Καθαρισμός οικοπέδων: Νέες υποχρεώσεις και προθεσμίες για ιδιοκτήτες και χρήστες

Ο καθαρισμός οικοπέδων αποκτά κεντρικό ρόλο στο νέο κανονιστικό πλαίσιο που θεσπίστηκε με τη δημοσίευση της σχετικής ΚΥΑ στο ΦΕΚ Β΄2323, με στόχο την ενίσχυση της πρόληψης πυρκαγιών στον αστικό ιστό. Το νέο σύστημα προβλέπει συγκεκριμένες υποχρεώσεις για ιδιοκτήτες και χρήστες, συνδυάζοντας κίνητρα συμμόρφωσης με αυστηρότερες κυρώσεις.
Η ρύθμιση εντάσσεται στον νόμο 5281/2026 «Ενεργή Μάχη» και συνοδεύεται από σημαντικές βελτιώσεις που προέκυψαν μετά από δημόσια διαβούλευση, με τη συμμετοχή φορέων όπως η ΠΟΜΙΔΑ. Στόχος των αλλαγών είναι η πρακτική εφαρμογή των μέτρων, χωρίς τιμωρητική προσέγγιση, αλλά με έμφαση στην προστασία ζωών και περιουσιών.

Νέο πλαίσιο και υποχρεώσεις για τους ιδιοκτήτες

Το νέο καθεστώς προβλέπει ότι ο καθαρισμός οικοπέδων αποτελεί βασικό μέτρο πρόληψης πυρκαγιάς και περιλαμβάνει ενέργειες όπως η απομάκρυνση ξερών χόρτων, εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων, καθώς και η διαχείριση της πυκνής βλάστησης. Παράλληλα, απαιτείται η διατήρηση των χώρων καθαρών σε όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου.
Η υποχρέωση αφορά ακίνητα εντός σχεδίου πόλης ή οικισμών, καθώς και όσα βρίσκονται σε απόσταση έως 100 μέτρων από αυτά ή διαθέτουν κτίσμα εκτός σχεδίου. Από το μέτρο εξαιρούνται οι συντηρούμενοι κήποι κατοικιών και πολυκατοικιών, ενώ υπόχρεοι είναι όχι μόνο οι ιδιοκτήτες αλλά και οι μισθωτές, οι χρήστες και οι φορείς του Δημοσίου.

Προθεσμίες και διαδικασία δήλωσης

Σημαντική αλλαγή αποτελεί η επιμήκυνση της προθεσμίας για τον καθαρισμό και τη δήλωσή του, η οποία πλέον εκτείνεται από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου, δίνοντας συνολικά 76 ημέρες στους υπόχρεους. Παρέχεται επίσης δυνατότητα παράτασης, εφόσον κριθεί αναγκαίο.
Η δήλωση υποβάλλεται ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα akatharista.gov.gr, ενώ σε περίπτωση μη υποβολής θεωρείται ότι ο ιδιοκτήτης αποδέχεται τον καθαρισμό του οικοπέδου από τον δήμο. Επιπλέον, προβλέπεται η δυνατότητα φυσικής υποβολής της δήλωσης σε ΚΕΠ ή στην Πυροσβεστική Υπηρεσία για συγκεκριμένες κατηγορίες πολιτών ή σε περιπτώσεις αδυναμίας πρόσβασης στο σύστημα.
Αυστηρότερα πρόστιμα αλλά και κίνητρα συμμόρφωσης
Το νέο πλαίσιο αυξάνει το πρόστιμο για μη καθαρισμό οικοπέδου σε ένα ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με κατώτατο ποσό τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ. Παράλληλα, ο ιδιοκτήτης επιβαρύνεται και με το κόστος καθαρισμού από τον δήμο, εφόσον αυτός πραγματοποιηθεί αυτεπάγγελτα.
Ωστόσο, προβλέπονται και σημαντικές διευκολύνσεις. Το πρόστιμο επιβάλλεται μόνο αφού ο υπόχρεος ενημερωθεί για τη δυνατότητα συμμόρφωσης, ενώ σε περίπτωση εκ των υστέρων τακτοποίησης μειώνεται κατά 50%. Επιπλέον, η κοινοποίηση των κυρώσεων γίνεται προσωπικά, διασφαλίζοντας την ενημέρωση των πολιτών.

Πότε ξεκινούν οι ενδοσχολικές εξετάσεις στα σχολεία  –  Χρονοδιάγραμμα

Μειώσεις κυρώσεων και ειδικές πρόνοιες

Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στη μείωση των προστίμων για τη μη υποβολή δήλωσης. Εάν δεν έχει γίνει καθαρισμός, το πρόστιμο ανέρχεται σε 500 ευρώ, ενώ περιορίζεται σε 100 ευρώ όταν ο καθαρισμός έχει πραγματοποιηθεί αλλά δεν δηλώθηκε.
Παράλληλα, μειώνονται οι ποινικές κυρώσεις για ψευδή δήλωση, με την ποινή φυλάκισης να περιορίζεται σε τουλάχιστον έξι μήνες και το χρηματικό πρόστιμο στις 5.000 ευρώ. Προβλέπεται επίσης ότι η ποινική διαδικασία δεν ξεκινά πριν δοθεί η δυνατότητα ένστασης, ενώ η υποβολή ένστασης αναστέλλει τη δίωξη μέχρι την έκδοση απόφασης.

Ρόλος των δήμων και διαχείριση υπολειμμάτων

Οι δήμοι αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο στο νέο σύστημα, καθώς υποχρεούνται να ορίζουν συγκεκριμένους χώρους για την απόθεση των υπολειμμάτων καθαρισμού. Τα συνεργεία μεταφέρουν τα υλικά σε αυτά τα σημεία, ενώ οι δημοτικές υπηρεσίες φροντίζουν για την αποκομιδή τους.
Η ρύθμιση αυτή ενισχύει την οργανωμένη διαχείριση των απορριμμάτων που προκύπτουν από τον καθαρισμό, συμβάλλοντας στην αποφυγή νέων εστιών κινδύνου.

Απογραφή ασανσέρ: Τι πρέπει να κάνει ο συντηρητής, οι προθεσμίες και οι έλεγχοι
Ενόψει της αντιπυρικής περιόδου από 1 Μαΐου έως 31 Οκτωβρίου 2026, απευθύνεται έκκληση προς όλους τους υπόχρεους να προχωρήσουν έγκαιρα στις απαραίτητες ενέργειες. Ο καθαρισμός των οικοπέδων και η υποβολή της σχετικής δήλωσης αποτελούν βασικά μέτρα για την προστασία του κοινωνικού συνόλου.
Η εφαρμογή του νέου πλαισίου στηρίζεται στη συνεργασία πολιτείας και πολιτών, με στόχο την ενίσχυση της πυρασφάλειας και την αποτροπή επικίνδυνων καταστάσεων που μπορούν να απειλήσουν ανθρώπινες ζωές και περιουσίες.