Σχολεία: Έρχεται τεχνητή νοημοσύνη για τον μαθητικό χάρτη της χώρας

Νέο σύστημα πρόβλεψης για τον μαθητικό πληθυσμό, τις σχολικές ανάγκες και τον εκπαιδευτικό σχεδιασμό της επόμενης 15ετίας δρομολογεί το Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού.

Η παρέμβαση αφορά τη δημιουργία του «Εθνικού Συστήματος Δημογραφικής Νοημοσύνης για την Εκπαίδευση», ενός ψηφιακού μηχανισμού που θα αξιοποιεί δημογραφικά, εκπαιδευτικά, γεωχωρικά και κοινωνικοοικονομικά δεδομένα, ώστε το κράτος να μπορεί να σχεδιάζει τον σχολικό χάρτη με βάση τις μελλοντικές ανάγκες και όχι μόνο τα δεδομένα της επόμενης σχολικής χρονιάς.

Τι είναι το νέο σύστημα

Το έργο στοχεύει στη δημιουργία ενός εθνικού μηχανισμού πρόβλεψης του μελλοντικού μαθητικού χάρτη της χώρας. Μέσα από το σύστημα θα εκτιμάται πόσα παιδιά θα υπάρχουν, σε ποιες ηλικίες, σε ποιες περιοχές, σε ποιους δήμους και σε ποιες σχολικές βαθμίδες.

Η λογική της παρέμβασης είναι να περάσει ο εκπαιδευτικός σχεδιασμός από τις αποσπασματικές αποφάσεις και την αντιμετώπιση προβλημάτων αφού εμφανιστούν, σε ένα μοντέλο πρόβλεψης, ανάλυσης και μακροχρόνιου στρατηγικού σχεδιασμού.

Γιατί θεωρείται αναγκαία η παρέμβαση

Στην πρόσκληση επισημαίνεται ότι η Ελλάδα εισέρχεται σε περίοδο υπογεννητικότητας, γήρανσης, εσωτερικών πληθυσμιακών μετακινήσεων, αστικοποίησης και εγκατάλειψης ορεινών και νησιωτικών περιοχών.

Οι εξελίξεις αυτές αλλάζουν σταδιακά το σχολικό σύστημα, χωρίς μέχρι σήμερα να υπάρχει ενιαίος μηχανισμός πρόβλεψης. Το νέο σύστημα επιχειρεί να καλύψει αυτό το κενό, ώστε η πολιτεία να μπορεί να σχεδιάζει το σχολείο της επόμενης 20ετίας με βάση τα πληθυσμιακά δεδομένα.

Οι πέντε βασικοί άξονες του έργου

Το έργο προβλέπει τη δημιουργία ενιαίας εθνικής βάσης με δημογραφικά, εκπαιδευτικά, γεωχωρικά και κοινωνικοοικονομικά δεδομένα. Η βάση αυτή θα αποτελεί τον πυρήνα για την ανάλυση των αναγκών ανά περιοχή και βαθμίδα εκπαίδευσης.

Παράλληλα, προβλέπεται η ανάπτυξη προβλεπτικών μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία θα υπολογίζουν τον μαθητικό πληθυσμό σε ορίζοντα 15ετίας, ανά περιοχή, ηλικία, σχολική βαθμίδα και γεωγραφική ενότητα.

Διαδραστικός χάρτης και σενάρια πολιτικής

Κεντρικό στοιχείο της παρέμβασης θα είναι η δημιουργία διαδραστικού χάρτη της χώρας ανά δήμο και περιφέρεια. Ο χάρτης θα περιλαμβάνει πληροφορίες για τον προβλεπόμενο μαθητικό πληθυσμό, την ηλικιακή εξέλιξη, τον δείκτη γήρανσης και τις ανάγκες των σχολικών μονάδων.

Στο σύστημα θα ενσωματωθεί και μηχανή παραγωγής σεναρίων προσομοίωσης για εκπαιδευτικές πολιτικές. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούν να αξιολογούνται διαφορετικά σενάρια πριν ληφθούν αποφάσεις για σχολικές μονάδες, προσωπικό, υποδομές και πόρους.

Ποιοι θα μπορούν να το αξιοποιούν

Το σύστημα δημογραφικής νοημοσύνης θα μπορεί να χρησιμοποιείται από το Υπουργείο Παιδείας, τις Περιφερειακές Διευθύνσεις Εκπαίδευσης και τις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης.

Παράλληλα, προβλέπεται ότι θα μπορεί να αξιοποιείται από δήμους, περιφέρειες, την ΚΤΥΠ ΑΕ, το Υπουργείο Εσωτερικών, το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, καθώς και από ερευνητικά ιδρύματα.

Σύνδεση με στελέχωση και σχολικές υποδομές

Η πρόσκληση προβλέπει ότι το νέο σύστημα μπορεί μελλοντικά να αποτελέσει τη βάση για ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό μοντέλο του ελληνικού σχολικού συστήματος.

Το μοντέλο αυτό θα μπορεί να διασυνδέεται με τη νέα ψηφιακή πλατφόρμα στελέχωσης σχολείων EduPlan, με συστήματα σχεδιασμού σχολικών υποδομών, μεταφορών, κατανομής πόρων και πρόβλεψης αναγκών για δασκάλους και καθηγητές.

Η χρηματοδότηση και οι προθεσμίες

Η δημόσια δαπάνη που διατίθεται για την πρόσκληση ανέρχεται σε 650.000 ευρώ. Η χρηματοδότηση εντάσσεται στο Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού 2026-2030.

Οι προτάσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά από τις 12 Ιουνίου 2026 έως τις 28 Αυγούστου 2026. Η πρόσκληση απευθύνεται σε δημόσια Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, μέσω των ΕΛΚΕ τους, που διαθέτουν τμήμα με επιστημονικό πεδίο σχετικό με το αντικείμενο, καθώς και σε λοιπούς φορείς καθ’ αρμοδιότητα.

Τι αλλάζει στον σχεδιασμό της εκπαίδευσης

Η βασική αλλαγή που επιχειρείται είναι η μετάβαση από τον αντιδραστικό σχεδιασμό στην προβλεπτική διακυβέρνηση. Αντί οι ανάγκες να εντοπίζονται αφού εμφανιστούν, το νέο σύστημα θα επιτρέπει την έγκαιρη αποτύπωση των τάσεων.

Με αυτόν τον τρόπο, ο σχεδιασμός για σχολεία, προσωπικό, υποδομές και πόρους μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη ακρίβεια. Το δημογραφικό πρόβλημα, οι μετακινήσεις πληθυσμού και οι αλλαγές στις τοπικές κοινωνίες μετατρέπονται πλέον σε κρίσιμες παραμέτρους για το μέλλον της εκπαίδευσης.