Νέο φορολογικό νομοσχέδιο: Τι αλλάζει σε πρόστιμα, ΕΝΦΙΑ και πληρωμές

Το φορολογικό νομοσχέδιο που βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση επιχειρεί να δώσει λύσεις σε ζητήματα που προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις το προηγούμενο διάστημα, με βασικό άξονα την αποσαφήνιση προστίμων και την ενίσχυση της φορολογικής διαφάνειας. Παράλληλα, περιλαμβάνει παρεμβάσεις που επηρεάζουν άμεσα τόσο φυσικά πρόσωπα όσο και επιχειρήσεις.

Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκονται η διόρθωση προβληματικών διατάξεων, η εισαγωγή νέων εργαλείων για επενδυτές, αλλά και η θέσπιση αυστηρότερων κανόνων σε τομείς όπως τα κρυπτονομίσματα και οι συναλλαγές με μετρητά.

Αναδρομικές αλλαγές στα πρόστιμα

Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά τα πρόστιμα για φορολογικές δηλώσεις, καθώς επιχειρείται διόρθωση ασάφειας που είχε οδηγήσει σε υπέρογκες επιβαρύνσεις. Με τη νέα ρύθμιση, για εκπρόθεσμη ή μη υποβολή μηδενικών ή πιστωτικών δηλώσεων ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων, το πρόστιμο καθορίζεται στα 100 ευρώ.

Η ρύθμιση αυτή εφαρμόζεται αναδρομικά από τις 19 Απριλίου 2024, με αποτέλεσμα τα ήδη επιβληθέντα πρόστιμα να διαγράφονται ή να συμψηφίζονται μέσω διαδικασίας που θα καθοριστεί. Ωστόσο, διευκρινίζεται ότι η παράβαση εξακολουθεί να υφίσταται, ακόμη και αν δεν προκαλεί οικονομική ζημία στο Δημόσιο.

Νέος μηχανισμός φορολογικής βεβαιότητας

Το νομοσχέδιο εισάγει έναν νέο θεσμό που απευθύνεται κυρίως σε επιχειρήσεις και επενδυτές, παρέχοντας τη δυνατότητα λήψης δεσμευτικής απάντησης από τη φορολογική διοίκηση για μελλοντικές ενέργειες. Η απάντηση εκδίδεται εντός συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου και δεν μπορεί να τροποποιηθεί εις βάρος του αιτούντος.

ΕΝΦΙΑ 2026: Πώς διορθώνετε λάθη στο εκκαθαριστικό χωρίς πρόστιμο

Η διαδικασία αυτή αφορά περιπτώσεις όπου υπάρχει ανάγκη ερμηνείας της νομοθεσίας και απευθύνεται, μεταξύ άλλων, σε επιχειρήσεις που σχεδιάζουν σύνθετες κινήσεις ή επενδύσεις. Η υποβολή αίτησης συνοδεύεται από παράβολο που κυμαίνεται ανάλογα με την πολυπλοκότητα της υπόθεσης.

Έλεγχοι και υποχρεώσεις στα κρυπτονομίσματα

Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και στον τομέα των κρυπτοστοιχείων, καθώς θεσπίζεται πλήρες πλαίσιο εποπτείας και ανταλλαγής πληροφοριών. Οι πάροχοι υπηρεσιών σχετικών με κρυπτονομίσματα υποχρεούνται να συλλέγουν και να επαληθεύουν στοιχεία των χρηστών, τα οποία κοινοποιούνται στις φορολογικές αρχές.

Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης κλιμακωτές κυρώσεις για περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, με πρόστιμα που αυξάνονται ανάλογα με τη σοβαρότητα της παράβασης και ενδέχεται να φτάσουν σε υψηλά επίπεδα, ιδίως σε περιπτώσεις επαναλαμβανόμενων παραβάσεων.

Αλλαγές σε ΕΝΦΙΑ και κύρια κατοικία

Μεταβολές εισάγονται και στον τρόπο προσδιορισμού της κύριας κατοικίας, καθώς θεσπίζεται νέο μητρώο που θα βασίζεται σε αντικειμενικά δεδομένα και όχι αποκλειστικά σε δηλώσεις των φορολογουμένων. Το σύστημα αυτό θα χρησιμοποιείται για την πιστοποίηση της κύριας κατοικίας, ιδίως στο πλαίσιο απαλλαγών από τον ΕΝΦΙΑ.

ΕΝΦΙΑ: ΠΡΟΣΟΧΗ! Σε ποιούς ακυρώνονται οι χρεώσεις

Η εφαρμογή ξεκινά πιλοτικά σε μικρούς οικισμούς, ενώ τίθενται συγκεκριμένα κριτήρια για την απαλλαγή. Μέχρι την πλήρη λειτουργία του νέου μηχανισμού, εξακολουθεί να ισχύει η δήλωση φορολογίας εισοδήματος ως βασικό αποδεικτικό στοιχείο.

Περιορισμοί στις πληρωμές και νέες ρυθμίσεις

Το όριο των 500 ευρώ για πληρωμές με μετρητά επαναπροσδιορίζεται, καθώς πλέον αφορά τη συνολική αξία της συναλλαγής και όχι μεμονωμένα παραστατικά. Η αλλαγή αυτή αποσκοπεί στον περιορισμό της κατάτμησης συναλλαγών με στόχο την αποφυγή ηλεκτρονικών πληρωμών.

ΕΝΦΙΑ 2026: Πώς θα εκτυπώσετε το εκκαθαριστικό

Παράλληλα, προβλέπονται επιβαρύνσεις για όσους παραβιάζουν τη σχετική διάταξη, με την ευθύνη να βαρύνει τον επαγγελματία που αποδέχεται τα μετρητά. Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει επίσης επιμέρους ρυθμίσεις, όπως ελαφρύνσεις για συγκεκριμένες επαγγελματικές κατηγορίες, δημιουργία πλατφόρμας για μη εξυπηρετούμενα δάνεια και διατάξεις που αφορούν μεγάλους επιχειρηματικούς ομίλους.

Συνολικά, οι προτεινόμενες αλλαγές διαμορφώνουν ένα ευρύ πλαίσιο παρεμβάσεων, με στόχο την αποσαφήνιση της φορολογικής νομοθεσίας και την ενίσχυση της διαφάνειας σε κρίσιμους τομείς της οικονομικής δραστηριότητας.