Κληρονομιές: Τι αλλάζει από τον Σεπτέμβριο σε διαθήκες, χρέη και δικαιώματα συγγενών

Νέες αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο τίθενται σε ισχύ από τον Σεπτέμβριο του 2026, επηρεάζοντας διαθήκες, κληρονομιές, δικαιώματα συγγενών, συζύγων και συντρόφων.

Οι νέες ρυθμίσεις αφορούν όσους θέλουν να συντάξουν διαθήκη, να ρυθμίσουν ζητήματα περιουσίας ή να διαχειριστούν κληρονομικές υποθέσεις, ενώ εισάγουν και μεγαλύτερη προστασία για τους κληρονόμους απέναντι σε υπέρογκα χρέη.

Τι αλλάζει στις διαθήκες

Με το νέο πλαίσιο απλοποιείται η διαδικασία της δημόσιας διαθήκης, ενώ για τις μυστικές διαθήκες θα απαιτούνται πλέον δύο μάρτυρες.

Παράλληλα, προβλέπεται ειδική διαδικασία για άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου, ώστε να μπορούν να διασφαλίζονται τα δικαιώματά τους κατά τη σύνταξη διαθήκης.

Αυστηρότεροι έλεγχοι στις ιδιόγραφες διαθήκες

Οι ιδιόγραφες διαθήκες διατηρούνται, όμως θα συνοδεύονται από αυστηρότερους ελέγχους.

Στόχος είναι να περιοριστούν αμφισβητήσεις και προβλήματα που συχνά ανακύπτουν μετά τον θάνατο του διαθέτη, ιδιαίτερα όταν η διαθήκη δεν έχει συνταχθεί ενώπιον συμβολαιογράφου.

Μία από τις αλλαγές που ξεχωρίζουν είναι ότι δικαίωμα σύνταξης διαθήκης αποκτούν και άτομα από 16 ετών.

Ταυτόχρονα, απαγορεύονται διαθήκες υπέρ προσωπικού νοσοκομείων, οίκων ευγηρίας και ιδρυμάτων περίθαλψης, στις περιπτώσεις όπου ο διαθέτης νοσηλεύεται ή φιλοξενείται στις συγκεκριμένες δομές.

Σημαντικές αλλαγές έρχονται και στην εξ αδιαθέτου διαδοχή, δηλαδή στις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει διαθήκη.

Νέα ανατροπή στα κληρονομικά: Τι θα ισχύει σε περίπτωση που δεν υπάρχει διαθήκη

Ο ή η σύζυγος θα λαμβάνει μεγαλύτερο ποσοστό όταν υπάρχει ένα παιδί, καθώς το μερίδιό του θα ανέρχεται στο 1/3 της κληρονομιάς.

Τα δικαιώματα συζύγων και συντρόφων

Σε περίπτωση περισσότερων παιδιών, το ποσοστό του ή της συζύγου παραμένει στο 1/4.

Αν δεν υπάρχουν παιδιά, ο ή η σύζυγος θα κληρονομεί ολόκληρη την περιουσία πριν από γονείς και λοιπούς συγγενείς. Αντίστοιχα δικαιώματα προβλέπονται και για τα σύμφωνα συμβίωσης.

Αναγνώριση δικαιωμάτων σε σύντροφο χωρίς γάμο

Το νέο πλαίσιο αναγνωρίζει δικαιώματα και σε σύντροφο χωρίς γάμο, υπό προϋποθέσεις.

Συγκεκριμένα, προβλέπεται κληρονομικό δικαίωμα για σύντροφο ελεύθερης συμβίωσης, εφόσον η σχέση έχει διάρκεια πάνω από 3 χρόνια.

Τι αλλάζει στη νόμιμη μοίρα

Αλλαγές έρχονται και στη νόμιμη μοίρα, καθώς οι κληρονόμοι δεν θα αποκτούν υποχρεωτικά συγκυριότητα στα ακίνητα.

Αντί για συμμετοχή στην κυριότητα, θα μπορούν να ζητήσουν τη μερίδα τους σε χρήμα, με τη νόμιμη μοίρα να μετατρέπεται ουσιαστικά σε χρηματική απαίτηση.

Προστασία από χρέη κληρονομιάς

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προστασία των κληρονόμων από υπέρογκα χρέη.

Ο κληρονόμος δεν θα ευθύνεται με την προσωπική του περιουσία, εκτός αν δηλώσει ότι επιθυμεί να διαχειρίζεται ελεύθερα την κληρονομιά.

Εκκαθάριση κληρονομιάς

Στις περιπτώσεις εκκαθάρισης κληρονομιάς, εκκαθαριστής θα ορίζεται δικηγόρος από ειδικό κατάλογο του δικαστηρίου.

Η αλλαγή αυτή στοχεύει στη θεσμική οργάνωση της διαδικασίας και στην πιο αποτελεσματική διαχείριση σύνθετων κληρονομικών υποθέσεων.

Ποιοι συγγενείς βγαίνουν εκτός

Με το νέο πλαίσιο, οι προπαππούδες και οι προγιαγιάδες παύουν να περιλαμβάνονται στις τάξεις κληρονομίας.

Η αλλαγή αυτή αναδιαμορφώνει τον κύκλο των συγγενών που μπορούν να κληρονομήσουν όταν δεν υπάρχει διαθήκη.

Προστασία της οικογενειακής στέγης

Σημαντική πρόβλεψη υπάρχει και για την οικογενειακή στέγη σε περίπτωση θανάτου του μισθωτή.

Η προστασία επεκτείνεται και στον σύντροφο με σύμφωνο συμβίωσης, ενισχύοντας τα δικαιώματα των προσώπων που συνδέονται με τον θανόντα πέρα από τον γάμο.

Οι νέες διατάξεις αλλάζουν κρίσιμα σημεία στο κληρονομικό δίκαιο, τόσο ως προς τη σύνταξη διαθήκης όσο και ως προς τη διανομή της περιουσίας. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι ρυθμίσεις για τα χρέη, τη νόμιμη μοίρα και τα δικαιώματα συζύγων και συντρόφων, καθώς επηρεάζουν άμεσα πολλές οικογενειακές και περιουσιακές υποθέσεις.