Συνταγματική Αναθεώρηση: Τι προβλέπει για τα μη κρατικά Πανεπιστήμια

Η Συνταγματική Αναθεώρηση μπαίνει ξανά στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης, μετά την κατάθεση στη Βουλή της πρότασης της Νέας Δημοκρατίας, η οποία υπογράφεται από το σύνολο της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του κόμματος.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χαρακτήρισε την πρόταση έναν «Οδικό Χάρτη» για τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας ζωής και του πολιτικού συστήματος, με στόχο την αντιμετώπιση παθογενειών δεκαετιών και την προώθηση μεγάλων μεταρρυθμίσεων.

Ο στόχος της αναθεωρητικής πρότασης

Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, σκοπός της πρότασης είναι η εδραίωση μιας σύγχρονης και λειτουργικής δημοκρατίας, με μεγαλύτερη λογοδοσία και ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών στο κράτος και στους θεσμούς.

Οι βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας αναφέρουν ότι η πρόταση επιδιώκει ένα πιο ορθολογικό και σύγχρονο Σύνταγμα, το οποίο θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες της σημερινής εποχής.

Στο γενικό μέρος της πρότασης σημειώνεται ότι, πενήντα και πλέον χρόνια μετά το Σύνταγμα του 1975, έχουν διαμορφωθεί σημαντικά συνταγματικά κεκτημένα, όπως οι ελεύθερες εκλογές, η λαϊκή κυριαρχία και η προστασία των ατομικών δικαιωμάτων.

Παράλληλα, επισημαίνεται ότι οι σύγχρονες προκλήσεις και η αυξανόμενη αλληλεπίδραση με τη διεθνή και την ενωσιακή έννομη τάξη καθιστούν αναγκαία μια ουσιαστική αναθεώρηση.

Τεχνητή νοημοσύνη, στέγη και περιβάλλον

Στην πρόταση περιλαμβάνεται η ανάγκη ενσωμάτωσης σύγχρονων τεχνολογικών δεδομένων, με ειδική αναφορά στην τεχνητή νοημοσύνη. Η κατεύθυνση που προτείνεται είναι η τεχνητή νοημοσύνη να υπηρετεί την ελευθερία του ατόμου και την ευημερία της κοινωνίας.

Σοφία Ζαχαράκη: «Υπόδειγμα διεθνοποίησης των ελληνικών ΑΕΙ» το κοινό μεταπτυχιακό Πανεπιστημίου Πειραιώς και Purdue

Στο ίδιο πλαίσιο, προτείνεται να ληφθούν υπόψη οι κίνδυνοι αλλά και τα πλεονεκτήματα που προσφέρει η νέα τεχνολογία, ώστε να υπάρξει συνταγματική αποτύπωση της σχετικής πρόκλησης.

Ιδιαίτερη θέση έχει και η κρατική μέριμνα για προσιτή στέγη, με προτεινόμενη αναθεώρηση του άρθρου 21. Η πρόταση συνδέει τη στεγαστική πολιτική με τη διαγενεακή δικαιοσύνη και αλληλεγγύη κατά τον σχεδιασμό των δημόσιων πολιτικών.

Για το περιβάλλον, προτείνεται αναφορά στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, στη διαχείριση των υδάτινων πόρων, στην ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, στο περιβαλλοντικό ισοζύγιο και στην προστασία των ζώων.

Πανεπιστήμια, ελληνική γλώσσα και σημαία

Στο πεδίο της Παιδείας, η πρόταση περιλαμβάνει αλλαγές στο άρθρο 16, με αναφορά στην κρατική μέριμνα για την προστασία και την προαγωγή της ελληνικής γλώσσας.

Προβλέπεται επίσης η προστασία της ελληνικής σημαίας ως συμβόλου του ελληνικού έθνους, στοιχείο που εντάσσεται στην ενότητα των αξιών του οικουμενικού ελληνισμού.

Για την ανώτατη εκπαίδευση, προτείνεται δυνατότητα παροχής σπουδών από νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, τα οποία μπορεί να έχουν δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα.

Η λειτουργία τους, σύμφωνα με την πρόταση, θα γίνεται με πλήρη αυτοδιοίκηση, υπό την εποπτεία του κράτους και με όρο τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου σπουδών.

Πανεπιστημιακοί: Τι συμβαίνει με τον Κανονισμό Λειτουργίας των Φοιτητικών Εστιών του ΑΠΘ

Αλλαγές για Πρόεδρο της Δημοκρατίας και εκλογές

Η πρόταση προβλέπει αλλαγή στο άρθρο 30, με καθιέρωση μίας εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Στην αιτιολογική έκθεση γίνεται αναφορά στον ενοποιητικό ρόλο του Προέδρου της Δημοκρατίας, πέρα και πάνω από κομματικές αντιθέσεις, με μία μόνο αλλά χρονικά μεγαλύτερη θητεία.

Προτείνεται επίσης κατάργηση της δυνατότητας διάλυσης της Βουλής για εθνικό θέμα εξαιρετικής σημασίας και εισαγωγή διάλυσης με πρόταση της κυβέρνησης και απόφαση της Βουλής για ανανέωση της λαϊκής εντολής.

Για το εκλογικό δικαίωμα, περιλαμβάνεται πρόταση για δυνατότητα άσκησής του με επιστολική ψήφο και για εκλογείς που βρίσκονται εντός της Επικράτειας.

Δικαιοσύνη και ευθύνη υπουργών

Σημαντικό μέρος της πρότασης αφορά τη δικαιοσύνη και ειδικότερα τη διαδικασία διερεύνησης ποινικής ευθύνης μελών της κυβέρνησης και υφυπουργών.

Προτείνεται η διενέργεια ανάκρισης, προανάκρισης ή προκαταρκτικής εξέτασης από εισαγγελέα εφετών και η πρόταση άσκησης δίωξης από ανώτατο δικαστικό όργανο.

Παράλληλα, προτείνεται κατάργηση της διαβίβασης οποιωνδήποτε στοιχείων «αμελλητί» στη Βουλή, καθώς και της αρμοδιότητας της Βουλής για τη διενέργεια προκαταρκτικής εξέτασης.

Η άσκηση δίωξης για ποινικά αδικήματα μελών της κυβέρνησης ή υφυπουργών κατά την άσκηση των καθηκόντων τους θα γίνεται, σύμφωνα με την πρόταση, με απόφαση της Βουλής, από την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών και με ονομαστική ψηφοφορία.

Προληπτικός έλεγχος συνταγματικότητας

Η πρόταση περιλαμβάνει και δυνατότητα παραπομπής ζητημάτων αντισυνταγματικότητας νόμου μετά την ψήφιση και πριν από τη δημοσίευσή του στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο.

Η παραπομπή θα μπορεί να γίνεται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, τον πρωθυπουργό ή τη Βουλή, ενώ για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας προβλέπεται όριο έως ένα ψηφισμένο νομοσχέδιο ανά βουλευτική σύνοδο.

Για την παραπομπή από τη Βουλή θα απαιτείται αίτημα της απόλυτης πλειοψηφίας του όλου αριθμού των βουλευτών.

Ειδικά τα ψηφισμένα νομοσχέδια που αφορούν τα άρθρα 51 και 54 θα παραπέμπονται υποχρεωτικά στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο πριν από τη δημοσίευσή τους.

Αξιολόγηση στο Δημόσιο και διοίκηση

Στο άρθρο 103 προτείνεται συνταγματική κατοχύρωση της υποχρέωσης αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων, με βάση τις αρχές της αμεροληψίας, της ουδετερότητας, της επαγγελματικής ικανότητας και της αποδοτικότητας.

Η αξιολόγηση προτείνεται να γίνεται αμφίδρομα, δηλαδή και από τους υφισταμένους προς τους προϊσταμένους τους.

Νόμος θα ορίζει τη διαδικασία αξιολόγησης, τα κριτήρια, τις επιβραβεύσεις πέραν του βασικού μισθού που συνδέονται με τα προσόντα και την απόδοση, καθώς και τις συνέπειες που μπορεί να επιφέρει.

Στις συνέπειες περιλαμβάνεται και η οριστική παύση, ύστερα από απόφαση του υπηρεσιακού συμβουλίου.

Κόμματα, αυτοδιοίκηση και δημόσια πολιτική

Για τα πολιτικά κόμματα, η πρόταση αναφέρει ότι πρέπει να λαμβάνουν υπόψη αρχές δημοκρατικής λειτουργίας, ενώ νόμος θα ορίζει τις προϋποθέσεις ίδρυσης και λειτουργίας πολιτικού κόμματος.

Προβλέπεται επίσης ότι το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο θα ελέγχει τη συνδρομή των προϋποθέσεων συμμετοχής πολιτικού κόμματος στις εκλογές.

Στο πεδίο της τοπικής αυτοδιοίκησης, προτείνεται ο νόμος να καθορίζει τους βαθμούς της, οι οποίοι θα είναι έως δύο, ενώ οι ΟΤΑ θα μπορούν, με αποφάσεις των αρμόδιων οργάνων τους, να επιβάλλουν τοπικούς ή ειδικούς φόρους ή βάρη.

Η πρόταση περιλαμβάνει ακόμη αναφορά σε πραγματική περιφερειακή σύγκλιση, στήριξη του πρωτογενούς τομέα και ίση πρόσβαση σε δημόσια αγαθά σε όλη την επικράτεια.