα 60. Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι αυτές οι μοριακές μεταβολές προκαλούν άμεσα συγκεκριμένες ασθένειες, αλλά δείχνει ότι η βιολογική επιβάρυνση μπορεί να εντείνεται σε συγκεκριμένες περιόδους της ζωής.

Γιατί τα ευρήματα χρειάζονται προσοχή

Παρά το ενδιαφέρον των αποτελεσμάτων, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι χρειάζεται προσοχή στην ερμηνεία τους. Το δείγμα της μελέτης ήταν σχετικά μικρό και οι συμμετέχοντες προέρχονταν από συγκεκριμένο πληθυσμό, γεγονός που σημαίνει ότι τα συμπεράσματα δεν μπορούν να γενικευθούν χωρίς επιπλέον έρευνα.

Επιπλέον, η γήρανση επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η κληρονομικότητα, η διατροφή, η άσκηση, ο ύπνος, το στρες, οι χρόνιες παθήσεις και οι συνθήκες ζωής. Επομένως, τα 44 και τα 60 έτη δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως απόλυτα όρια, αλλά ως πιθανές περίοδοι αυξημένης βιολογικής μεταβολής.

Τι σημαίνει πρακτικά για την υγεία

Η μελέτη ενισχύει την άποψη ότι η πρόληψη δεν πρέπει να ξεκινά μόνο όταν εμφανιστεί ένα πρόβλημα υγείας. Αν η γήρανση πράγματι συνοδεύεται από περιόδους πιο έντονων αλλαγών, τότε η μέση ηλικία και η είσοδος στην έκτη δεκαετία της ζωής αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη σημασία για τον τακτικό έλεγχο και τις καθημερινές συνήθειες.

Η ισορροπημένη διατροφή, η συστηματική άσκηση, ο περιορισμός του αλκοόλ, ο καλός ύπνος και η παρακολούθηση βασικών δεικτών υγείας μπορούν να λειτουργήσουν προστατευτικά. Το βασικό μήνυμα της μελέτης δεν είναι ότι η γήρανση στα 44 ή στα 60 είναι αναπόφευκτα απότομη, αλλά ότι το σώμα μπορεί να περνά από περιόδους κατά τις οποίες χρειάζεται περισσότερη φροντίδα και προσοχή.

Δείτε τη μελέτη εδώ 

Ποιό είδος σοκολάτας συνδέεται με την επιβράδυνση γήρανσης