Καθαρισμός οικοπέδων: Τι αλλάζει με τη νέα ΚΥΑ για το 2026

Ο καθαρισμός οικοπέδων τίθεται στο επίκεντρο της αντιπυρικής προστασίας για το 2026, καθώς δημοσιεύτηκε σε ΦΕΚ η νέα ΚΥΑ που καθορίζει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο υποχρεώσεων για ιδιοκτήτες και χρήστες. Οι ρυθμίσεις ενισχύουν τη συμμόρφωση των πολιτών, δίνοντας έμφαση στην πρόληψη πυρκαγιών και όχι στην επιβολή κυρώσεων.

Το νέο σύστημα διαμορφώνει σαφείς διαδικασίες για τον ετήσιο αντιπυρικό καθαρισμό, εισάγοντας αλλαγές σε προθεσμίες, πρόστιμα και τρόπους δήλωσης. Στόχος είναι η ενίσχυση της ασφάλειας στον αστικό χώρο, μέσω της έγκαιρης απομάκρυνσης εύφλεκτων υλικών και της διατήρησης των οικοπέδων σε καθαρή κατάσταση.

Ποιοι υποχρεούνται και τι περιλαμβάνει ο καθαρισμός

Η υποχρέωση καθαρισμού αφορά ιδιοκτήτες οικοπέδων, καθώς και επικαρπωτές, μισθωτές ή χρήστες τους, αλλά και φορείς του Δημοσίου για τα ακίνητά τους. Το μέτρο εφαρμόζεται σε οικόπεδα εντός σχεδίου πόλης ή οικισμών, καθώς και σε περιοχές σε απόσταση έως 100 μέτρων από αυτά ή σε εκτός σχεδίου εκτάσεις με κτίσμα, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία.

Ο καθαρισμός περιλαμβάνει κοπή ξερών χόρτων και θάμνων, απομάκρυνση απορριμμάτων και εύφλεκτων υλικών, καθαρισμό από κλαδιά και φυτική ύλη, καθώς και αραίωση πυκνής βλάστησης. Παράλληλα, απαιτείται η διατήρηση του χώρου καθαρού καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, ενώ εξαιρούνται οι συντηρούμενοι κήποι κατοικιών και πολυκατοικιών.

Προθεσμίες και διαδικασία δήλωσης

Η προθεσμία για τον καθαρισμό και την υποβολή δήλωσης επεκτείνεται σημαντικά, φτάνοντας τις 76 ημέρες. Η περίοδος ορίζεται από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου, με δυνατότητα παράτασης όπου απαιτείται.

Η δήλωση πραγματοποιείται μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας akatharista.gov.gr. Σε περίπτωση που η προθεσμία παρέλθει χωρίς δήλωση, θεωρείται ότι ο υπόχρεος αποδέχεται τον καθαρισμό του οικοπέδου του από τον δήμο. Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα υποβολής δήλωσης με φυσική παρουσία σε ΚΕΠ ή στην Πυροσβεστική Υπηρεσία σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως τεχνικά προβλήματα, ηλικία άνω των 67 ετών ή αναπηρία.

Πρόστιμα και συνέπειες για τους παραβάτες

Το νέο πλαίσιο αυστηροποιεί τα πρόστιμα για μη συμμόρφωση. Το βασικό πρόστιμο για μη καθαρισμό διαμορφώνεται σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ. Επιπλέον, ο ιδιοκτήτης επιβαρύνεται και με το κόστος καθαρισμού από τον δήμο.

Ωστόσο, προβλέπονται και δικλίδες για μείωση των επιβαρύνσεων. Σε περίπτωση συμμόρφωσης μετά τη διαπίστωση της παράβασης και υποβολής ένστασης, το πρόστιμο μπορεί να μειωθεί κατά 50%. Επίσης, η επιβολή του προστίμου προϋποθέτει προηγούμενη ενημέρωση του υπόχρεου από τις αρμόδιες αρχές.

Ποινές για ψευδείς δηλώσεις και νέα διαδικασία

Σε περιπτώσεις ψευδούς δήλωσης καθαρισμού, προβλέπονται ποινικές κυρώσεις, οι οποίες ωστόσο έχουν μειωθεί σε σχέση με το παρελθόν. Η ποινή φυλάκισης ορίζεται σε τουλάχιστον έξι μήνες και το χρηματικό πρόστιμο σε 5.000 ευρώ.

Επιπλέον, η ποινική δίωξη δεν ενεργοποιείται άμεσα, καθώς προβλέπεται δεκαήμερη προθεσμία για την υποβολή ένστασης. Η εμπρόθεσμη ένσταση αναστέλλει την ποινική διαδικασία έως την έκδοση απόφασης, αποφεύγοντας άσκοπες επιβαρύνσεις για τους πολίτες και το δικαστικό σύστημα.

Ρόλος των δήμων και στόχος της ρύθμισης

Οι δήμοι αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο, καθώς υποχρεούνται να καθορίζουν συγκεκριμένους χώρους για τη συγκέντρωση των υπολειμμάτων καθαρισμού. Τα υλικά αυτά μεταφέρονται από τα συνεργεία και απομακρύνονται από τις δημοτικές υπηρεσίες.

Το νέο πλαίσιο εντάσσεται στον νόμο «Ενεργή Μάχη» και συνοδεύεται από σημαντικές βελτιώσεις που προέκυψαν μέσα από τη διαδικασία διαβούλευσης με φορείς, όπως η ΠΟΜΙΔΑ. Στόχος παραμένει η ενίσχυση της πρόληψης πυρκαγιών και η προστασία της ζωής και της περιουσίας, ενόψει της αντιπυρικής περιόδου από 1 Μαΐου έως 31 Οκτωβρίου 2026.