Πίνακας περιεχομένων

Το νέο Ειδικό Μητρώο και Παροχών φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο ελέγχου και χορήγησης των κοινωνικών ενισχύσεων στη χώρα, δημιουργώντας για πρώτη φορά μια ενιαία ψηφιακή εικόνα για όλα τα επιδόματα που λαμβάνει κάθε πολίτης.

Ο «big brother» των επιδομάτων: τι αλλάζει για τους πολίτες

Σύμφωνα με τον Οικονομικό Ταχυδρόμο, ο «big brother» των επιδομάτων παύει να αποτελεί θεωρητικό σενάριο και μετατρέπεται σε πραγματικότητα. Το Ειδικό Μητρώο Επιδομάτων και Παροχών, που σχεδιάζεται από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, έρχεται να αντιμετωπίσει μια διαχρονική αδυναμία της ελληνικής κοινωνικής πολιτικής: την έλλειψη ενιαίας εικόνας για τις παροχές που λαμβάνει κάθε πολίτης. Τα διάσπαρτα μητρώα, οι αποσπασματικές διασταυρώσεις στοιχείων και η αδυναμία συνολικού δημιουργούσαν επί χρόνια ένα θολό τοπίο.

Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα σύνθετο έργο, το οποίο χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία μέσα στο 2026, παρά τις αυξημένες τεχνικές απαιτήσεις του. Με την ολοκλήρωσή του, το κράτος θα έχει τη δυνατότητα να γνωρίζει σε πραγματικό χρόνο ποιος λαμβάνει ποια επιδόματα και για ποιους λόγους, βάζοντας τέλος σε διαδικασίες χρονοβόρες και αναποτελεσματικές.

Το σημερινό πρόβλημα με τα επιδόματα

Σήμερα το Δημόσιο καταβάλλει κοινωνικά και προνοιακά επιδόματα που ξεπερνούν τα 13 δισ. ευρώ ετησίως, χωρίς όμως να διαθέτει έναν ενιαίο μηχανισμό καταγραφής τους. Κάθε φορέας – όπως η , ο ΟΠΕΚΑ, το υπουργείο Εργασίας και ο e-ΕΦΚΑ – διατηρεί το δικό του πληροφοριακό σύστημα, τα οποία δεν επικοινωνούν μεταξύ τους.

ΑΥΤΑ είναι τα επιδόματα μπαίνουν στο μικροσκόπιο της εφορίας

Αυτό σημαίνει ότι για να εντοπιστεί τι ακριβώς λαμβάνει ένας πολίτης με συγκεκριμένο ΑΦΜ απαιτείται εκτενής έρευνα, διασταυρώσεις και πολλές φορές μια διαδικασία που βασίζεται περισσότερο στην τύχη παρά στην οργάνωση. Το αποτέλεσμα είναι καθυστερήσεις, γραφειοκρατία και αδυναμία ουσιαστικού ελέγχου.

ΔΕΙΤΕ 

Πώς θα λειτουργεί το νέο Μητρώο

Η κατάσταση αυτή αλλάζει ριζικά με το νέο Ειδικό Μητρώο, το οποίο υλοποιείται τεχνικά από την ΑΑΔΕ και θα είναι προσβάσιμο μέσω της πλατφόρμας gov.gr. Για κάθε πολίτη θα δημιουργείται ένα ενιαίο ψηφιακό προφίλ συνδεδεμένο με το ΑΦΜ του. Με μία μόνο αναζήτηση, οι αρμόδιες υπηρεσίες θα μπορούν να βλέπουν συγκεντρωτικά όλα τα επιδόματα που λαμβάνει, ανεξάρτητα από τον φορέα που τα χορηγεί.

Η δυνατότητα αυτή δεν αποσκοπεί μόνο στη διευκόλυνση της διοίκησης. Σηματοδοτεί μια συνολική αλλαγή φιλοσοφίας στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται και εφαρμόζεται η κοινωνική πολιτική, με αυστηρότερους ελέγχους και μεγαλύτερη διαφάνεια.

Νέα κριτήρια και έλεγχοι

Για πρώτη φορά εξετάζεται σοβαρά η συνολική οικονομική και περιουσιακή εικόνα του κάθε δικαιούχου. Δεν θα λαμβάνεται υπόψη μόνο το δηλωθέν εισόδημα, αλλά και στοιχεία όπως ακίνητη περιουσία, καταθέσεις, οχήματα και γενικότερα δείκτες πολυτελούς διαβίωσης.

Ήδη έχει προαναγγελθεί ότι για βασικά επιδόματα, όπως το επίδομα παιδιού και το επίδομα στέγασης, θα μπορούσαν να θεσπιστούν πρόσθετα κριτήρια. Μεγάλες τραπεζικές καταθέσεις, πολλαπλά ακίνητα, αυτοκίνητα μεγάλου κυβισμού ή άλλες ενδείξεις οικονομικής άνεσης θα μπορούν να επηρεάζουν την επιλεξιμότητα ενός δικαιούχου. Η λογική είναι ξεκάθαρη: κοινωνική ενίσχυση πρέπει να λαμβάνουν όσοι πραγματικά τη χρειάζονται.

ΔΕΙΤΕ 

Στόχος η δικαιότερη κατανομή πόρων

Από κυβερνητικής πλευράς τονίζεται ότι το νέο Μητρώο δεν στοχεύει στον περιορισμό των επιδομάτων για τους πραγματικά ευάλωτους. Αντίθετα, στόχος είναι να περιοριστούν οι στρεβλώσεις και οι καταχρήσεις, ώστε οι διαθέσιμοι πόροι να κατευθύνονται με μεγαλύτερη ακρίβεια σε όσους έχουν πραγματική ανάγκη στήριξης.

Η μετάβαση σε ένα σύστημα με λιγότερα «τυφλά» επιδόματα και περισσότερη στόχευση θεωρείται απαραίτητη για την ενίσχυση της κοινωνικής δικαιοσύνης και την ορθολογική διαχείριση των δημόσιων δαπανών.

Η πορεία υλοποίησης

Σε πρώτη φάση στο Μητρώο θα ενταχθούν βασικά κοινωνικά επιδόματα και παροχές, ώστε να δοκιμαστεί η λειτουργία του συστήματος σε πραγματικές συνθήκες. Μετά την ολοκλήρωση της πιλοτικής περιόδου, όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς θα υποχρεωθούν να εγγραφούν και να ενημερώνουν διαρκώς τα στοιχεία τους.

Με αυτόν τον τρόπο θα δημιουργηθεί για πρώτη φορά ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό οικοσύστημα κοινωνικών παροχών, που θα επιτρέπει διαφάνεια, ταχύτητα και αποτελεσματικότερο έλεγχο. Το νέο Μητρώο φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία εκσυγχρονισμού της κοινωνικής πολιτικής στη χώρα.