ΠΟΣΔΕΠ: Παρέμβαση για τον πόλεμο και τον ρόλο των ΑΕΙ σε στρατιωτικές έρευνες

Με φόντο τις εξελίξεις σε Ουκρανία, Γάζα και Μέση Ανατολή, οι πανεπιστημιακοί θέτουν κρίσιμα ζητήματα που αφορούν τόσο την ειρήνη και τη διεθνή νομιμότητα όσο και τα όρια της συμμετοχής των ΑΕΙ σε ερευνητικά προγράμματα στρατιωτικής ή διττής χρήσης.

Την ίδια στιγμή, η ΠΟΣΔΕΠ επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη προώθησης των ανθρωπιστικών αξιών και στην ενίσχυση της αμυντικής ικανότητας της χώρας, υπογραμμίζοντας ότι η ακαδημαϊκή κοινότητα καλείται να λειτουργήσει με διαφάνεια, επιστημονική ευθύνη και σαφή θεσμικά κριτήρια σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο διεθνές περιβάλλον.

Αναλυτικά η ανακοίνωση από ΠΟΣΔΕΠ:

Για τον πόλεμο και τη συμμετοχή των ΑΕΙ σε στρατιωτικές έρευνες
Μετά από τέσσερα έτη πολέμου στο μέτωπο Ουκρανίας – Ρωσίας και δυόμισι έτη ισοπέδωσης και ανθρωπιστικής καταστροφής στη Γάζα από τους Ισραηλινούς, έχουμε εδώ και ένα μήνα γενικευμένη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, με επίθεση του Ισραήλ και των ΗΠΑ κατά του Ιράν, με πλήγματα του Ιράν στα κράτη της περιοχής και με εισβολή του Ισραήλ στο νότιο Λίβανο.
Η φρίκη του πολέμου, με εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς και εκατομμύρια ανθρώπους να υποφέρουν από τις συνέπειές του, έχει κανονικοποιηθεί σαν καθημερινή είδηση, ενώ οι οικονομικές επιπτώσεις των πολέμων, με όχημα ενεργειακές κρίσεις είναι παγκόσμιες. Η διπλωματία υποχωρεί μπροστά στην ωμή χρήση ισχύος, η οποία καταπατά τη διεθνή νομιμότητα και ανατρέπει το γεωπολιτικό status quo και την παγκόσμια αρχιτεκτονική ασφαλείας σε συνθήκες όξυνσης των διεθνών ανταγωνισμών.

Ως πανεπιστημιακοί:
Ενώνουμε τη φωνή μας με τους ανθρώπους όλου του κόσμου που ζητούν ειρήνη, δημοκρατία, ευημερία.
Στεκόμαστε αλληλέγγυοι δίπλα σε όσους υποφέρουν από τις πολεμικές συγκρούσεις.
Καταδικάζουμε τις παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου και την παραβίαση ή απειλή παραβίασης της κυριαρχίας κάθε κράτους.
Ζητάμε την κατάπαυση του πυρός στα μέτωπα του πολέμου και την επιδίωξη επίλυσης των συγκρούσεων με διπλωματικά μέσα.
Απορρίπτουμε κάθε απόπειρα οικειοθελούς εμπλοκής της χώρας μας σε πολεμικές συρράξεις.

Γνωρίζουμε ότι επιδιώκοντας την ειρήνη δεν αποτρέπουμε το ενδεχόμενο πολέμου, καθώς τον πόλεμο δεν τον επιλέγεις – σού επιβάλλεται.
Κατανοούμε ότι η προώθηση της ειρήνης και η διατήρηση της διεθνούς νομιμότητας διασφαλίζεται με όρους ισορροπίας ισχύος και ένα πλέγμα σχέσεων και συμμαχιών – δεν αρκούν καλοπροαίρετες διακηρύξεις προθέσεων.

Η ασφάλεια, η ακεραιότητα, η ανεξαρτησία της χώρας μας και η προστασία της από τις υπαρκτές και διαρκείς τουρκικές απειλές απαιτούν την ανάπτυξη κατάλληλων συμμαχιών και την ενίσχυση της εθνικής αμυντικής ικανότητας. Στο πλαίσιο αυτό, η συμμετοχή σε ερευνητικά προγράμματα διττής χρήσης, η οποία δεν μπορεί επί της αρχής να απορρίπτεται, προσδίδει μια σημαντική πατριωτική διάσταση και όχι ηθική απαξία στην ερευνητική δραστηριότητα που στόχο έχει την ενίσχυση της αυτονομίας της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας και την ανάπτυξη εγχώριας τεχνογνωσίας. Η συμμετοχή αυτή θα πρέπει να διέπεται από σαφή κριτήρια, να διασφαλίζει τη διαφάνεια, να εναρμονίζεται με τις ακαδημαϊκές και ηθικές αρχές και να εξυπηρετεί το συμφέρον της χώρας.

Παράλληλα, είναι κρίσιμο να διαφυλάσσεται η ακαδημαϊκή ελευθερία και η αυτονομία της ερευνητικής δραστηριότητας εντός του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου, ώστε η επιλογή συμμετοχής ή μη σε τέτοιου είδους προγράμματα να αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής κρίσης του κάθε ερευνητή.
Το Δημόσιο Πανεπιστήμιο, με το συσσωρευμένο τεχνικοεπιστημονικό, πνευματικό, και πολιτιστικό του κεφάλαιο, υπηρετώντας την ανάπτυξη νέας γνώσης και καινοτομίας, την καλλιέργεια κριτικού πνεύματος, τη διάδοση ανθρωπιστικών αξιών, και τη συνεργασία των λαών μπορεί και πρέπει να έχει ρόλο τόσο στην προώθηση της ειρήνης και της διεθνούς νομιμότητας όσο και στη διαμόρφωση επιστημονικής γνώσης που στοχεύει να ενισχύσει την ασφάλεια και αυτονομία της χώρας. Ρόλοι οι οποίοι οφείλουν να ασκούνται με επίγνωση των συνεπειών, θεσμική λογοδοσία και προσανατολισμό στο δημόσιο συμφέρον.