Πολλαπλό βιβλίο: Γιατί οι εκπαιδευτικοί μιλούν για απαξίωση του δημόσιου σχολείου

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η απόφαση της 4ης Ιουνίου 2026, με την οποία οι εκπαιδευτικοί της Πρωτοβάθμιας καλούνται να επιλέξουν βιβλία έως τις 18 Ιουνίου και της Δευτεροβάθμιας έως τις 29 Ιουνίου, μέσα σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια και στο τέλος μιας ήδη επιβαρυμένης σχολικής χρονιάς.

Ο Σύλλογος τονίζει ότι μια τόσο σοβαρή παιδαγωγική επιλογή δεν μπορεί να γίνει με διαδικασίες εξπρές, χωρίς ουσιαστική ενημέρωση, χωρίς χρόνο μελέτης και χωρίς συστηματική συζήτηση για το περιεχόμενο των διδακτικών πακέτων.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι εκπαιδευτικοί καλούνται πρακτικά να αποφασίσουν για βιβλία που θα χρησιμοποιηθούν δύο χρόνια αργότερα, ακόμη κι αν αλλάζουν σχολείο, συνταξιοδοτούνται ή υπηρετούν ως αναπληρωτές. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι σε περίπτωση αδυναμίας επιλογής, η ευθύνη μεταφέρεται στον Σύλλογο Διδασκόντων και τελικά στη διεύθυνση του σχολείου, γεγονός που ο Σύλλογος χαρακτηρίζει αντιεπιστημονικό και απαξιωτικό για το δημόσιο σχολείο.

Ο Σύλλογος Εκπαιδευτικών «Κώστας Σωτηρίου» καλεί τους εκπαιδευτικούς και τους διευθυντές να μην συμπράξουν στη διαδικασία, να καταγράψουν με πρακτικά την αδυναμία επιλογής βιβλίων και ζητά από ΔΟΕ, ΟΛΜΕ, ΣΕΠΕ, ΕΛΜΕ και συλλογικά όργανα γονέων να πάρουν θέση. Όπως υπογραμμίζεται, το ζήτημα αφορά ευθέως τη μόρφωση των μαθητών, την παιδαγωγική ελευθερία και τον ρόλο των εκπαιδευτικών στη διαμόρφωση της εκπαιδευτικής πράξης.

Αναλυτικά η ανακοίνωση από το Σύλλογο Εκπαιδευτικών Κώστας Σωτηρίου:

Με απόφαση του ΥΠΑΙΘΑ στις 4/6/2026 με τίτλο «Επιλογή Διδακτικών Βιβλίων – Διδακτικών Πακέτων από το Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων (Μ.Δ.Β.) του άρθρου 84 του ν. 4823/2021 (Α’ 136) για το Σχολικό Έτος 2027 – 2028», καλούνται οι Σύλλογοι Διδασκόντων της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης να επιλέξουν έως τις 18 Ιουνίου!! και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ως 29 Ιουνίου, σχολικά βιβλία για τη σχολική χρονιά 2027–2028.

Για την απόφαση αυτή, δεν υπάρχει κανένα εκπαιδευτικό, παιδαγωγικό, επιστημονικό, διοικητικό επιχείρημα υποστήριξης της.

Με βάση την ΥΑ καλούνται οι εκπαιδευτικοί που διδάσκουν τα αντίστοιχα μαθήματα, στις αντίστοιχες , κατά́ το τρέχον σχολικό́ έτος (δηλαδή αυτές/οί που δίδαξαν το 2025-26, ακόμα και αυτοί που συνταξιοδοτούνται φέτος), και αυτοί που αλλάζουν σχολεία, είτε μόνιμοι είτε αναπληρωτές να αποφασίσουν για τα βιβλία που θα διδάξουν άλλοι εκπαιδευτικοί δυο χρόνια μετά! Και συνεχίζει η εγκύκλιος ότι “σε περίπτωση αδυναμίας επιλογής” από τους/τις παραπάνω εκπαιδευτικούς, η επιλογή ανά μάθημα και τάξη να γίνει από τον Σύλλογο Διδασκόντων και εν τέλει από τον Δ/ντη-ντρια !!!

Τι σημαίνει πρακτικά αυτό αν εφαρμοστεί η απόφαση;

Όλοι οι εκπαιδευτικοί ενός σχολείου πρέπει μέσα σε δυο μέρες από τη λήξη των μαθημάτων να επιλέξουν ανάμεσα σε 257 διδακτικά βιβλία ή οι δασκάλες/οι της Α’ δημοτικού ανάμεσα σε 30, της Β’ σε 34, της Γ’ 39, της Δ’ σε 39, της Ε’ σε 39, της Στ’ σε 41, οι εκπαιδευτικοί Θεατρικής αγωγής ανάμεσα σε 12, οι εκπαιδευτικοί ΤΠΕ σε 12, οι εκπαιδευτικοί Φυσικής Αγωγής σε 12. Υπάρχουν επίσης εκπαιδευτικοί που συμπληρώνουν το ωράριό τους διδάσκοντας μαθήματα σε άλλα τμήματα. Η στάση αυτή δείχνει πλήρη απαξίωση προς το δημόσιο σχολείο, τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς.

Ποιο επιστημονικό, εκπαιδευτικό, παιδαγωγικό σκοπό εξυπηρετεί αυτή η οδηγία; Όταν οι εκπαιδευτικοί καλούνται, με διαδικασίες εξπρές, μέσα σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια και στο τέλος μιας εξαντλητικής σχολικής χρονιάς, να λάβουν μια τόσο σοβαρή παιδαγωγική απόφαση χωρίς να έχουν τον απαραίτητο χρόνο, χωρίς ενημέρωση και χωρίς ουσιαστική, συστηματική συζήτηση και προσέγγιση του λεγόμενου «πολλαπλού βιβλίου», δε μιλάμε για καμία απόφαση.

Δεν υπάρχει πραγματικός χρόνος ούτε για να διαβάσει κάποιος όλα τα βιβλία, πόσο μάλλον να τα μελετήσει, να συγκρίνει, να δοκιμάσει διδακτικά σημεία και προτάσεις (που περιλαμβάνουν τα βιβλία), να εκτιμήσει το περιεχόμενο σε σχέση με το αναλυτικό πρόγραμμα, να τα κρίνει και να αποφασίσει αν και ποιο προκρίνει. Επίσης δεν έχει υπάρξει ως τώρα καμία στοχευμένη ενημέρωση και παρουσίαση από τους θεσμούς της πολιτείας ώστε να γίνω γνώστης της επιστημονικής, παιδαγωγικής και διδακτικής προσέγγισης και μεθοδολογίας του κάθε εγχειρίδιου.

Στην πραγματικότητα ακυρώνουν τη δυνατότητα των εκπαιδευτικών να έχουν άποψη και ολοκληρωμένη γνώμη – την οποία δήθεν κατά τα άλλα ζητάνε μέσα από την απόφαση του συλλόγου διδασκόντων.

Αυτή την περίοδο, στα σχολεία προετοιμάζονται οι εκδηλώσεις και οι γιορτές για το τέλος της σχολικής χρονιάς, δίνονται οι βαθμολογίες και διεκπεραιώνονται πολυάριθμες γραφειοκρατικές διαδικασίες. Το υπουργείο καλεί τους εκπαιδευτικούς σε αυτήν την περίοδο να αποφασίσουν!

Ποιοι είναι οι πραγματικοί στόχοι του πολλαπλού βιβλίου;

Σίγουρα αποτελεί εργαλείο κερδοφορίας εκδοτικών οίκων και μεγάλων φροντιστηρίων και ανοίγει τον δρόμο για μεγαλύτερη κατηγοριοποίηση των σχολικών μονάδων και μαθητ(ρι)ων.

Η ηγεσία του ΥΠΑΙΘΑ που έχει κάνει τις αντίστοιχες συμφωνίες, βιάζεται να ολοκληρώσει τη διαχείριση αυτών των κονδυλίων. Αναρωτιόμαστε για τα οικονομικά συμφέροντα που εξυπηρετούνται. Αποτελεί μέρος μίας διαδικασίας ιδιωτικοποίησης και εμπορευματοποίησης και των βιβλίων. Αν σκεφτούμε τις αναθέσεις και τον ανταγωνισμό στα κέρδη των εκδοτικών οίκων και των κέντρων φροντιστηρίων που μοιράζονται τα κέρδη της κρατικής χρηματοδότησης και καθορίζουν το περιεχόμενο, καταλαβαίνουμε τι ανοίγει μια τεράστια αγορά σε σύνδεση με προγράμματα, βοηθήματα και έλεγχο τυποποίηση όλης της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Που είναι ο ρόλος της εκπαιδευτικής κοινότητας σε όλα αυτά; Δεν υπάρχει καμία δυνατότητα παρέμβασης και αξιοποίησης της εμπειρίας των εκπαιδευτικών. Όλα υποτάσσονται στις προτεραιότητες των εκδοτικών οίκων και αυτών που χρηματοδοτούν και ελέγχουν το εμπόρευμα, δλδ τα σχολικά βιβλία. Εδώ έχει σημασία να τονίσουμε ότι τα βιβλία είναι επιλογή του υπουργείου. Νόμος είναι το πρόγραμμα σπουδών και όχι το πολλαπλό βιβλίο. Στο πρόγραμμα σπουδών η ύλη δε μειώνεται.

Καλούμε:

-Τις/τους εκπαιδευτικούς των σχολείων να μην συμπράξουν σε μια τέτοια αντιεπιστημονική κι εξευτελιστική διαδικασία, να αποφασίσουν με πρακτικά στους συλλόγους διδασκόντων ότι αδυνατούν να κάνουν επιλογή βιβλίων σε τέτοια ασφυκτικά χρονικά πλαίσια και χωρίς ουσιαστική ενημέρωση και συζήτηση. Το ίδιο καλούμε και τις/τους διευθυντ(ρι)ες. Καλύπτουμε συνδικαλιστικά για όλα τα παραπάνω.

-Τη ΔΟΕ κι ΟΛΜΕ, ΣΕΠΕ κι ΕΛΜΕ να πάρουν αντίστοιχη θέση και να καλύψουν συνδικαλιστικά τις/τους εκπαιδευτικούς και διευθυντ(ρι)ες.

-Τα συλλογικά όργανα των γονιών (Σύλλογοι, Ενώσεις, Ομοσπονδίες) να πάρουν αντίστοιχες αποφάσεις και να συνταχτούν στο πλευρό του εκπαιδευτικού κινήματος. Αφορά τη μόρφωση των παιδιών τους και όλα αυτά οδηγούν στην πλήρη απαξίωση των μορφωτικών δικαιωμάτων.

Επισημαίνουμε ότι η απόφασή μας αυτή φέρει βαριά την παιδαγωγική ευθύνη!

Απαιτούμε τώρα:

Την άμεση απόσυρση της συγκεκριμένης απόφασης και της απαξιωτική διαδικασίας και προθεσμιών που εισάγει. Ευτελίζουν και απαξιώνουν τις/τους εκπαιδευτικούς και δε μπορούν να πραγματοποιηθούν.

Παιδαγωγική ελευθερία και δημοκρατία στα σχολεία

Επισυνάπτουμε σχέδιο πρακτικού συλλόγου διδασκόντων και σχέδιο πράξης Δ/ντη για την δήλωση αδυναμίας επιλογής των βιβλίων που ζητάει η εγκύκλιος.