Σύνταξη χηρείας: Τι αλλάζει για όσους λαμβάνουν και δική τους σύνταξη

Σε δύσκολες αποφάσεις οδηγεί την κυβέρνηση η απόφαση του ΣτΕ για τη σύνταξη χηρείας, καθώς επανέρχεται στο προσκήνιο το ζήτημα της δεύτερης εθνικής σύνταξης για όσους λαμβάνουν και δική τους σύνταξη.

Το θέμα αφορά εκατοντάδες χιλιάδες δικαιούχους και ανοίγει σύμφωνα με το ΕΝΔΙΣΥ  ξανά τη συζήτηση για τις περικοπές, τόσο ως προς την κατάργηση της μίας από τις δύο εθνικές συντάξεις όσο και ως προς τη μείωση της σύνταξης χηρείας από το 70% στο 35% σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Η απόφαση που αλλάζει τα δεδομένα

Το ΣτΕ έκρινε συνταγματική τη διάταξη του νόμου Κατρούγκαλου, και συγκεκριμένα το άρθρο 7 παρ. 5 του ν. 4387/2016, σύμφωνα με το οποίο επιτρέπεται μία μόνο εθνική σύνταξη όταν στο ίδιο πρόσωπο συγκεντρώνονται περισσότερες από μία συντάξεις.

Η περίπτωση αφορά δικαιούχους που λαμβάνουν σύνταξη χηρείας και, ταυτόχρονα, σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος. Με την κρίση αυτή, το Ανώτατο Δικαστήριο φέρνει ξανά στο επίκεντρο ένα ζήτημα που παρέμενε ανοιχτό επί έξι χρόνια, χωρίς ουσιαστική παρέμβαση από τους αρμόδιους.

Τα δύο ανοιχτά μέτωπα για την κυβέρνηση

Η κυβέρνηση καλείται πλέον να αποφασίσει αν θα εφαρμοστεί η κατάργηση της μίας από τις δύο εθνικές συντάξεις για όσους λαμβάνουν παράλληλα σύνταξη χηρείας και δική τους σύνταξη. Πρόκειται για ζήτημα που συνδέεται άμεσα με το εισόδημα χιλιάδων συνταξιούχων.

Το δεύτερο μέτωπο αφορά τη μείωση της σύνταξης χηρείας από το 70% στο 35% για δικαιούχους του ιδιωτικού τομέα, εφόσον εργάζονται ή λαμβάνουν και σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος. Η συγκεκριμένη μείωση έχει ήδη εφαρμοστεί για τους δικαιούχους του Δημοσίου και του ΟΓΑ.

Το πολιτικό κόστος και το δημοσιονομικό βάρος

Η επιλογή νέων περικοπών θα είχε πολιτικό κόστος, σε μια περίοδο κατά την οποία το κλίμα είναι ήδη φορτισμένο. Οι συνταξιούχοι προετοιμάζουν συλλαλητήριο στην Αθήνα στις 27 του μηνός, ζητώντας ενίσχυση του εισοδήματος και αποκατάσταση των απωλειών που έχουν υποστεί τα τελευταία 15 χρόνια.

Από την άλλη πλευρά, μια οριστική λύση υπέρ των συνταξιούχων θα είχε δημοσιονομικό κόστος. Σε αυτή την περίπτωση, η κυβέρνηση δεν θα εισπράξει τα ποσά που θα προέκυπταν από τις περικοπές, ενώ θα πρέπει να επιστρέψει αναδρομικά στους δικαιούχους του Δημοσίου και του ΟΓΑ τα χρήματα που έχουν ήδη παρακρατηθεί από τις συντάξεις χηρείας.

Η υπόθεση που έφτασε στο ΣτΕ

Η υπόθεση εκδικάστηκε στις 5 Δεκεμβρίου 2024 ενώπιον του ΣτΕ, σε 7μελή σύνθεση. Οι εκπρόσωποι των συνταξιούχων χηρείας είχαν ζητήσει την ακύρωση της εγκυκλίου Φ.80000/Δ17/109302/30-12-2021 του πρώην υφυπουργού Κοινωνικών Ασφαλίσεων κ. Τσακλόγλου.

Η εγκύκλιος είχε θέμα την «Εθνική σύνταξη και κατώτατα όρια σε περίπτωση σώρευσης-Συντάξεις χηρείας μετά την πρώτη τριετία». Με πλειοψηφία, η 7μελής σύνθεση του Α’ Τμήματος του Ανωτάτου Δικαστηρίου έκρινε ότι η διάταξη για τη χορήγηση μίας μόνο εθνικής σύνταξης είναι συνταγματική.

Το πλαίσιο των περικοπών στις συντάξεις χηρείας

Ο νόμος Βρούτση, ο ν. 4670/2020, διατήρησε τις δύο προβλέψεις που οδηγούν σε περικοπές στις συντάξεις χηρείας. Έτσι, το σημερινό πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στη δεύτερη εθνική σύνταξη, αλλά συνδέεται και με τη μείωση του ποσοστού της σύνταξης χηρείας μετά την πρώτη τριετία.

Η απόφαση του ΣτΕ δεν κλείνει το πολιτικό ζήτημα. Αντιθέτως, αυξάνει την πίεση για άμεσες αποφάσεις, καθώς η κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε μια επιλογή με κοινωνικό, πολιτικό και δημοσιονομικό αντίκτυπο.

Συντάξεις: Κινδυνεύουν με περικοπή 200.000 – Η απόφαση του ΣτΕ που ανατρέπει τα δεδομένα

Επικουρικές συντάξεις: Fast-track απονομή μετά την κύρια σύνταξη