Συντάξεις χηρείας: Οι αλλαγές που σχεδιάζει το υπουργείο Εργασίας

Οι συντάξεις χηρείας βρίσκονται στο επίκεντρο νέας παρέμβασης, καθώς το υπουργείο Εργασίας σχεδιάζει ρυθμίσεις με στόχο να αντιμετωπιστεί ένα ζήτημα που απασχολεί εδώ και χρόνια εκατοντάδες χιλιάδες δικαιούχους.

Το σχέδιο αναμένεται μέσα στον Ιούνιο και κινείται σε δύο βασικά πεδία: το θέμα των εθνικών συντάξεων στις περιπτώσεις σώρευσης παροχών και την περικοπή που προβλέπεται μετά την παρέλευση τριετίας από τον θάνατο του συνταξιούχου.

Το σχέδιο για τις περικοπές μετά την τριετία

Κεντρικό σημείο της κυβερνητικής ρύθμισης είναι η αγωνία χιλιάδων δικαιούχων που κινδυνεύουν με μεγάλες μειώσεις στις συντάξεις χηρείας. Η λύση που επεξεργάζεται το υπουργείο Εργασίας προβλέπει την επαναφορά των συντάξεων στο 70% της σύνταξης του θανόντος.

Σήμερα, οι επιζώντες σύζυγοι λαμβάνουν το 35% της σύνταξης του θανόντος. Η παρέμβαση που εξετάζεται έρχεται να καλύψει το ζήτημα που έχει δημιουργηθεί από την εφαρμογή του σχετικού πλαισίου.

Ο νόμος Κατρούγκαλου προβλέπει ότι στον επιζώντα σύζυγο καταβάλλεται ολόκληρη η σύνταξη για μία τριετία, η οποία αρχίζει από την πρώτη ημέρα του μήνα που ακολουθεί τον θάνατο.

Μετά την πάροδο της τριετίας, αν ο επιζών εργάζεται, αυτοαπασχολείται ή λαμβάνει σύνταξη από οποιαδήποτε πηγή, τότε καταβάλλεται το 50% της σύνταξης, ανάλογα με τη χρονική διάρκεια της εργασίας ή της αυτοαπασχόλησης, χωρίς το ποσό να μπορεί να υπολείπεται των κατώτατων ορίων.

Πότε θα πληρωθούν οι συντάξεις Ιουλίου 2026

Τι θα γίνει με αναδρομικά και μειώσεις

Το σχέδιο δεν προβλέπει επιστροφή αναδρομικών ποσών για τους συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα, για το διάστημα κατά το οποίο δεν εφαρμόστηκε η διάταξη του νόμου Κατρούγκαλου.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που περιλαμβάνονται στο αρχικό κείμενο, η ρύθμιση προβλέπει επίσης τη συνέχιση του «παγώματος» των μειώσεων που προβλέπονται νομοθετικά, αλλά δεν εφαρμόστηκαν ποτέ σε 118.000 περιπτώσεις.

Παράλληλα, εξετάζεται λύση για την πλήρη αποκατάσταση των ποσών σε 12.000 συντάξεις χηρείας του δημόσιου τομέα.

Συντάξεις Ιουλίου 2026: Οι ημερομηνίες πληρωμής για όλα τα Ταμεία

Μετά την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, η Νίκη Κεραμέως είχε προχωρήσει σε διαβεβαιώσεις για το θέμα, ενώ ο υφυπουργός Εργασίας Κώστας Καραγκούνης είχε δηλώσει σε τηλεοπτική συνέντευξη ότι δεν θα κοπούν συντάξεις ούτε θα ζητηθούν αναδρομικά από τους συνταξιούχους χηρείας.

Η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας

Στις 18 Μαΐου, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ουσιαστικά ότι ένα άτομο δεν μπορεί να λαμβάνει περισσότερες από μία εθνικές συντάξεις. Η κρίση αυτή θα μπορούσε θεωρητικά να επηρεάσει τις συντάξεις λόγω θανάτου.

Η υπόθεση συνδέεται με την αποκαλούμενη «εγκύκλιο Τσακλόγλου» του 2021, η οποία στηριζόταν στον νόμο Κατρούγκαλου. Η εγκύκλιος προέβλεπε ότι όποιος λαμβάνει περισσότερες από μία συντάξεις δεν μπορεί να εισπράττει και δεύτερη εθνική σύνταξη.

Παρότι η εγκύκλιος δεν εφαρμόστηκε ποτέ στην πράξη, το ανώτατο δικαστήριο έκρινε ότι η βασική της φιλοσοφία είναι συμβατή με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.

Ωστόσο, το Συμβούλιο της Επικρατείας ακύρωσε την ίδια την εγκύκλιο, καθώς θεωρήθηκε ότι δεν είχε απλώς ερμηνευτικό χαρακτήρα, αλλά εισήγαγε νέους κανόνες χωρίς νομοθετική πρόβλεψη.

Το ανοιχτό ενδεχόμενο νέας νομοθετικής παρέμβασης

Η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρξει στο μέλλον νέα νομοθετική παρέμβαση για τον περιορισμό της χορήγησης δεύτερης εθνικής σύνταξης.

Αυτό είναι και το πρώτο πεδίο στο οποίο σχεδιάζει να παρέμβει το υπουργείο Εργασίας, σε σχέση με τις συντάξεις χηρείας και ειδικότερα με το σκέλος των εθνικών συντάξεων.

Το δεύτερο πεδίο αφορά την περικοπή που προβλέπεται μετά την τριετία από τον θάνατο του συνταξιούχου. Τα δύο αυτά ζητήματα συνθέτουν τον βασικό κορμό των παρεμβάσεων που σχεδιάζονται.

Η ρύθμιση που αναμένεται μέσα στον Ιούνιο έχει στόχο να δώσει απάντηση στην αγωνία των δικαιούχων και να καθορίσει το πλαίσιο που θα ισχύσει για τις επόμενες κινήσεις.

Η καταγγελία για τον υπολογισμό των ποσών

Τον περασμένο Φεβρουάριο, το Ενιαίο Δίκτυο Συνταξιούχων είχε καταγγείλει στον ΕΦΚΑ σημαντικά λάθη στον υπολογισμό 300.000 συντάξεων χηρείας.

Η καταγγελία αφορούσε συνταξιούχους που απεβίωσαν μετά τον Μάιο του 2016. Σύμφωνα με όσα είχε αναφέρει το Ενιαίο Δίκτυο Συνταξιούχων, οι συντάξεις αυτές υπολογίστηκαν με βάση την αναπροσαρμοσμένη και επανυπολογισμένη σύνταξη του θανόντος και όχι με βάση το ποσό που λάμβανε κατά τον χρόνο του θανάτου του.

Υπολογίζεται ότι δεκάδες χιλιάδες δικαιούχοι αυτών των περιπτώσεων έχουν σημαντικές απώλειες στο εισόδημά τους.

Οι απώλειες αυτές, κατά μέσο όρο, ανέρχονται στα 110 ευρώ τον μήνα, σύμφωνα με την καταγγελία που είχε γίνει.

Η απάντηση του ΕΦΚΑ

Ο ΕΦΚΑ, από την πλευρά του, δεν διαπίστωσε λάθος μετά τις καταγγελίες που είχαν διατυπωθεί για τον υπολογισμό των συντάξεων χηρείας.

Στην απάντησή του ανέφερε ότι εφαρμόζει σε όλες τις συνταξιοδοτικές υποθέσεις λόγω θανάτου με ακρίβεια το κανονιστικό πλαίσιο που εισήγαγαν ο Ν. 4387/2016 και ο Ν. 4611/2019.

Σύμφωνα με τον ΕΦΚΑ, οι συγκεκριμένοι νόμοι καθιέρωσαν ενιαίους κανόνες για όλες τις περιπτώσεις μεταβίβασης συντάξεων λόγω θανάτου, ανεξάρτητα από τον ασφαλιστικό φορέα προέλευσης.

Έτσι, το ζήτημα των συντάξεων χηρείας παραμένει στο επίκεντρο, τόσο λόγω των σχεδιαζόμενων παρεμβάσεων όσο και λόγω των εκκρεμοτήτων που έχουν αναδειχθεί από αποφάσεις, καταγγελίες και εφαρμογή του ασφαλιστικού πλαισίου.