Αποχαιρετισμός σε βιβλία

Θα παίρνω βιβλία, που θα είναι απόλυτα επιθυμητά για να τα διαβάσω, και βιβλία συλλεκτικά.

Του Νίκου Τσούλια

Ήμουν και είμαι πάντα βιβλιοφάγος. Χαιρόμουνα κάθε φορά που ένα βιβλίο έμπαινε μέσα στο σπίτι μου. Σημείωνα πότε το πήρα στις πρώτες σελίδες του και στο τέλος σημείωνα πότε το διάβασα. Αλλά η βιβλιομανία μου υπερέβαινε κάθε δυνατότητα ισορροπίας μεταξύ αγοράς και διαβάσματος.

Με το πέρασμα του χρόνου όλο και περισσότερα βιβλία έμπαιναν στο περιθώριο, όλο και περισσότερα βιβλία ήξεραν ότι δεν θα τα διαβάσω και σιγά-σιγά έμπαιναν πίσω από τα άλλα βιβλία και δεν φαίνονταν πλέον. Γέμισα όλους τους τοίχους με βιβλία, στα δύο γραφεία, μέχρι πάνω ψηλά στην οροφή. Όπου ήταν τοίχος ήταν και βιβλιοθήκη φορτωμένη με βιβλία.

Μέχρι που ο χώρος πλέον δεν αρκούσε. Ήρθε η στιγμή να βγαίνουν βιβλία από το σπίτι μου και όχι μόνο να μπαίνουν. Η απόφαση   πάρθηκε.  Πρέπει να δώσω πολλά βιβλία. Πώς να τα μεταφέρω όμως, που είναι εκατοντάδες; Υπάρχει και κάτι άλλο. Τα περισσότερα βιβλία είναι εκπαιδευτικού περιεχομένου και επίσης πολλά είναι σχολικά βιβλία. Είχα αποφασίσει να κάνω συλλογή παλαιών σχολικών βιβλίων αλλά και νεότερων. Σκεπτόμουνα το εξής. Μπορεί κάποια στιγμή να κάνω κάποια μελέτη για την εξέλιξη κάποια θεματικής από αυτά τα σχολικά βιβλία φυσικής ή βιολογίας ή η ιστορίας. Δύσκολη υπόθεση αλλά και ωραία.

Σε μια τέτοια περίπτωση θεωρούσα πως σε κάποιο παιδί μου θα χρησίμευαν αυτά τα βιβλία. Όμως κανένα από αυτά δεν επέλεξε την εκπαίδευση ως πεδίο επιστημονικής και επαγγελματικής εξέλιξης. Ήταν και τα δύο προσανατολισμένα σε πεδία του Μετσόβειου Πολυτεχνείου, α) Μηχανολόγων Ηλεκτρολόγων και Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και β) Αρχιτεκτονικής. Είχα μία κρυφή ελπίδα ότι ίσως από την επόμενη γενιά θα μπορούσα κάποιο εγγόνι να ασχοληθεί με τα βιβλία αυτά. Αλλά ήταν μακρινή υπόθεση. Πού να αποθηκεύσω αυτά τα βιβλία; Ακόμα και στο χωριό οι χώροι γέμισαν.

Έτσι μία λύση υπήρχε, να χαρίσω τα βιβλία. Ταλαντευόμουν όμως κάθε τόσο μήπως μετανιώσω. Έκανα τόσο κόπο να τα μαζέψω και να τα χάσω μονομιάς; Άρχισα να διαλέγω τα πιο σημαντικά αυτά και αυτά που συνδέονταν με τη δική μου εξέλιξη είτε ως μαθητής είτε ως καθηγητής. Αυτά ήταν κομμάτια της ζωής μου. Δεν θα μπορούσαν να φύγουν ποτέ από το σπίτι μου.

Έκανα και μία άλλη σκέψη. Να καταγράψω τα βιβλία που φεύγουν, τα βιβλία που αποχαιρετώ, να ξέρω ότι έκανα παρέα αρκετά χρόνια μαζί τους. Μπορεί να μην τα διάβασα, αλλά αρκετά από αυτά τα ξεφύλλισα, χάζεψα τα εξώφυλλά τους.

Ιδιαίτερα στα παλιά σχολικά βιβλία αναζητούσα πάντα κάποια σελίδα, κάποιο κείμενο, κάποια εικόνα να μου θυμίσει κάτι από το παρελθόν, από το δικό μου παρελθόν. Δεν ήταν μόνο με κάποια μορφή νοσταλγίας. Ήταν μία ανασύσταση του παρόντος, ένας μετασχηματισμός του μέλλοντος, αφού ζούμε τη ζωή μας με τις τόσες και τόσες σκέψεις που κάνουμε, με τις σκέψεις που έρχονται και ξαναέρχονται και γίνονται από μόνες τους και μία γλυκιά περιπλάνηση…

Έξοδος βιβλίων λοιπόν ή μάλλον αποχαιρετισμός σε βιβλία. Απαιτείται ένα πρόγραμμα για το ποια βιβλία αναγκαστικά πρέπει να αποχωριστώ. Τα σημαντικά εκπαιδευτικά βιβλία τα προγραμμάτισα να πάνε σε γνωστούς καθηγητές και στην ΟΛΜΕ. Επίσης, έκανα και μία δοκιμή. Έβαλα μερικά λογοτεχνικά βιβλία κυρίως από αφιερώματα των εφημερίδων σε παλιότερους καιρούς σε πεζούλι κοντά στους κάδους των σκουπιδιών. Ήθελα να δω αν κάποιος βιβλιοφάγος τα έπαιρνε.

Πράγματι το επόμενο πρωί δεν υπήρχαν πουθενά. Δεν ήξερα όμως αν τα πήρε βιβλιοφάγος, αν έπεσαν σε καλά χέρια, αν φιλοξενηθούν σε άλλο σπίτι, αν διαβαστούν και δεν μείνουν παραπονεμένα από τη δικιά μου σχέση ή αν τα πήραν διάφοροι γυρολόγοι για ανακύκλωση ή για πώληση στο Μοναστηράκι. Μακάρι να πήγαιναν για πώληση, σκεπτόμουνα, γιατί τότε όποιος τα αγόραζε σίγουρα θα τα αγόραζε για να τα διαβάσει.

Έκανα αυτές τις σκέψεις για να ηρεμήσω τη συνείδησή μου ότι δεν μπήκαν στο σπίτι μου βιβλία που δεν συνάντησαν το στοχασμό μου, που δεν γνώρισαν το σκοπό για τον οποίον γράφηκαν. Γιατί μερικά από αυτά ήταν σίγουρο ότι δεν είχαν διαβαστεί ποτέ και από κανέναν, αφού ανάμεσά τους ήταν και σχολικά βιβλία καινούργια που είχα κρατήσει από την διαδρομή μου ως εκπαιδευτικός, βιβλία άλλων ειδικοτήτων.

Σκέφτηκα την πιο καλή λύση, αυτή των δημόσιων βιβλιοθηκών. Είχε δυσκολίες, πρώτον βάρους στη μεταφορά και στη μη δυνατότητα στάθμευσης και δεύτερον έπρεπε να κάνω ξεδιάλεγμα στο τι βιβλία ήθελαν. Βρήκα μια μερική λύση, αλλά δεν ήταν αποτελεσματική για το σύνολο των προς έξοδο βιβλίων.

Άλλο πρόβλημα είχα ήταν αυτά που βρίσκονταν σε κουτιά στην αποθήκη. Πολύ δουλειά, διάλεγμα, ξεσκόνισμα και πάλι συζήτηση περί του πρακτέου. Εδώ βρήκα μια καλή λύση με μια κοπέλα που πουλούσε στο δρόμο μεταχειρισμένα βιβλία. «Πάρε όσα θες απ’ αυτά που θα σου κατεβάσω στην είσοδο της πολυκατοικίας». Ήλθε και πήρε τρεις φορές. Είχα μια ανακούφιση ότι αυτά πήραν έναν καλό δρόμο. Σίγουρα θα πάνε σε χέρια αναγνωστών, αφού θα αγοραστούν.

Βέβαια αυτή η δουλειά δεν έχει εύκολα τελειωμό. Αλλά το πήρα απόφαση ότι έτσι θα πάει αυτή η υπόθεση. Μετά τον μεγάλο όγκο θα γίνεται τμηματικά η έξοδος των βιβλίων. Θα πείτε γιατί δεν το έκανα πιο νωρίς, για μην έχω μεγάλο φορτίο. Είναι θέμα ηλικίας. Όσο κοιτάζεις μόνο στο παρόν και στο μέλλον δεν έχεις καμιά διάθεση για τέτοιες τακτοποιήσεις.

Όταν όμως το ζύγι του χρόνου αλλάζει τη ροπή του και η νοσταλγία γίνεται όλο και πιο εμφανής και αρχίζει να στριμώχνει τον χώρο των ονείρων και των σχεδιασμών, τότε η ψυχολογία σου από μόνη της σε καθοδηγεί στο τι πρέπει να κάνεις. Αυτή, άλλωστε δεν είναι και η ομορφιά των διαφόρων ηλικιών, που κάθε μια έχει τους δικούς της χρωματισμούς;

Εμφανίστηκε μια πολύ καλή λύση. Το «Μετρό» στο Σύνταγμα έκανε βιβλιοθήκη, στην οποία μπορείς να πηγαίνεις ή να παίρνεις βιβλία. Και έτσι σχεδόν κάθε πρωί μια σακούλα με βιβλία πάει σε καλό σκοπό. Διαπιστώνω μάλιστα – περνώντας το μεσημέρι – ότι τα βιβλία μου έχουν ήδη ταξιδέψει για να διαβαστούν…

Κι όμως, όσο προχωράω στη λύση του προβλήματος και αισθάνομαι μια κάποια ικανοποίηση, έχω παράλληλα και μια ανησυχία. Μήπως κάνω λάθος που τα εξοστρακίζω και θα ήταν καλύτερα να κάνουν αυτή την επώδυνη επιλογή οι απόγονοί μου, που μάλλον δεν έχουν τους ίδιους ψυχικούς δεσμούς με τα βιβλία όπως εγώ, αφού ο ψηφιακός κόσμος γίνεται όλο και πιο πληθωρικός και επεκτατικός; Αλλά σε ζητήματα που ταλαντεύεσαι, όποια επιλογή και αν κάνεις, πάντα δεν έχεις αναπάντητα ερωτήματα; Έτσι είναι η ζωή, έτσι και ο άνθρωπος…