Ψηφιακό ευρώ: Πώς θα λειτουργεί και τι θα ισχύει για τα μετρητά

Το νομικό πλαίσιο για το ψηφιακό ευρώ έκανε ένα σημαντικό βήμα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μετά την έγκρισή του από την Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής.

Το πακέτο για το ενιαίο νόμισμα περιλαμβάνει τρία νομοθετικά κείμενα και αφορά τόσο τη θέσπιση του ψηφιακού ευρώ όσο και τη διασφάλιση της πρόσβασης στα μετρητά, τα οποία, σύμφωνα με την προσέγγιση που υιοθετείται, δεν πρόκειται να αντικατασταθούν.

Τι προβλέπει το πρώτο νομοθετικό κείμενο

Το κείμενο για τη θέσπιση του ψηφιακού ευρώ εγκρίθηκε με 43 ψήφους υπέρ, 14 κατά και 1 αποχή.

Αναπληρωτές: Οι αλλαγές στις πληρωμές Ιουνίου

Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένας νέος, ασφαλής και καινοτόμος τρόπος πληρωμών για πολίτες και επιχειρήσεις, μειώνοντας παράλληλα την εξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από παρόχους εκτός ΕΕ.

Τι είναι το ψηφιακό ευρώ

Το ψηφιακό ευρώ θα είναι μια νέα ηλεκτρονική μορφή χρήματος, η οποία θα εκδίδεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Θα μπορεί να λειτουργεί τόσο online όσο και offline. Οι online πληρωμές θα γίνονται μέσω συστήματος λογαριασμών, ενώ οι offline πληρωμές θα πραγματοποιούνται απευθείας μέσω τοπικών συσκευών αποθήκευσης.

Πώς θα λειτουργούν οι offline πληρωμές

Η offline λειτουργία θα μοιάζει με τη χρήση μετρητών.

Αυτό σημαίνει ότι, αν κάποιος χάσει τη συσκευή στην οποία είναι αποθηκευμένα τα ψηφιακά ευρώ, θα χάνει και το ποσό που βρίσκεται σε αυτήν, χωρίς δυνατότητα επιστροφής.

Στο πλαίσιο προβλέπεται ότι η προστασία της ιδιωτικότητας θα ενσωματωθεί από τον σχεδιασμό και ως προεπιλογή.

Τεχνολογίες όπως οι «αποδείξεις μηδενικής γνώσης» θα επιτρέπουν την επαλήθευση συναλλαγών χωρίς να αποκαλύπτονται προσωπικά δεδομένα, ενώ η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν θα έχει πρόσβαση σε δεδομένα προσωπικής ταυτοποίησης.

Ποιοι θα διανέμουν το ψηφιακό ευρώ

Το ψηφιακό ευρώ θα μπορούν να το διανέμουν πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται τράπεζες, πάροχοι ηλεκτρονικού χρήματος, ταχυδρομεία και αδειοδοτημένοι πάροχοι κρυπτοπεριουσιακών στοιχείων.

Οι περισσότερες επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να αποδέχονται το ψηφιακό ευρώ.

Εξαιρέσεις θα προβλέπονται για αυτοαπασχολούμενους, μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις που δεν δέχονται άλλες ψηφιακές πληρωμές, ενώ θα επιτρέπονται προσωρινές αρνήσεις αποδοχής σε ειδικές περιπτώσεις, όπως διακοπή ρεύματος και υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Το ψηφιακό ευρώ δεν θα αφορά μόνο τους μόνιμους κατοίκους της ζώνης του ευρώ.

Επισκέπτες, τουρίστες και σε ορισμένες περιπτώσεις πρόσωπα που διαμένουν εκτός της Ευρωζώνης θα μπορούν επίσης να το χρησιμοποιούν.

Τι θα ισχύει για τις χρεώσεις

Οι βασικές υπηρεσίες θα παρέχονται δωρεάν.

Σε αυτές περιλαμβάνονται το άνοιγμα λογαριασμού, η κατοχή και διαχείριση των κεφαλαίων και η παροχή τουλάχιστον ενός μέσου πληρωμής.

Ποιες χρεώσεις δεν θα επιτρέπονται

Οι πάροχοι θα μπορούν να χρεώνουν πρόσθετες υπηρεσίες, ωστόσο δεν θα επιτρέπονται ποινές αδράνειας λογαριασμού ούτε υποχρεωτική ομαδοποίηση υπηρεσιών.

Οι προμήθειες για τους εμπόρους και μεταξύ παρόχων θα έχουν ανώτατα όρια, ενώ οι offline πληρωμές θα είναι πλήρως δωρεάν.

Όρια κατοχής και χρηματοπιστωτική σταθερότητα

Για λόγους προστασίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, θα υπάρχει ανώτατο όριο στο ποσό ψηφιακών ευρώ που θα μπορεί να κατέχει κάθε άτομο.

Οι ευρωβουλευτές προτείνουν το όριο να καθορίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με βάση συστάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, και να επανεξετάζεται τουλάχιστον κάθε δύο χρόνια.

Τι θα ισχύει για επιχειρήσεις και τόκους

Οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούν να διακρατούν ψηφιακά ευρώ, με εξαίρεση την προσωρινή συγκέντρωση εισερχόμενων πληρωμών για διάστημα έως 24 ωρών.

Το ψηφιακό ευρώ δεν θα αποφέρει τόκο, αλλά ούτε και θα επιβαρύνεται με τόκο.

Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας

Οι ευρωβουλευτές ζητούν να υπάρξει σαφής διαχωρισμός του ρόλου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για το ψηφιακό ευρώ από τις λειτουργίες της νομισματικής πολιτικής.

Πριν από την έναρξη λειτουργίας, η ΕΚΤ θα πρέπει να ολοκληρώσει το κανονιστικό πλαίσιο, να αναπτύξει την απαραίτητη υποδομή, να πραγματοποιήσει πιλοτικές δοκιμές σε πραγματικές συνθήκες και να διευθετήσει ζητήματα ευθύνης, ιδίως για τους κινδύνους των offline πληρωμών.

Περίοδος προετοιμασίας τουλάχιστον 24 μηνών

Μετά την έγκριση του πλαισίου, θα ακολουθήσει περίοδος υλοποίησης τουλάχιστον 24 μηνών.

Το διάστημα αυτό θα δοθεί ώστε τράπεζες, πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών και χρήστες να προετοιμαστούν κατάλληλα για τη νέα μορφή πληρωμών.

Το δεύτερο νομοθετικό κείμενο εγκρίθηκε με 43 ψήφους υπέρ, 9 κατά και 6 αποχές.

Αφορά την παροχή υπηρεσιών ψηφιακού ευρώ από παρόχους που είναι εγκατεστημένοι σε κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα οποία δεν χρησιμοποιούν το ευρώ.

Τράπεζες και πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών από χώρες της ΕΕ που δεν ανήκουν στην Ευρωζώνη θα μπορούν να διανέμουν το ψηφιακό ευρώ με τους ίδιους κανόνες.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα διατηρεί, ωστόσο, το δικαίωμα να περιορίζει την πρόσβαση και τη χρήση, ενώ τα κράτη-μέλη εκτός ευρώ θα πρέπει να ορίσουν εθνική αρχή για την παρακολούθηση πιθανών επιπτώσεων στο δικό τους νόμισμα.

Το τρίτο κείμενο εγκρίθηκε με 46 ψήφους υπέρ, 4 κατά και 8 αποχές.

Αφορά το καθεστώς νόμιμου χρήματος των τραπεζογραμματίων και των κερμάτων ευρώ, με στόχο να διασφαλιστεί ότι τα μετρητά θα παραμείνουν διαθέσιμα και αποδεκτά.

Οι χώρες της Ευρωζώνης θα πρέπει να διατηρούν εύκολη πρόσβαση στα μετρητά και να σχεδιάζουν μέτρα αντιμετώπισης διακοπών στα ψηφιακά συστήματα πληρωμών.

Οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούν να αρνούνται μετρητά μέσω πινακίδων τύπου «δεν γίνονται δεκτά μετρητά» ή μέσω τυποποιημένων συμβατικών όρων.

Έμφαση στις ευάλωτες ομάδες

Τα κράτη-μέλη θα πρέπει να αξιολογούν τακτικά τη διαθεσιμότητα των μετρητών.

Ιδιαίτερη προσοχή θα δίνεται σε ευάλωτες ομάδες, όπως οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με χαμηλό εισόδημα και οι πολίτες χωρίς τραπεζικό λογαριασμό.

Ο εισηγητής Fernando Navarrete Rojas δήλωσε ότι το πακέτο προστατεύει την ελευθερία των πολιτών να επιλέγουν τον τρόπο πληρωμής τους.

Όπως τόνισε, το ψηφιακό ευρώ θα συμπληρώνει τα μετρητά και δεν θα τα αντικαταστήσει, ενώ κανείς δεν θα πρέπει να εξαναγκαστεί να εγκαταλείψει τη χρήση μετρητών.

Οι εντολές διαπραγμάτευσης για τα τρία νομοθετικά κείμενα θα ανακοινωθούν τον Ιούλιο, στην έναρξη της Συνόδου Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Πριν τεθεί σε ισχύ η τελική νομοθεσία, το πλαίσιο θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης με το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.