ΑΠΙΣΤΕΥΤΟ – ΟΙΕΛΕ: Καταγγελίες για αποκλεισμούς και διαγραφές μαθητών από ιδιωτικά σχολεία – Ποιές περιπτώσεις αφορά

Η ΟΙΕΛΕ επισημαίνει ότι, παρότι η νομοθεσία προβλέπει την ισότιμη εγγραφή μαθητών με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στα ιδιωτικά σχολεία, στην πράξη καταγράφονται καταγγελίες για άρνηση εγγραφών, διαγραφές μαθητών, αλλά και αδιαφάνεια ως προς τα πρόσωπα που παρέχουν παράλληλη στήριξη.

Στο πλαίσιο αυτό, ζητά σαφές πλαίσιο για την πρόσληψη εκπαιδευτικών ειδικής αγωγής και αναγνώριση του ειδικού παιδαγωγού ως ισότιμου μέλους του εκπαιδευτικού προσωπικού.

Αναλυτικά η ανακοίνωση της ΟΙΕΛΕ:

Προτάσεις του Κλαδικού Ινστιτούτου της ΟΙΕΛΕ για την ειδική αγωγή στην ιδιωτική εκπαίδευση – Η αναγκαιότητα για διορισμό ειδικών παιδαγωγών

Η σωστή πολιτική για την εκπαίδευση των παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες και αναπηρία δεν είναι μόνο δείκτης ποιότητας για το εκπαιδευτικό μας σύστημα. Είναι δείκτης ποιότητας, ευαισθησίας και ανθρωπιάς για την κοινωνία και τη χώρα.
Ο Ν. 4485/2017 στο άρθρο 71 προβλέπει την ισότιμη εγγραφή στην ιδιωτική εκπαίδευση μαθητών με αναπηρία ή και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, με τους ίδιους όρους, προϋποθέσεις και προσαρμογές που ισχύουν για τα δημόσια σχολεία της γενικής πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Απαγορεύεται, επίσης, η άρνηση εγγραφής μαθητών εξαιτίας της αναπηρίας ή των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών τους. Επίσης, βάσει της 153382/N1/25-11-2025 απόφασης του ΓΓ του ΥΠΑΙΘΑ:
«(…) μαθητές με σοβαρότερες εκπαιδευτικές ανάγκες μπορούν να φοιτούν σε σχολική τάξη του γενικού σχολείου (δημόσιας ή ιδιωτικής εκπαίδευσης) με παράλληλη στήριξη-συνεκπαίδευση από εκπαιδευτικούς ΕΑΕ (…) βάσει της γνωμάτευσης του ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. – εξαιτίας των ειδικών εκπαιδευτικών τους αναγκών. Στις περιπτώσεις αυτές, την παράλληλη στήριξη εισηγείται αποκλειστικά το οικείο ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ., το οποίο με γραπτή γνωμάτευσή του καθορίζει τις ώρες παράλληλης στήριξης κατά περίπτωση.»

Ποια είναι, ωστόσο, η κατάσταση στα ιδιωτικά σχολεία;

Ελλείψεις εκπαιδευτικών στα σχολεία: Στη Βουλή το θέμα

Αρχικά, να τονιστεί πως δυστυχώς, όπως πληροφορούμαστε από γονείς αλλά και από το Συνήγορο του Παιδιού και δημοσιογράφους που γίνονται δέκτες καταγγελιών, υπάρχουν ιδιωτικά σχολεία που δεν τηρούν το νόμο και δεν εγγράφουν – με διάφορες προφάσεις – παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες και αναπηρία. Έχουν, δε, καταγραφεί περιπτώσεις διαγραφών μαθητών αυτών των κατηγοριών.

Υπάρχει αδιαφάνεια στον τρόπο επιλογής των «εκπαιδευτικών» που παρέχουν παράλληλη στήριξη. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων οι γονείς επιλέγουν κάποια ή κάποιο «συνεργάτη» και τα ιδιωτικά σχολεία τον αποδέχονται. Ορισμένοι ιδιοκτήτες – ορθότατα – ζητούν για να είναι διασφαλισμένοι εχέγγυα (πτυχία, ποινικό μητρώο), αλλά δεν υπάρχει συγκεκριμένο πλαίσιο. Οι δε Διευθύνσεις Εκπαίδευσης δεν έχουν καμία γνώση ποιοι άνθρωποι μπαίνουν για παράλληλη στήριξη. Η πολιτεία, επομένως, δεν γνωρίζει αν οι άνθρωποι αυτοί διαθέτουν τυπικά προσόντα ή αν έχουν την πνευματική/ψυχολογική συγκρότηση να παρέχουν παιδαγωγικό έργο. Είναι φανερό, από τα παραπάνω, ότι ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων μπαίνει καθημερινά σε τάξεις ιδιωτικών σχολείων χωρίς τις απαιτούμενες διασφαλίσεις.

Οι προτάσεις του Κλαδικού Ινστιτούτου της ΟΙΕΛΕ για την ειδική αγωγή

Ξεκινούμε από το αυτονόητο. Η απαγόρευση εγγραφής ή η διαγραφή παιδιών με μαθησιακές δυσκολίες και αναπηρία λόγω του θέματος που αντιμετωπίζουν από ιδιωτικό σχολείο συνιστά βαρύτατο αδίκημα. Επίσης, θεωρούμε πως πρέπει άμεσα να υπάρξει σαφές πλαίσιο για την πρόσληψη των εκπαιδευτικών που παρέχουν παράλληλη στήριξη, ώστε να διασφαλίζεται η επιστημονική επάρκεια και τα δικαιώματα των παιδιών. Οι Διευθύνσεις Εκπαίδευσης
Για εμάς, ωστόσο, κεντρικό σημείο των προτάσεών μας είναι ο διορισμός ειδικών παιδαγωγών στα ιδιωτικά σχολεία. Οι προτάσεις και οι θέσεις μας προέκυψαν μετά από μελέτη διεθνών συστημάτων και συνεκτίμηση της ελληνικής πραγματικότητας.
Α. Εισαγωγικά: Η αναγκαιότητα παρουσίας και θεσμικής αναγνώρισης του Ειδικού Παιδαγωγού στα ιδιωτικά σχολεία.

Σχολεία: Στο μικροσκόπιο κόστος, πόροι και ανάγκες σε όλη τη χώρα

Η παρουσία Ειδικού Παιδαγωγού στα ιδιωτικά σχολεία συνιστά ουσιώδη προϋπόθεση για τη διασφάλιση της εκπαιδευτικής ισονομίας, της συμπερίληψης και της ουσιαστικής υποστήριξης μαθητών με ετερογενή μαθησιακά και αναπτυξιακά προφίλ, καθώς και για την ίση πρόσβαση όλων των μαθητών στην εκπαιδευτική διαδικασία. Οι ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και οι μαθησιακές δυσκολίες δεν διαφοροποιούνται ανάλογα με τον τύπο της σχολικής μονάδας, γεγονός που καθιστά αναγκαία την παροχή εξειδικευμένης παιδαγωγικής υποστήριξης και στα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια. Το δικαίωμα όλων των μαθητών σε κατάλληλη εκπαιδευτική υποστήριξη κατοχυρώνεται θεσμικά από τον Ν. 3699/2008 (ΦΕΚ 199/Α/2008), ο οποίος ρυθμίζει την παροχή ειδικής αγωγής και εκπαιδευτικής υποστήριξης στο σύνολο του εκπαιδευτικού συστήματος, και από τον προαναφερθέντα Νόμο 4475/2017 που αφορά στην ισότιμη εγγραφή παιδιών με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες και αναπηρία στην ιδιωτική εκπαίδευση.
Περαιτέρω, η αντιμετώπιση του ειδικού παιδαγωγού στα ιδιωτικά σχολεία ως ισότιμου μέλους του εκπαιδευτικού προσωπικού δεν συνιστά διακριτική ευχέρεια της εκάστοτε σχολικής μονάδας, αλλά θεσμικά κατοχυρωμένη πρακτική που συνδέεται άμεσα με τη νόμιμη, παιδαγωγικά επαρκή και κοινωνικά δίκαιη λειτουργία των ιδιωτικών εκπαιδευτικών μονάδων. Η ορθή αξιοποίηση του ρόλου του και η ενίσχυση της θέσης του αποτελούν βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματική εφαρμογή της συμπεριληπτικής εκπαίδευσης και τη δημιουργία ενός παιδαγωγικά επαρκούς και κοινωνικά ευαίσθητου σχολικού περιβάλλοντος.

Β. Λόγοι που καθιστούν αναγκαία την ύπαρξη ειδικού παιδαγωγού (σαν εκπαιδευτικού ΠΕ71) και στα Ιδιωτικά Σχολεία:

1.Ετερογένεια γνωστικών και συναισθηματικών προφίλ:

Ακόμη και σε σχολεία με φαινομενικά ομοιογενή κοινωνικοοικονομική σύνθεση, παρατηρείται σημαντική ετερογένεια στα μαθησιακά και αναπτυξιακά χαρακτηριστικά των μαθητών∙ γεγονός που καθιστά κρίσιμη την ύπαρξη ειδικού παιδαγωγού με στόχο την διασφάλιση ολιστικής προσέγγισης σε αυτές τις ανάγκες, προσφέροντας εξατομικευμένη καθοδήγηση.

2.Υποστήριξη μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (ΕΕΑ):

Η παρουσία μαθητών με αναγνωρισμένες μαθησιακές δυσκολίες, απαιτεί την παρέμβαση εξειδικευμένου προσωπικού, το οποίο θα προσαρμόσει το πρόγραμμα διδασκαλίας για να διασφαλιστεί η εκπαιδευτική ισονομία. Η φοίτηση μαθητών με διάγνωση από δημόσιο φορέα, όπου αναγράφεται ως μέτρο η παρακολούθηση Τμήματος Ένταξης, διαφοροποίηση υλικού ή καταγραφή στόχων και εξατομικευμένου προγράμματος παρέμβασης δεν δύναται ούτε να παραληφθεί αλλά κι ούτε να αποτελεί αρμοδιότητα του εκπαιδευτικού γενικής αγωγής-δασκάλου της τάξης.

3.Προώθηση συμμετοχικής εκπαίδευσης- Βελτίωση του σχολικού κλίματος:

Η παρουσία εξειδικευμένου προσωπικού ενισχύει τη συνεργασία μεταξύ των εκπαιδευτικών και προωθεί τη θετική συμπεριφορά των μαθητών. Αυτή η συνεργατική προσέγγιση δημιουργεί ένα σχολικό περιβάλλον που καλλιεργεί την ενσυναίσθηση και την αλληλεγγύη, παράγοντες που βελτιώνουν συνολικά τις μαθησιακές επιδόσεις όλων των μαθητών.

Γ. Τρόποι αξιοποίησης ειδικού παιδαγωγού:
Η ύπαρξη θεσμοθετημένου τμήματος ένταξης (που είναι ούτως ή άλλως δύσκολη για τα ιδιωτικά σχολεία λόγω περιορισμών χώρου και γραφειοκρατικών ζητημάτων) και η παροχή υπηρεσιών παράλληλης στήριξης δεν είναι οι μοναδικοί τρόποι αξιοποίησης ενός ειδικού παιδαγωγού στα ιδιωτικά σχολεία. Τι άλλο μπορεί να κάνει ένας ειδικός παιδαγωγός:

• Συνδιδασκαλία με εκπαιδευτικούς γενικής εκπαίδευσης:

Η συνεργασία μεταξύ δασκάλων γενικής αγωγής και ειδικών παιδαγωγών ενισχύει την ποιότητα της διδασκαλίας μέσω της χρήσης πολυαισθητηριακών μεθόδων, προσφέροντας εξατομικευμένα μαθησιακά μονοπάτια που ωφελούν όλους τους μαθητές.

• Εκπόνηση διαφοροποιημένων εκπαιδευτικών σχεδίων (σχέδιο διδασκαλίας, γραπτές δοκιμασίες, καθήκοντα):

Ο ειδικός παιδαγωγός συμβάλλει στην ανάπτυξη μαθησιακών προγραμμάτων που ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες των μαθητών με ΕΕΑ, ενώ ταυτόχρονα, βάσει των εξατομικευμένων στόχων, διαφοροποιεί τα γνωστικά έργα, προωθώντας μια πιο συμπεριληπτική και αποδεκτή μαθησιακή κουλτούρα χωρίς αποκλεισμούς.

• Παροχή συμβουλευτικής υποστήριξης:

Ο ειδικός παιδαγωγός μπορεί να λειτουργήσει ως σύμβουλος και καθοδηγητής τόσο για τους μαθητές όσο και για τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς, προσφέροντας στρατηγικές που βελτιώνουν τη μαθησιακή εμπειρία και τις κοινωνικές δεξιότητες των παιδιών.

Με αυτές τις πρακτικές, τα ιδιωτικά σχολεία μπορούν να διασφαλίσουν την ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση και την υποστήριξη όλων των μαθητών τους, ανταποκρινόμενα στις σύγχρονες παιδαγωγικές και κοινωνικές απαιτήσεις. Συμπερασματικά, κρίνεται απαραίτητη η παρουσία ειδικού παιδαγωγού στα ιδιωτικά εκπαιδευτήρια. Ωστόσο, η μεταχείριση του ειδικού παιδαγωγού από τα ιδιωτικά σχολεία οφείλει να σέβεται το ακαδημαϊκό του υπόβαθρο, αντιμετωπίζοντάς τον ως ισότιμο εκπαιδευτικό λειτουργό με όλα τα νόμιμα δικαιώματα (διοριστήριο, μισθό, αναγνώριση προϋπηρεσίας). Διαφορετικά, επικρατούν συνθήκες που δημιουργούν σημαντικά προβλήματα, όπως η μη καταγραφή προϋπηρεσίας, η αδυναμία ένταξης μεταπτυχιακών ή διδακτορικών σπουδών για εξέλιξη μισθολογικού κλιμακίου, καθώς και η εργασιακή εκμετάλλευση (υποχρέωση εργασίας κατά την περίοδο διακοπών, όταν οι σχολικές μονάδες παραμένουν κλειστές).