Το Ονειροσχολείο: Εκεί που η τάξη έρχεται από μέσα, μαζί με τη χαρά

Όταν βγήκαν τα αποτελέσματα των τοποθετήσεων και είδα ότι με είχαν βάλει στο Ονειροσχολείο αρχικά απόρησα με το όνομα. Μετά όμως σκέφτηκα πως θα πρόκειται για άλλο ένα σχολείο με φασαρία, εξετάσεις, προβλήματα που όλα στροβιλίζονται γύρω από τους βαθμούς. Αυτά είχα δει, αυτά ήξερα μέχρι τότε από όλα τα σχολεία που είχα περάσει. Η μάθηση να μετριέται με αριθμούς, ο ανταγωνισμός και ο φόβος να είναι τα μοναδικά κίνητρά της. Μαθητές και εκπαιδευτικοί φοβισμένοι και κουρασμένοι. Και καμία μα καμία αγάπη για τη γνώση. Και φυσικά καμία χαρά.

Όταν πέρασα την εξώπορτα και μπήκα στο σχολείο υπήρχε μία περίεργη ησυχία. Η διευθύντρια ήρθε κατά πάνω μου με πολύ χαρά να με καλωσορίσει, αγκαλιάζοντάς με σφιχτά, πράγμα το οποίο με παραξένεψε κάπως. Όχι θετικά ομολογώ. Αφού είπαμε τα τυπικά τη ρώτησα πού είναι τα παιδιά μιας και υπήρχε τόση ησυχία. Αυτή χαμογέλασε και μου είπε ότι είναι στο μάθημα. Κάπως απότομα τη ρώτησα: πώς καταφέρνετε σαν σχολείο να επιβάλλετε την τάξη τόσο πολύ που να μην ακούγεται κιχ; Μου απάντησε πάλι με αυτό το εκνευριστικό χαμόγελο: δεν επιβάλλουμε την τάξη τη γεννάμε, όπως γεννιέται κάθε μορφή ζωής: από μέσα προς τα έξω. Δεν είπα τίποτα αλλά είδε ένα «δηλαδή» στα μάτια μου και συνέχισε να μου εξηγεί. Κοιτάξτε, μου είπε, αυτή η ησυχία που λέτε είναι η ησυχία της αποδοχής: κανείς εδώ δεν θέλει να φάει τον άλλον για να φανεί καλύτερος και κανείς δεν νιώθει παρείσακτος. Επίσης, συνέχισε, υπάρχει αυτή η ησυχία που βλέπετε γιατί κανείς εδώ δεν μαθαίνει με το ζόρι.

Ομολογώ ταράχθηκα με τα λόγια της διευθύντριας και ήμουν απόλυτα πεπεισμένος πως είχα προβεί σε μια πολύ αποτυχημένη επιλογή σχολείου. Δεν πειράζει, αύριο θα κάνω νέα αίτηση τοποθέτησης σε άλλο σχολείο, σκέφτηκα.
Και τα μαθήματα, που γίνονται τα μαθήματα, ρώτησα τη διευθύντρια, κάνοντας μία ευχή να μου απαντήσει κάτι πιο φυσιολογικό από τα προηγούμενα. Αλλά η ευχή δεν έπιασε. Τα μαθήματα γίνονται παντού, μου είπε. Στις αίθουσες, στον κήπο, στην αυλή, στη βιβλιοθήκη, στην αίθουσα τέχνης, οπουδήποτε. Αυτή την ώρα το Α5 είναι στην αυλή και κάνει φυσική με παρατήρηση του φωτός όταν περνάει μέσα από συγκλίνοντες φακούς, το Β4 κάνει λογοτεχνία στη βιβλιοθήκη, το Γ4 κάνει βιολογία και μελετάει τη φωτοσύνθεση στον κήπο μας με τα φυτά και το Α2 μαθαίνει χημεία με θεατρικό παιχνίδι.

Ευτυχώς εκείνη την ώρα κτύπησε το κουδούνι του διαλλείματος παρόλο που και αυτό ήταν κάπως πιο μελωδικό από τα άλλα κουδούνια. Η αυλή γέμισε παιδιά. Να και κάτι ίδιο με τα άλλα σχολεία, σκέφτηκα. Αυτό που μου έκανε όμως εντύπωση ήταν ότι δεν είδα πουθενά εφημερεύοντας εκπαιδευτικούς στο προαύλιο. Ρώτησα τη διευθύντρια. Μου απάντησε πως στο σχολείο τους δεν υπάρχουν εφημερίες.

Ξεστόμισα ένα ορίστε και αυτή με το γνωστό σπαστικό της χαμόγελο άρχισε να μου εξηγεί: Κοίταξε Μάριε (να και ο ενικός σκέφτηκα) πρώτα από όλα να μιλάμε στον ενικό. Είμαι η Γεωργία. Στο σχολείο αυτό δεν έχουμε παραβατικές συμπεριφορές και έχουμε εμπιστοσύνη στα παιδιά. Και άμα έχεις εμπιστοσύνη στα παιδιά εκείνα στο ανταποδίδουν. Όλα αυτά τα έλεγε με καρφιτσωμένο στο πρόσωπό της αυτό το αυτάρεσκο εκνευριστικό της χαμόγελο. Απότομα της απάντησα: και αν κάποια παιδιά μαλώσουν μεταξύ τους, στο κάτω κάτω παιδιά είναι; Μάριε είμαστε της άποψης πως η συνεχής παρέμβαση των ενηλίκων σε όλες τις αντιπαραθέσεις των παιδιών δεν τα αφήνει να ωριμάσουν. Και γιατί να ωριμάσουν άμα πάντα καθαρίζουν οι μεγάλοι; Στο φινάλε τα παιδιά πάντα τα βρίσκουν μεταξύ τους τελικά.

Πάει και τελείωσε! Αύριο κάνω αίτηση για τοποθέτηση σε άλλο σχολείο, σκέφτηκα. Εδώ τα πράγματα είναι επικίνδυνα. Ήθελα όμως έστω και αυτή τη μία μέρα που θα παρέμενα σε αυτό το σχολείο να τους δείξω τι σημαίνει πραγματικό μάθημα. Και όταν χτύπησε το κουδούνι για μέσα, μπούκαρα στην τάξη αποφασισμένος.

Αλλά αυτό που αντίκρυσα ομολογώ δεν το περίμενα. Δεν υπήρχαν θρανία. Υπήρχαν μαξιλαράκια, καναπέδες, τραπεζάκια. Και δεν υπήρχε και πίνακας στον τοίχο. Τα παιδιά ήταν καθισμένα σκόρπια και μερικά ήταν και όρθια. Πιο πολύ θύμιζε playroom παρά αίθουσα διδασκαλίας. Πριν προλάβω να συνέλθω από το πρώτο σοκ ακολούθησε το δεύτερο. Μία μαθήτρια μου είπε: καλώς ήρθατε κύριε Μάριε στο σχολείο. Πάλι καλά που δεν με είπε σκέτο Μάριε, σκέφτηκα. Ένας άλλος μαθητής με πολύ μακριά μαλλιά συνέχισε: κύριε Μάριε έχουμε κάτι σαν παράδοση να κάνουμε σε όλους τους καινούργιους μας καθηγητές μία ερώτηση. Μας επιτρέπετε;

Εγώ να μιλήσω δεν μπορούσα, οπότε έγνεψα καταφατικά. Πότε ήταν η πρώτη φορά στη ζωή σας που αγαπήσατε τη γνώση, ρώτησε ο ίδιος μαθητής. Έμεινα άλαλος. Οι ερωτήσεις που είχα συνηθίσει μέχρι τότε ήταν του τύπου: «Θα πέσει στις εξετάσεις;», «Ποιες σελίδες έχουμε για αύριο;», «Αυτό μετράει στο βαθμό;». Έσπασα το κεφάλι μου να απαντήσω στην ερώτηση που μου έκαναν αλλά μάταια. Συνειδητοποίησα κάτι τρομακτικό: Εδώ δεν θυμόμουν πότε ήταν η τελευταία φορά που είχα αγαπήσει τη γνώση και θα θυμόμουν την πρώτη;

Κατάφερα να ψελλίσω: Εσείς αγαπάτε τη γνώση;
Η απάντηση που πήρα έμοιαζε να τραγουδήθηκε από χορωδία: ναιαι!!
Και δε σας ενδιαφέρει να ξεχωρίσετε σαν μαθητές, δε σας ενδιαφέρει να αποδείξετε την αξία σας σας, ρώτησα.
Όχι κύριε Μάριε, μας ενδιαφέρει να ανακαλύψουμε την αξία μας.
Και πως το κάνετε αυτό, ρώτησα με πραγματική απορία αυτή τη φορά.
Πρώτα από όλα βρίσκουμε ποιος τρόπος ταιριάζει στον καθένα μας για να μάθουμε, απάντησε ένας μαθητής που εκείνη την ώρα σχεδίαζε κάτι στο τετράδιό του. Εγώ για παράδειγμα μαθαίνω με εικόνες, άλλοι είναι ακουστικοί τύποι, άλλοι μαθαίνουν μέσα από την κίνηση του κορμιού τους.

Και πώς μπορεί ένας καθηγητής να διδάσκει με τόσους διαφορετικούς τρόπους ταυτόχρονα, ρώτησα με λίγη ένταση αυτή τη φορά.
Μα δε μας διδάσκει ταυτόχρονα, περνάει από τον καθένα και μας δίνει συμβουλές, είπε ένα παιδί που είχε ξυρισμένο κεφάλι.
Συμβουλές; Τι συμβουλές, ρώτησα κάπως θυμωμένα.
Συμβουλές για το πώς θα ανακαλύψουμε τη γνώση μέσα από τον τρόπο που ταιριάζει καλύτερα στον καθένα, μου απάντησε ένα κορίτσι με φανταχτερά ρούχα.

Ναι αλλά γιατί να ανακαλύψετε κάτι που το έχουν ανακαλύψει κάποιοι σοφοί πριν και που έχουν δώσει όλες τις απαντήσεις, ρώτησα με εύλογη απορία.
Το ίδιο κορίτσι απάντησε: γιατί κύριε Μάριε πιο μεγάλη αξία στη μάθηση δεν έχουν οι απαντήσεις αλλά οι ερωτήσεις.
Ωραία και πως ανακαλύπτετε τη γνώση, ρώτησα με κάπως ειρωνικό ύφος.
Ένα αγόρι που έμοιαζε με κινέζο μου είπε: Κύριε Μάριε, αυτό που ρωτάτε έχει πολύ εύκολη απάντηση και είμαι σίγουρος ότι την γνωρίζετε και εσείς. Ένας είναι ο τρόπος για να ανακαλύψεις τη γνώση: δοκιμάζοντας και κάνοντας λάθη.
Αναρωτήθηκα: είναι αλήθεια ή η ιδέα μου ότι το κινεζάκι μόλις μου έκανε μάθημα; Με ύφος κάπως αρπαγμένο ρώτησα :Και μάθημα όλοι μαζί, δεν κάνετε; Δεν επικοινωνείτε ποτέ μεταξύ σας;

Φυσικά και επικοινωνούμε, είπε ένα παιδί με χαμογελαστά μάτια.. Όση ώρα κρατάει το παιχνίδι της ανακάλυψης, συνεργαζόμαστε με άλλα παιδιά μέσα στην τάξη και ανταλλάσσουμε απόψεις. Στο τέλος της ώρας παρουσιάζουμε όλοι με τη σειρά με το δικό μας μοναδικό τρόπο τι ανακαλύψαμε και σε τι συμπεράσματα καταλήξαμε.
Και πως γίνεται αυτή η παρουσίαση, με power point στο διαδραστικό πίνακα, ρώτησα.
Μία πολύ ψηλή μαθήτρια μου απάντησε: κάποιοι προτιμούν το διαδραστικό πίνακα, άλλοι παρουσιάζουν μια ζωγραφιά που έχουν κάνει, άλλοι απαγγέλνουν ένα ποίημα που έχουν γράψει, άλλοι το παρουσιάζουν με χορό και άλλοι με θέατρο. Οι αγαπημένες μας βέβαια είναι οι ομαδικές παρουσιάσεις που έχουν προέλθει από συνεργασίες.

Ένιωθα πεσμένες τις αντιστάσεις μου. Για την τιμή των όπλων ρώτησα: με αυτόν τον τρόπο δεν γίνεται μπάχαλο το μάθημα, που είναι τάξη μέσα σε όλο αυτό;
Ένα παιδί με γουρλωτά μάτια απάντησε: Κύριε Μάριε η τάξη έρχεται από μέσα μας, δε χρειάζεται να μας την επιβάλλει κανείς από έξω. Και η από μέσα τάξη γίνεται αρμονία.
Ρε τα μπαγάσικα, δεν τα πιάνεις πουθενά, σκέφτηκα και για πρώτη φορά χαμογέλασα.
Εκείνη την πρώτη μου μέρα έφυγα από το Ονειροχολείο με περίεργη ψυχολογία. Ήταν πρωτόγνωρο όλο αυτό για μένα. Τρομακτικό αλλά και γοητευτικό ταυτόχρονα. Ένιωσα τόσα πράγματα αυτή τη μέρα. Συνειδητοποίησα ότι τόσα χρόνια, προκειμένου να επιβιώσω, είχα πάψει να νιώθω όσο ήμουν στο σχολείο.

Και για πρώτη φορά μετά από χρόνια, ανυπομονούσα να πάω σχολείο την επόμενη μέρα. Όχι για να διδάξω. Αλλά για να μάθω κι εγώ ξανά.
Όμως ξαφνικά όλο το σκηνικό άλλαξε: βρέθηκα να ακούω ένα κορίτσι να μου φωνάζει με αγωνία: Κύριε, κύριε σας μιλάω, κύριε δε με ακούτε; Αυτή η άσκηση που κάνουμε είναι sos για τις πανελλαδικές;

Τότε κατάλαβα ότι τόση ώρα το ονειροσχολείο δεν ήταν τίποτα άλλο από μία δική μου ονειροπόληση την ώρα που έκανα μάθημα σε ένα συνηθισμένο Λύκειο. Αναρωτήθηκα αν θα μπορούσε να υπάρχει πραγματικά ένα ονειροσχολείο. Ίσως τότε να είχαμε ένα σχολείο που κάνει τα παιδιά να ονειρεύονται. Ίσως τότε να μην υπήρχαν παιδιά που νιώθουν κενά και πηδάνε στο κενό.
Το κείμενο αυτό αφιερώνεται στα δύο κορίτσια που την 12 Μαΐου του 2026 πήδηξαν στο κενό.