Πολλαπλό βιβλίο: Ενστάσεις για τον χρόνο, τις επιλογές και τον ρόλο των εκπαιδευτικών

Στην ανακοίνωσή τους κάνουν λόγο για μια διαδικασία «εξπρές», η οποία, όπως υποστηρίζουν, μετατρέπει μια σοβαρή παιδαγωγική και επιστημονική επιλογή σε γραφειοκρατική υποχρέωση μέσα σε ασφυκτικά χρονικά περιθώρια.

Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η απαίτηση να αξιολογηθούν και να επιλεγούν βιβλία για το σχολικό έτος 2027-2028 μέσα στον Ιούνιο του 2026, δηλαδή σε μια περίοδο κατά την οποία τα σχολεία βρίσκονται ήδη σε διαδικασίες εξετάσεων, βαθμολογιών, συνεδριάσεων και ολοκλήρωσης της σχολικής χρονιάς. Οι ΣΥΝΕΚ επισημαίνουν ότι η επιλογή διδακτικών βιβλίων δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως διοικητική πράξη, καθώς απαιτεί χρόνο, μελέτη, σύγκριση διαφορετικών προσεγγίσεων και ουσιαστική συζήτηση στους Συλλόγους Διδασκόντων.

Πολλαπλό βιβλίο: Σκληρή κριτική εκπαιδευτικών για καθυστερήσεις και επιλογές «εξπρές» από τα σχολεία

Παράλληλα, η ανακοίνωση θέτει ζήτημα για τον ίδιο τον χαρακτήρα της μεταρρύθμισης, υποστηρίζοντας ότι το «πολλαπλό βιβλίο» παρουσιάζεται ως επιλογή παιδαγωγικής ελευθερίας, ενώ στην πράξη, σε αρκετά γνωστικά αντικείμενα, οι διαθέσιμες επιλογές είναι περιορισμένες ή ανύπαρκτες. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην εμπλοκή ιδιωτικών εκπαιδευτικών οργανισμών και φροντιστηριακών ομίλων στην παραγωγή σχολικών εγχειριδίων, με τις ΣΥΝΕΚ να προειδοποιούν για τον κίνδυνο εμπορευματοποίησης της γνώσης.

Πολλαπλό βιβλίο: Αντιδράσεις για την επιλογή εγχειριδίων μέσα σε 13 ημέρες

Αναλυτικά η ανακοίνωση από ΣΥΝΕΚ:

Για ακόμη μία φορά το ΥΠΑΙΘΑ επιχειρεί να επιβάλει μια εκπαιδευτική αλλαγή με όρους προχειρότητας, αυταρχισμού και πλήρους απαξίωσης του παιδαγωγικού ρόλου των εκπαιδευτικών. Η απαίτηση να ολοκληρωθεί μέσα σε λίγες ημέρες η επιλογή σχολικών εγχειριδίων για το σχολικό έτος 2027-2028 μετατρέπει μια σύνθετη επιστημονική και παιδαγωγική διαδικασία σε μια ακόμα fast track γραφειοκρατική διεκπεραίωση. Η απαίτηση να διαβαστούν και να αξιολογηθούν τα βιβλία μέσα σε ελάχιστες μέρες την περίοδο που στα σχολεία πρέπει να ολοκληρώσουν εξετάσεις, βαθμολογήσεις, συνεδριάσεις και διαδικασίες ολοκλήρωσης του σχολικού έτους δείχνει ότι το υπουργείο είναι εκτός εκπαιδευτικής πραγματικότητας και αντιμετωπίζει τους/τις εκπαιδευτικούς σαν γραφειοκρατικές μηχανές που καλούνται να λάβουν με προχειρότητα αποφάσεις που θα επηρεάσουν τη διδασκαλία και το παιδαγωγικό έργο των επόμενων ετών, απαξιώνοντας πλήρως τον παιδαγωγικό και επιστημονικό τους ρόλο. Η επιλογή διδακτικών βιβλίων δεν είναι ούτε διοικητική τυπικότητα ούτε υπόθεση υπογραφών. Απαιτεί χρόνο, μελέτη, κριτική αποτίμηση, σύγκριση διαφορετικών προσεγγίσεων και ουσιαστική συζήτηση στους Συλλόγους Διδασκόντων.

Ταυτόχρονα, αποτελεί τουλάχιστον παράδοξο, οι εκπαιδευτικοί να αποφασίζουν τον Ιούνιο του 2026 ποιο βιβλίο θα χρησιμοποιηθεί στο σχολείο τους το Σεπτέμβριο του 2027, δύο σχολικά έτη αργότερα, χωρίς να ξέρουν αν θα είναι οι ίδιοι/ες στο σχολείο αυτό. Κάθε χρόνο ένα τεράστιο ποσοστό των εκπαιδευτικών αλλάζει σχολικές μονάδες (αναπληρωτές/τριες, νεοδιόριστοι/ες, μετατεθειμένοι/ες, αποσπασμένοι/ες, όσοι/ες είναι στη διάθεση των ΠΥΣΔΕ κλπ).

Παρά τους κυβερνητικούς πανηγυρισμούς περί «πολλαπλού βιβλίου», η πραγματικότητα απέχει πολύ από την εικόνα που παρουσιάζεται. Σε πολλά γνωστικά αντικείμενα, ιδιαίτερα στο Λύκειο, οι διαθέσιμες επιλογές είναι ελάχιστες ή ακόμη και ανύπαρκτες, με αποτέλεσμα οι Σύλλογοι Διδασκόντων/ουσών να καλούνται ουσιαστικά να επικυρώσουν προειλημμένες αποφάσεις. Το «πολλαπλό βιβλίο» εξελίσσεται σε μια προσχηματική διαδικασία πίσω από ένα προσωπείο επιλογών και παιδαγωγικής ελευθερίας, χωρίς να έχει προηγηθεί ούτε πιλοτική εφαρμογή σε Πειραματικά σχολεία ούτε αξιολόγηση του παιδαγωγικού υλικού.

Ταυτόχρονα, γεννάται ένα σοβαρό πολιτικό και παιδαγωγικό ζήτημα για τον προσανατολισμό της ίδιας της μεταρρύθμισης. Η είσοδος στην παραγωγή σχολικών εγχειριδίων μεγάλων ιδιωτικών εκπαιδευτικών οργανισμών και φροντιστηριακών ομίλων δεν αποτελεί μια ουδέτερη εξέλιξη. Αντίθετα, ενισχύει τον κίνδυνο εμπορευματοποίησης της γνώσης και εισαγωγής ιδιωτικοοικονομικών λογικών στην καρδιά της δημόσιας εκπαίδευσης. Το σχολικό βιβλίο δεν μπορεί να μετατραπεί σε πεδίο επιχειρηματικού ανταγωνισμού. Η γνώση δεν είναι εμπόρευμα και η εκπαιδευτική διαδικασία δεν μπορεί να υπαγορεύεται από τις προτεραιότητες της αγοράς ή από τα συμφέροντα μεγάλων εκδοτικών και φροντιστηριακών επιχειρήσεων. Η εμπλοκή φορέων που δραστηριοποιούνται στην παραπαιδεία δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τη σταδιακή διάχυση της λογικής της αγοράς στο δημόσιο σχολείο και για την περαιτέρω ενίσχυση της εξάρτησης της εκπαίδευσης από ιδιωτικά συμφέροντα.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει το «πολλαπλό βιβλίο» ως μεταρρύθμιση εκσυγχρονισμού. Όμως καμία μεταρρύθμιση δεν μπορεί να θεωρηθεί προοδευτική όταν εφαρμόζεται χωρίς ουσιαστική διαβούλευση, χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση και χωρίς σεβασμό στην επαγγελματική κρίση των εκπαιδευτικών.

Το δημόσιο σχολείο δεν έχει ανάγκη από επικοινωνιακές μεταρρυθμίσεις, τελεσίγραφα και λογικές αγοράς. Έχει ανάγκη από δημοκρατία, επιστημονικό σχεδιασμό, παιδαγωγική ελευθερία και εμπιστοσύνη στους ανθρώπους που το κρατούν όρθιο καθημερινά.

Υπερασπιζόμαστε τον Σύλλογο Διδασκόντων ως το κορυφαίο παιδαγωγικό και δημοκρατικό όργανο του σχολείου. Αρνούμαστε να νομιμοποιήσουμε διαδικασίες-εξπρές που υποβαθμίζουν τον ρόλο των εκπαιδευτικών και μετατρέπουν μια κρίσιμη εκπαιδευτική επιλογή σε διοικητική υποχρέωση.

Απαιτούμε:

Την άμεση αναστολή της διαδικασίας επιλογής βιβλίων και την απόσυρση της ασφυκτικής εγκυκλίου του ΥΠΑΙΘΑ.

Διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα του εκπαιδευτικού υλικού και αποτροπή κάθε προσπάθειας εμπορευματοποίησης και ιδιωτικοποίησης της σχολικής γνώσης.

Σεβασμό στην παιδαγωγική αυτονομία και στην επιστημονική κρίση των εκπαιδευτικών και των Συλλόγων Διδασκόντων/ουσών.

Ουσιαστική διαβούλευση με τις εκπαιδευτικές ομοσπονδίες και την εκπαιδευτική κοινότητα πριν από οποιαδήποτε εφαρμογή του μέτρου.