IRIS και χαρτζιλίκι: Πότε δεν θεωρείται δωρεά η μεταφορά χρημάτων

Οι μεταφορές χρημάτων μέσα στην οικογένεια, ακόμη και όταν γίνονται για απλές καθημερινές ανάγκες, μπορούν να δημιουργήσουν φορολογικά ζητήματα αν δεν τηρηθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες.

Πολλοί φορολογούμενοι αναρωτιούνται αν πρέπει να υποβάλουν δήλωση όταν στέλνουν χρήματα σε παιδί, εγγόνι ή σύζυγο, αν το «χαρτζιλίκι» μέσω IRIS θεωρείται δωρεά και τι συμβαίνει όταν τα ποσά κατατίθενται σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό.

Πότε η μεταφορά χρημάτων θεωρείται δωρεά

Οι χρηματικές γονικές παροχές και οι άτυπες δωρεές βρίσκονται συχνά στο επίκεντρο φορολογικών ελέγχων, κυρίως όταν δεν έχει υποβληθεί η προβλεπόμενη δήλωση στην ΑΑΔΕ.

Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις πολιτών που έχουν προσφύγει στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών, αμφισβητώντας φόρους και πρόστιμα που τους επιβλήθηκαν για μεταφορές χρημάτων προς συγγενικά πρόσωπα.

Στο επίκεντρο των ελέγχων μπαίνουν συχνά δωρεές που έγιναν με μετρητά, συναλλαγές που δεν επιβεβαιώνονται από το τραπεζικό σύστημα, αλλά και διαδοχικές μεταφορές χρημάτων που μπορεί να θεωρηθεί ότι έγιναν για να παρακαμφθεί η φορολογία.

IRIS: Τι αλλάζει στις πληρωμές

Χαρακτηριστική είναι περίπτωση φορολογουμένης, στην οποία διαπιστώθηκε το 2025 ότι δεν είχε υποβάλει δήλωση φόρου δωρεάς για ποσά που κατέθετε στον λογαριασμό της ο παππούς της το 2021, όταν ήταν φοιτήτρια στη Χίο.

Το παράδειγμα με την εγγονή φοιτήτρια

Στη συγκεκριμένη υπόθεση, τα ποσά που είχαν μεταφερθεί από τον παππού στην εγγονή ανέρχονταν συνολικά σε 700 ευρώ.

Η φορολογική Αρχή έκρινε ότι οι καταθέσεις αυτές συνιστούσαν δωρεά χρημάτων. Μετά τον έλεγχο, η φορολογούμενη υπέβαλε δήλωση δωρεάς, όμως αυτή θεωρήθηκε εκπρόθεσμη.

Για τον λόγο αυτό της επιβλήθηκε πρόστιμο 100 ευρώ, το οποίο η ίδια αμφισβήτησε με προσφυγή στη ΔΕΔ.

Η προσφυγή απορρίφθηκε, γεγονός που δείχνει ότι ακόμη και σχετικά μικρά ποσά μπορεί να δημιουργήσουν ζήτημα όταν η μεταφορά τους εμπίπτει στους κανόνες περί δωρεών και δεν έχει δηλωθεί εγκαίρως.

Τι ισχύει για το χαρτζιλίκι μέσω IRIS

Διαφορετική αντιμετώπιση υπάρχει για τις μικρές μεταφορές χρημάτων από γονείς προς παιδιά μέσω συστημάτων άμεσων πληρωμών, όπως το IRIS.

Η ΑΑΔΕ έχει διευκρινίσει ότι όταν τα ποσά δίνονται για μικροέξοδα ή για κάλυψη δαπανών διαβίωσης, δεν θεωρούνται δωρεά.

Αυτό ισχύει ιδίως όταν το παιδί είναι προστατευόμενο μέλος, δηλαδή ανήλικο ή φοιτητής έως 25 ετών.

Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν υπάρχει υποχρέωση υποβολής δήλωσης στην πλατφόρμα myPROPERTY, καθώς η μεταφορά χρημάτων συνδέεται με την κάλυψη καθημερινών αναγκών και όχι με δωρεά περιουσιακού χαρακτήρα.

Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ

Για τις χρηματικές δωρεές και γονικές παροχές προς πρόσωπα της α΄ κατηγορίας συγγένειας προβλέπεται αφορολόγητο όριο έως 800.000 ευρώ.

Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, γονείς, παιδιά, σύζυγοι, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια.

Για να ισχύσει όμως το αφορολόγητο, πρέπει να πληρούνται δύο βασικές προϋποθέσεις: η μεταφορά να γίνει μέσω τραπεζικού συστήματος και να υποβληθεί η σχετική δήλωση.

Αν η συναλλαγή δεν επιβεβαιωθεί από την τράπεζα ή αν ο φορολογούμενος δεν προσκομίσει τα απαραίτητα δικαιολογητικά, η Εφορία μπορεί να επιβάλει φόρο χωρίς να αναγνωρίσει το αφορολόγητο.

Οι παγίδες με μετρητά και διαδοχικές δωρεές

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις γονικές παροχές που γίνονται με μετρητά. Σε αυτές τις περιπτώσεις, επειδή τα χρήματα δεν διακινούνται μέσω τραπεζικού συστήματος, δεν εφαρμόζεται το αφορολόγητο όριο.

Οι χρηματικές παροχές με μετρητά φορολογούνται αυτοτελώς με συντελεστή 10%, από το πρώτο ευρώ.

Στο μικροσκόπιο μπαίνουν και οι διαδοχικές δωρεές, ιδίως όταν φαίνεται ότι τελικός ωφελούμενος είναι πρόσωπο που δεν δικαιούται το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ.

Για παράδειγμα, όταν γίνεται μεταφορά από ένα τέκνο σε γονέα και στη συνέχεια από τον γονέα σε άλλο τέκνο, η Εφορία μπορεί να ελέγξει αν στην πραγματικότητα επιχειρήθηκε έμμεση δωρεά μεταξύ αδελφών.

Τι ελέγχει η ΑΑΔΕ

Η ΑΑΔΕ εξετάζει τις πραγματικές συνθήκες των συναλλαγών, τη σκοπιμότητα των μεταφορών και το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε ανάμεσα στις διαδοχικές δωρεές.

Αν διαπιστωθεί ότι ο πραγματικός αποδέκτης είναι πρόσωπο που δεν ανήκει στην α΄ κατηγορία, μπορεί να επιβληθεί φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο.

Ιδιαίτερη ένδειξη για έλεγχο θεωρείται το σύντομο χρονικό διάστημα μεταξύ των μεταφορών, ειδικά όταν δεν ξεπερνά τους έξι μήνες.

Φέτος, στο μικροσκόπιο του φοροελεγκτικού μηχανισμού αναμένεται να βρεθούν 1.080 υποθέσεις χρηματικών γονικών παροχών και δωρεών.

Τι ισχύει για κοινούς λογαριασμούς

Προσοχή χρειάζεται και όταν το ποσό μεταφέρεται σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό του παιδιού ή του δωρεοδόχου με τρίτο πρόσωπο.

Σε αυτή την περίπτωση, κρίσιμο στοιχείο είναι ποιος χρησιμοποίησε πραγματικά τα χρήματα.

Αν αποδειχθεί ότι το ποσό αξιοποιήθηκε από το παιδί ή τον δωρεοδόχο, η συναλλαγή μπορεί να αντιμετωπιστεί με βάση τη δηλωμένη γονική παροχή ή δωρεά.

Αν όμως προκύψει ότι τα χρήματα χρησιμοποιήθηκαν από το τρίτο πρόσωπο που συνυπάρχει στον κοινό λογαριασμό, τότε μπορεί να επιβληθεί φόρος δωρεάς.

Τι πρέπει να προσέχουν οι φορολογούμενοι

Οι δηλώσεις χρηματικών γονικών παροχών και δωρεών υποβάλλονται μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY.

Μετά την υποβολή, η ΑΑΔΕ ελέγχει τη συναλλαγή με βάση τα στοιχεία που αποστέλλουν τα πιστωτικά ιδρύματα.

Αν τα στοιχεία δεν συμφωνούν ή αν δεν υπάρχει επαρκής τεκμηρίωση, ο φορολογούμενος μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με φόρο και πρόστιμα.

Για τον λόγο αυτό, κάθε σημαντική μεταφορά χρημάτων προς συγγενικό πρόσωπο πρέπει να γίνεται με τρόπο που αποδεικνύεται τραπεζικά και, όπου απαιτείται, να δηλώνεται εγκαίρως στην ΑΑΔΕ.