Ύπνος: Πόσες ώρες συνδέονται με πιο αργή βιολογική γήρανση

Τόσο ο ανεπαρκής όσο και ο υπερβολικός ύπνος συνδέονται με ενδείξεις ταχύτερης βιολογικής γήρανσης, σύμφωνα με νέα μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature και εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στη διάρκεια του ύπνου και σε πολλαπλούς δείκτες γήρανσης του οργανισμού.

Η έρευνα δείχνει ότι η σχέση ύπνου και γήρανσης δεν είναι γραμμική, αλλά ακολουθεί ένα μοτίβο σε σχήμα «U». Με απλά λόγια, οι πιο δυσμενείς ενδείξεις δεν εμφανίζονται μόνο σε όσους κοιμούνται λίγες ώρες, αλλά και σε όσους κοιμούνται υπερβολικά πολλές. Το χαμηλότερο βιολογικό «φορτίο» γήρανσης εντοπίστηκε, ανάλογα με το όργανο και το φύλο, περίπου μεταξύ 6,4 και 7,8 ωρών ύπνου.

Τι έδειξε η νέα μελέτη για τον ύπνο

Οι ερευνητές ανέλυσαν τη διάρκεια ύπνου σε σχέση με 23 διαφορετικά «ρολόγια» βιολογικής γήρανσης, τα οποία βασίστηκαν σε δεδομένα από απεικονιστικές εξετάσεις, πρωτεωμική και μεταβολομική ανάλυση. Τα στοιχεία προέρχονται από μεγάλες βιοτράπεζες και εστιάζουν σε άτομα μέσης και μεγαλύτερης ηλικίας.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, ο ύπνος κάτω από 6 ώρες και ο ύπνος πάνω από 8 ώρες συνδέθηκαν με μεγαλύτερα «κενά» βιολογικής ηλικίας, σε σύγκριση με τη διάρκεια ύπνου 6 έως 8 ωρών. Τα κενά αυτά χρησιμοποιούνται ως δείκτες για το κατά πόσο ο οργανισμός φαίνεται βιολογικά πιο «γερασμένος» ή πιο «νέος» σε σχέση με τη χρονολογική ηλικία.

Γιατί έχει σημασία η βιολογική ηλικία

Η βιολογική ηλικία δεν ταυτίζεται πάντα με την ηλικία που αναγράφεται στην ταυτότητα. Δύο άνθρωποι ίδιας χρονολογικής ηλικίας μπορεί να έχουν διαφορετική κατάσταση υγείας, διαφορετική λειτουργία οργάνων και διαφορετικούς κινδύνους για νοσήματα που σχετίζονται με τη γήρανση.

Για τον λόγο αυτό, τα λεγόμενα «ρολόγια» βιολογικής γήρανσης χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο στην επιστημονική έρευνα, καθώς μπορούν να δώσουν πιο σύνθετη εικόνα για την κατάσταση του οργανισμού. Στη συγκεκριμένη μελέτη, η διάρκεια του ύπνου συσχετίστηκε με δείκτες που αφορούν διαφορετικά συστήματα του σώματος, όχι μόνο τον εγκέφαλο.

Το εύρος ύπνου που συνδέθηκε με καλύτερους δείκτες

Η μελέτη δεν καταλήγει σε έναν απόλυτο αριθμό ωρών που ισχύει για όλους. Ωστόσο, τα χαμηλότερα επίπεδα βιολογικής γήρανσης εμφανίστηκαν σε ένα εύρος περίπου 6,4 έως 7,8 ωρών ύπνου, με διαφοροποιήσεις ανάλογα με το φύλο και το όργανο που εξεταζόταν.

Οι ερευνητές ταξινόμησαν τη διάρκεια ύπνου σε τρεις βασικές κατηγορίες: σύντομος ύπνος κάτω από 6 ώρες, φυσιολογικός ύπνος από 6 έως 8 ώρες και μακρύς ύπνος πάνω από 8 ώρες. Η κατηγορία των 6 έως 8 ωρών χρησιμοποιήθηκε ως σημείο αναφοράς για τις επόμενες αναλύσεις.

Σύνδεση με νοσήματα και θνησιμότητα

Πέρα από τους δείκτες γήρανσης, η μελέτη εξέτασε και τη σχέση της διάρκειας ύπνου με νοσήματα και θνησιμότητα από κάθε αιτία. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τόσο ο λίγος όσο και ο πολύς ύπνος συνδέθηκαν με αυξημένο κίνδυνο για συστηματικές παθήσεις, σε σύγκριση με τον ύπνο διάρκειας 6 έως 8 ωρών.

Οι συσχετίσεις αφορούσαν, μεταξύ άλλων, μεταβολικές, καρδιαγγειακές, πνευμονικές, γαστρεντερικές και ψυχιατρικές διαταραχές. Ιδιαίτερα ο σύντομος ύπνος εμφάνισε πιο εκτεταμένες συσχετίσεις με πολλαπλά συστήματα του οργανισμού, ενώ ο μακρύς ύπνος φάνηκε να συνδέεται πιο έντονα με εγκεφαλικά και νευροψυχιατρικά χαρακτηριστικά.

Δεν αποδεικνύεται άμεση αιτιότητα

Παρά τη σημασία των ευρημάτων, οι ερευνητές είναι προσεκτικοί στις διατυπώσεις τους. Η μελέτη δείχνει ισχυρές συσχετίσεις, αλλά δεν αποδεικνύει με βεβαιότητα ότι ο λίγος ή ο πολύς ύπνος προκαλεί από μόνος του ταχύτερη γήρανση.

Ιδιαίτερα στην περίπτωση του υπερβολικού ύπνου, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να λειτουργεί και ως ένδειξη υποκείμενων προβλημάτων υγείας. Με άλλα λόγια, ένας άνθρωπος μπορεί να κοιμάται πολλές ώρες επειδή ήδη υπάρχει κάποια επιβάρυνση στον οργανισμό, ακόμη κι αν αυτή δεν έχει ακόμη διαγνωστεί.

Τι κρατάμε από τα ευρήματα

Το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι ο ύπνος φαίνεται να συνδέεται με τη γήρανση του οργανισμού με πιο σύνθετο τρόπο από όσο θεωρούσαμε μέχρι σήμερα. Δεν είναι μόνο η έλλειψη ύπνου που έχει σημασία, αλλά και η συστηματικά υπερβολική διάρκειά του.

Η έρευνα ενισχύει την άποψη ότι η σταθερή και επαρκής διάρκεια ύπνου μπορεί να αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την υγιή γήρανση. Παράλληλα, όμως, υπογραμμίζει την ανάγκη για περαιτέρω μελέτες, με αντικειμενικές μετρήσεις ύπνου και πιο μακροχρόνια παρακολούθηση, ώστε να αποσαφηνιστεί καλύτερα η κατεύθυνση της σχέσης ανάμεσα στον ύπνο, τη νόσο και τη βιολογική γήρανση.

Δείτε τη μελέτη εδώ 

Πώς συνδέεται ο ύπνος με τον κίνδυνο λοίμωξης

Έρευνα: Ο λίγος και κακός ύπνος δεν βοηθάει στην απώλεια κιλών