Αποκαλυπτική ανάλυση για τα Πανεπιστήμια: Συναγερμός για τα κενά δεξιοτήτων – Φοιτητές με κενά… δημοτικού!

Σοβαρό προβληματισμό προκαλεί η εικόνα που διαμορφώνεται σε πανεπιστήμια και κολέγια ανεπτυγμένων χωρών, καθώς ολοένα και περισσότεροι φοιτητές φαίνεται να ξεκινούν τις σπουδές τους χωρίς επαρκείς βασικές δεξιότητες σε ανάγνωση, κατανόηση κειμένου και μαθηματικά.

Σύμφωνα με ανάλυση του Economist, το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά αποκτά πλέον συστημικά χαρακτηριστικά, με ορισμένους φοιτητές να εμφανίζουν επιδόσεις που αντιστοιχούν σε επίπεδο μαθητή δημοτικού.

Φοιτητές που δυσκολεύονται ακόμη και στα εισαγωγικά μαθήματα

Η ανησυχία είναι έντονη και μέσα στα ίδια τα πανεπιστήμια.

Νέα Αριστερά: «Η κυβέρνηση στέλνει τους νέους σε πανάκριβα ιδιωτικά πανεπιστήμια»

Περισσότεροι από 1.800 καθηγητές μαθηματικών και φυσικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας υπέγραψαν ανοικτή επιστολή, προειδοποιώντας ότι σημαντικό ποσοστό πρωτοετών δεν μπορεί να παρακολουθήσει ακόμη και εισαγωγικά μαθήματα.

Σε ορισμένα τμήματα του Μπέρκλεϊ, σύμφωνα με την ίδια αναφορά, το 20% με 30% των φοιτητών παρουσιάζει σοβαρά κενά προετοιμασίας, με αποτέλεσμα οι διδάσκοντες να αναγκάζονται να επαναλαμβάνουν ύλη που κανονικά διδάσκεται στο γυμνάσιο.

Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ

Ο Economist αξιοποίησε στοιχεία από τη μεγάλη έρευνα δεξιοτήτων ενηλίκων του ΟΟΣΑ, η οποία εξετάζει ανά περίπου δέκα χρόνια τις δεξιότητες ανάγνωσης, κατανόησης κειμένου και αριθμητικής.

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι στις ανεπτυγμένες οικονομίες περίπου το 8% των φοιτητών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης εμφανίζει επιδόσεις στην κατανόηση κειμένου που δεν ξεπερνούν το επίπεδο μαθητή δημοτικού.

Παρόμοια είναι η εικόνα και στα μαθηματικά, ενώ η κατάσταση εμφανίζεται χειρότερη σε σχέση με την προηγούμενη μέτρηση πριν από μία δεκαετία.

Μεγάλες διαφορές από χώρα σε χώρα

Η εικόνα δεν είναι ίδια σε όλες τις χώρες.

Στην Εσθονία, λιγότερο από το 2% των φοιτητών βρίσκεται σε τόσο χαμηλό επίπεδο δεξιοτήτων, ενώ στην Πολωνία περίπου ένας στους πέντε φοιτητές καταγράφεται στο χαμηλότερο επίπεδο κατανόησης κειμένου.

Στη Χιλή, σχεδόν ένας στους τέσσερις φοιτητές εμφανίζει πολύ χαμηλές επιδόσεις στα μαθηματικά.

Η ανησυχητική εικόνα στις ΗΠΑ

Ιδιαίτερα έντονο είναι το πρόβλημα στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ένας στους επτά φοιτητές εμφανίζει επίπεδο γραμματισμού αντίστοιχο με μαθητή δημοτικού, ενώ πριν από δέκα χρόνια η αναλογία ήταν περίπου ένας στους είκοσι.

Κατατακτήριες εξετάσεις: Το ΠΑΣΟΚ ζητά άμεση λύση για τα προβλήματα στα Πανεπιστήμια

Στα μαθηματικά, σχεδόν ένας στους πέντε φοιτητές βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο αξιολόγησης. Αντίθετα, η Βρετανία εμφανίζεται καλύτερη από τον μέσο όρο και μάλιστα με βελτιωμένες επιδόσεις.

Δεν φταίει μόνο η πανδημία

Η πανδημία και τα lockdown επιδείνωσαν το πρόβλημα, καθώς η τηλεκπαίδευση δεν μπόρεσε να αντικαταστήσει πλήρως τη φυσική παρουσία στις σχολικές αίθουσες.

Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση, η υποχώρηση των επιδόσεων είχε ξεκινήσει πριν από την Covid-19.

Σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ολλανδία και η Νέα Ζηλανδία, οι επιδόσεις των μαθητών είχαν ήδη αρχίσει να μειώνονται από τις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας.

Οι οθόνες και η υποχώρηση της ανάγνωσης

Ένας από τους παράγοντες που συνδέονται με την πτώση των δεξιοτήτων είναι η συνεχής έκθεση στις οθόνες.

Οι νέοι διαβάζουν όλο και λιγότερο βιβλία, ενώ περνούν περισσότερο χρόνο σε σύντομα ψηφιακά κείμενα, κοινωνικά δίκτυα και περιεχόμενο ταχείας κατανάλωσης.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το ποσοστό των εννιάχρονων που δηλώνουν ότι διαβάζουν βιβλία για ευχαρίστηση έχει μειωθεί από σχεδόν 60% τη δεκαετία του 1990 σε 37% σήμερα.

Χαμηλότερες απαιτήσεις εισαγωγής

Ο Economist επισημαίνει ότι ευθύνη έχουν και τα ίδια τα πανεπιστήμια.

Σε αρκετές χώρες, οι διαδικασίες εισαγωγής έχουν γίνει πιο ελαστικές, είτε λόγω κατάργησης εξετάσεων είτε λόγω της ανάγκης των ιδρυμάτων να διατηρήσουν τον αριθμό των φοιτητών τους.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, πριν από την πανδημία, περισσότερα από τα μισά πανεπιστήμια ζητούσαν εξετάσεις SAT ή ACT. Σήμερα, το ποσοστό αυτό έχει περιοριστεί περίπου στο 10%.

Ο πληθωρισμός των βαθμών

Το πρόβλημα δεν σταματά στην εισαγωγή στα πανεπιστήμια.

Σε αρκετά ιδρύματα καταγράφεται έντονος πληθωρισμός βαθμών, γεγονός που δυσκολεύει την πραγματική αξιολόγηση των φοιτητών.

Στη Βρετανία, το 30% των αποφοίτων έλαβε πτυχίο πρώτης τάξης το 2025, ενώ το 1995 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόλις 7%.

Στο Γέιλ, το 79% των βαθμών που απονεμήθηκαν το ακαδημαϊκό έτος 2022-2023 ήταν Α ή Α-, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από εκείνο που καταγραφόταν πριν από μία δεκαετία.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως νέα πρόκληση

Η Τεχνητή Νοημοσύνη προσθέτει μια ακόμη δυσκολία στο ήδη σύνθετο πρόβλημα.

Σύμφωνα με έρευνα στη Βρετανία, το 94% των προπτυχιακών φοιτητών χρησιμοποιεί εργαλεία AI στις εργασίες του, ενώ το 12% παραδέχεται ότι έχει αντιγράψει αυτούσιο κείμενο που παρήγαγε σύστημα τεχνητής νοημοσύνης.

Η χρήση της AI για εργασίες και εξετάσεις αυξάνεται ταχύτερα από όσο μπορούν να παρακολουθήσουν τα πανεπιστήμια, δημιουργώντας νέα ερωτήματα για την αξιοπιστία της αξιολόγησης.

Η άνοδος των άριστων βαθμών μετά το ChatGPT

Μελέτη σε μεγάλο αμερικανικό πανεπιστήμιο έδειξε ότι μετά την εμφάνιση του ChatGPT οι άριστοι βαθμοί αυξήθηκαν κατά περίπου 30% σε μαθήματα όπου η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να παράγει εύκολα κείμενο ή κώδικα.

Αντίθετα, δεν καταγράφηκε αντίστοιχη μεταβολή σε μαθήματα όπου η AI δεν μπορεί να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια.

Το μεγάλο ερώτημα για τα πανεπιστήμια

Το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο αν οι φοιτητές φτάνουν λιγότερο προετοιμασμένοι στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Το ερώτημα είναι αν τα ίδια τα πανεπιστήμια θα διατηρήσουν υψηλές ακαδημαϊκές απαιτήσεις ή αν, κάτω από την πίεση της τεχνητής νοημοσύνης, της βαθμοθηρίας και της ανάγκης να κρατήσουν τους φοιτητές ικανοποιημένους, θα χαμηλώσουν τα στάνταρ.

Η ανάλυση του Economist καταλήγει σε ένα σαφές μήνυμα: η ιδέα ότι οι νέοι δεν χρειάζονται πλέον ισχυρές βασικές δεξιότητες επειδή η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να κάνει τη δουλειά για αυτούς δεν αποτελεί λύση.

Αντίθετα, δείχνει τον κίνδυνο μιας άνευ όρων παράδοσης σε ένα εκπαιδευτικό μοντέλο όπου η τεχνολογία καλύπτει προσωρινά τα κενά, χωρίς να τα θεραπεύει.