Βία ανηλίκων: Σχολεία και ψυχολόγοι – Το σχέδιο για την αντιμετώπιση της βίας ανηλίκων

Η σχολική βία επανέρχεται δυναμικά στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, με τα πρόσφατα περιστατικά εκφοβισμού στα σχολεία με στόχαστρο ακόμα και εκπαιδευτικούς, να αναδεικνύουν την ανάγκη ενίσχυσης των δομών υποστήριξης μέσα στα σχολεία. Η παρουσία ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών, αλλά και η συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων, προβάλλουν ως βασικές προϋποθέσεις για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η κοινή δράση εκπαιδευτικών, γονέων, μαθητών και θεσμών τίθεται ως κεντρικός άξονας, με στόχο να περιοριστεί η αποδοχή της βίας ως «κανονικότητας» και να διαμορφωθεί ένα ασφαλές περιβάλλον για τα παιδιά.

Σχολική βία και ανάγκη ενίσχυσης της σχολικής κοινότητας

Τα περιστατικά ενδοσχολικής βίας που έχουν καταγραφεί το τελευταίο διάστημα επιβεβαιώνουν ότι το πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποσπασματικά. Αντίθετα, απαιτείται ένα ενιαίο πλαίσιο δράσης που θα βασίζεται στη συνεργασία όλων των πλευρών που εμπλέκονται στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Οι εκπαιδευτικές ομοσπονδίες δασκάλων και καθηγητών έχουν ήδη επισημάνει την ανάγκη για σταθερή και μόνιμη παρουσία ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών σε κάθε σχολική μονάδα από την αρχή της σχολικής χρονιάς, ώστε να διασφαλίζεται ουσιαστική υποστήριξη τόσο των μαθητών όσο και των εκπαιδευτικών.

Ο ρόλος των ψυχολόγων στην έγκαιρη παρέμβαση

Η παρέμβαση των ψυχολόγων στα σχολεία ακολουθεί συγκεκριμένα στάδια, ξεκινώντας από τη διερεύνηση του ψυχολογικού και εκπαιδευτικού προφίλ του μαθητή, πριν ακόμη τεθεί οποιαδήποτε διάγνωση. Στόχος είναι η έγκαιρη ανίχνευση δυσκολιών που μπορεί να επηρεάζουν τη σχολική του πορεία.

Στη συνέχεια, διαμορφώνεται ένα υποστηρικτικό πλαίσιο σε συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς, μέσω εξατομικευμένων προγραμμάτων εκπαίδευσης. Παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη συνεργασία με την οικογένεια, ώστε να ενισχυθεί η συνολική υποστήριξη του παιδιού τόσο εντός όσο και εκτός σχολείου.

Σοφία Ζαχαράκη: «Τα σχολεία μας δεν είναι ζούγκλα» – Ξεκινούν σεμινάρια για γονείς σε όλη τη χώρα

Στοιχεία και ενίσχυση παρουσίας ψυχολόγων στα σχολεία

Η ενίσχυση των σχολείων με εξειδικευμένο προσωπικό αποτελεί ήδη βασική προτεραιότητα. Κατά την περίοδο 2022-2025 πραγματοποιήθηκαν 631 προσλήψεις μόνιμων ψυχολόγων, εκ των οποίων οι 326 έγιναν το 2025.

Σε συνδυασμό με τους αναπληρωτές της σχολικής χρονιάς 2025-26, ο συνολικός αριθμός ψυχολόγων που υπηρετούν σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης φτάνει τους 1.977, καλύπτοντας νηπιαγωγεία, δημοτικά, γυμνάσια και λύκεια.

Παράλληλα, έχει διευρυνθεί το δίκτυο συνεργασιών μεταξύ σχολείων, με την ένταξη 600 επιπλέον μονάδων. Σε αυτές τις περιπτώσεις, σχολεία χωρίς ψυχολόγο μπορούν, μέσω συνεργασίας με το αρμόδιο ΚΕΔΑΣΥ, να εξυπηρετούνται από ψυχολόγους γειτονικών σχολείων.

Η εθνική στρατηγική για την πρόληψη της σχολικής βίας

Η Εθνική Στρατηγική για την Πρόληψη της Βίας και την Αντιμετώπιση της Παραβατικότητας Ανηλίκων για την περίοδο 2025-2030 περιλαμβάνει 29 πολιτικές και 69 επιμέρους μέτρα, με έμφαση στην πρόληψη και την έγκαιρη παρέμβαση.

Μεταξύ των βασικών κατευθύνσεων είναι η πλήρης κάλυψη όλων των σχολείων με σχολικούς ψυχολόγους, καθώς και η σταδιακή βελτίωση της αναλογίας τους ανά σχολική μονάδα, ώστε να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων.

Μόνιμοι ψυχολόγοι στα σχολεία: Το μέτρο για την αντιμετώπιση της κρίσης στην εκπαίδευση

Εκπαίδευση και νέες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση του φαινομένου

Στις νέες πολιτικές που προτείνονται περιλαμβάνεται η υποχρεωτική εκπαίδευση των μαθητών στην ειρηνική επίλυση συγκρούσεων και στη διαμεσολάβηση, με στόχο τη διαμόρφωση στάσεων που απορρίπτουν τη βία.

Παράλληλα, προβλέπεται η εφαρμογή «κοινωνικής εργασίας» εντός του σχολείου για μαθητές που εμπλέκονται σε περιστατικά εκφοβισμού, ως μέτρο αντιμετώπισης και επανένταξης στο σχολικό περιβάλλον.

Ενίσχυση συνεργασίας σχολείου, οικογένειας και κοινότητας

Κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής αποτελεί η ενδυνάμωση της συνεργασίας μεταξύ σχολείου, οικογένειας και κοινωνίας. Προτείνεται, μεταξύ άλλων, η καθιέρωση κοινών δράσεων και η υποχρεωτική συνεκπαίδευση όλων των εμπλεκόμενων.

Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για τη διοργάνωση ενδοσχολικών δράσεων την 11η Δεκεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα του Παιδιού, με στόχο την ενεργό συμμετοχή εκπαιδευτικών, μαθητών και γονέων. Παράλληλα, προωθείται η συνεργασία μεταξύ όμορων σχολείων για την υλοποίηση κοινών πρωτοβουλιών.