Το ποδόσφαιρο αρχίζει!

Του Νίκου Τσούλια

Μαγική φράση, κάλεσμα συναγερμού – αν και προσδιορισμένη πάντα η στιγμή της έναρξης, η υψηλή προσδοκία δημιουργεί πέραν αυτής εκπλήξεις πανηγυρικές. Τι είναι αυτό που τόσο γοητεύει; Άγνωστο, αν είναι μια βαθιά προσμονή ή εκδήλωση ενός συναισθήματος ή και μια φαντασίωση που γίνεται γήινη και προσιτή.

Ναι, η φαντασίωση κατεβαίνει εκεί στο γήπεδο και συναρπάζει κόσμο και κοσμάκη σε κάθε γωνιά της Γης. Το να βρεθείς εκεί κοντά είναι από μόνο του εκπλήρωση μιας βαθιάς επιθυμίας. Όχι για να πεις “ήμουν και εγώ εκεί”, αλλά για να νιώσει και το σώμα σου – ως ύλη δρώσα και ως συνδημιουργός – όλα όσα θα συμβούν.

Γιατί είναι το πιο παγκόσμιο και ειρηνικό συναπάντημα μεγάλου μέρους της ανθρωπότητας. Είναι το μόνο που συνενώνει προσωρινά κάθε λαό με τα ίδια πάντα συναισθήματα, την προσμονή της νίκης και την χαρά της επιβράβευσης. Γιατί ο ανταγωνισμός των ομάδων δεν έχει κίνητρα επιβολής, παρά μόνο μιας στιγμιαίας επικράτησης, που σήμερα είναι έτσι και αύριο αλλιώς.

Άραγε να είναι αυτός ο συνδυασμός συλλογικότητας και ατομικότητας, συνεργασίας και επινοητικότητας, που δίνει αυτή την ανάταση της ψυχής, που άφθονες είναι οι συγκινήσεις του; Είναι, ακόμα, ότι καθ’ όλη τη διάρκεια του αγώνα η έκβαση άλλοτε γέρνει προς τη μια πλευρά και άλλοτε προς την άλλη και ότι μέχρι τέλος η λύπη μπορεί να γίνει χαρά ή το αντίστροφο;

Είναι και κάτι άλλο. Υπάρχουν συμφωνημένοι κανόνες αλλά και τρόπος να εφαρμόζονται με τις αποφάσεις του διαιτητή και του συνακόλουθου συστήματος. Μπορεί να υπάρχουν αδικίες, αντιρρήσεις, ενστάσεις και λάθη. Αλλά θα παρθεί απόφαση και θα είναι σεβαστή. Σε πόσους συλλογικούς θεσμούς μπορεί να υπάρξει τέτοια απόλυτη λειτουργία; Φυσικά, υπάρχει ο στίβος, το μπάσκετ και άλλα ομαδικά αθλήματα. Αλλά κανένα δεν συγκεντρώνει την καθολικότητα σε παιδιά, σε νέους, σε άντρες, σε γυναίκες.

Δεν υπάρχουν στο γήπεδο πολιτικές ή ιδεολογικές διαφορές ούτε θρησκευτικές, εθνικές και κρατικές διαμάχες. Τους ενώνει το ίδιο πάθος, ο ίδιος στόχος και η συνομολόγηση μιας άμιλλας που θα οδηγήσει στη νίκη. Το γεγονός ότι παίζουν σε μια ομάδα παίκτες από τόσο διαφορετικές περιοχές της Γης, που τους λατρεύεις, διαμορφώνουν μια γεύση ενότητας των ανθρώπων ανεξάρτητα από διαφορές επί διαφορών, πραγματικών ή κατασκευασμένων.

Τι γινόταν παλιά με τα ραδιόφωνα… Τις Κυριακές το απόγευμα ήταν πιασμένα – από τον αντρικό κυρίως πληθυσμό –, για να ακούσουν την εκστασιασμένη φωνή του εκφωνητή, τις ιαχές των γκολ και των φάσεων πριν προλάβει ο εκφωνητής να πει το γεγονός, και να φαντάζονται ότι είναι εκεί μέσα στον πανζουρλισμό… Ήταν ο κινηματογράφος, που έδωσε τις πρώτες εικόνες των γηπέδων. Στα επίκαιρα μπορεί να είχαμε παρέλαση χουντικών, αλλά περιμέναμε πως και πως να δούμε Σιδέρη, Δομάζο, Παπαϊωάννου…

Και όταν θα έλθουν οι τηλεοράσεις ασπρόμαυρες και με ένα ριπλέι στατικό που δεν καταλάβαινες τίποτα, θα γίνεται λαϊκό πανηγύρι στις πλατείες και στα μεγάλα καφενεία των πόλεων – γιατί στα σπίτια θα μπουν αργότερα – και θα ξεφυτρώνουν αντίλαλοι των ιαχών του γηπέδου σε κάθε γωνιά της επικράτειας. Δεν υπάρχει φίλαθλος αυτών των εποχών που δεν θυμάται παιχνίδια σε αυτό το σκηνικό με λεπτομέρειες, που δύσκολα δικαιολογούνται από την αντοχή τους από τη φθορά του χρόνου.

Όταν θα μπουν οι τηλεοράσεις στα σπίτια, ένα μέρος των φιλάθλων θα προτιμά τη μοναχικότητα, για να απολαμβάνει την εξέλιξη του αγώνα χωρίς το ψυχικό βάρος από τους θριάμβους των αντίπαλων φιλάθλων, αλλά και ένα άλλο μέρος θα συνεχίσει να κρατάει αυτό το νήμα της ομαδικότητας με τη δική του παρέα, για να είναι η απόγευση της νίκης πιο ισχυρή και η κάθε ήττα να έχει πολλαπλές ερμηνείες και δικαιολογίες, για να γίνεται λιγότερο επιβαρυντική.

Η έγχρωμη τηλεόραση θα αποκαταστήσει τη φυσική τάξη των πραγμάτων. Τα χρώματα των ομάδων γίνονται δύναμη των αισθήσεων, μαγεία των συναισθημάτων. Το όλο θέαμα έχει αποκτήσει πρωτόγνωρες προεκτάσεις. Και το ποδόσφαιρο δεν γλίτωσε την εμπορευματοποίηση. Δεν νομίζω ότι θα μπορούσε να γίνει αλλιώς.

Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 2026. Ας το απολαύσουμε…