ΑΕΙ: λίγοι καθηγητές, πολλοί «αιώνιοι»

Δεν στερούνται θετικών σημείων, ωστόσο τα αρνητικά υπερτερούν. Αυτή είναι η γενική εικόνα των πανεπιστημίων και ΤΕΙ της χώρας μας, τα οποία στενάζουν υπό το βάρος των ελληνικών ιδιαιτεροτήτων: «αιώνιοι φοιτητές», μεγάλη γεωγραφική διασπορά χωρίς αντίστοιχες δομές φοιτητικής μέριμνας, έλλειψη αξιολόγησης, μείωση διδακτικού προσωπικού, απουσία στρατηγικής με εκρηκτική αύξηση των μεταπτυχιακών σπουδών αλλά μικρούς ρυθμούς αποφοίτησης.

{ad}

Ειδικότερα, από τη μελέτη του υπουργείου Παιδείας με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Η στρατηγική της Ανώτατης Εκπαίδευσης στην Ελλάδα, 2016-2020», προκύπτουν τα ακόλουθα βασικά συμπεράσματα:

• Κάθε χρόνο τα πανεπιστήμια και ΤΕΙ δέχονται περίπου 70.000 με 80.000 νέους φοιτητές. Ο συνολικός αριθμός των τακτικών φοιτητών (πρόκειται για εκείνους που φοιτούν σε κανονικό εξάμηνο σπουδών και δεν έχουν υπερβεί την προβλεπόμενη για το τμήμα/σχολή διάρκεια σπουδών) μειώθηκε κατά 15,7%, από το μέγιστο των 311.616 φοιτητών το 2005-6 στο ελάχιστο των 262.753 του 2009-10, για να σταθεροποιηθεί την τελευταία πενταετία στο επίπεδο των 270.000-280.000 φοιτητών. Το 2014-15 ήταν 279.871 φοιτητές.

• Ο αριθμός, ωστόσο, των φοιτητών, που έχουν ολοκληρώσει τα προβλεπόμενα από τον νόμο έτη σπουδών (π.χ. για τις νομικές σχολές 4 χρόνια, για τις ιατρικές 6 χρόνια) και οφείλουν μαθήματα, έχει διπλασιαστεί την τελευταία δωδεκαετία, από 163.037 το 2003-04 σε 328.742 το 2014-15.

• Ο μέσος ρυθμός αποφοίτησης παρουσιάζει σχετική σταθερότητα. Από το 2004 έως το 2014 λαμβάνουν πτυχίο κάθε χρόνο κατά μέσον όρο περίπου 50.000 φοιτητές, αριθμός που αντιστοιχεί στο 66,5% των εισακτέων ετησίως. Το ποσοστό, όμως, των αποφοίτων ανά έτος τα τελευταία χρόνια είναι περίπου στο 18% του συνόλου των ενεργών φοιτητών, με αποτέλεσμα τη ραγδαία αύξηση των φοιτητών πέραν των κανονικών εξαμήνων, εκ των οποίων όσοι έχουν ξεπεράσει και τα 2 επιπλέον χρόνια (δηλαδή, το 4+2) χαρακτηρίζονται «αιώνιοι». Για τα χαμηλά ποσοστά έγκαιρης αποφοίτησης σημαντικό ρόλο έχουν η οικονομική κρίση, τα προβλήματα διοίκησης των ιδρυμάτων, η δομή και η ποιότητα της διδασκαλίας, η ελλειμματική φοιτητική μέριμνα (ενδεικτικά, εκτιμάται ότι οι φοιτητικές εστίες μπορούν να φιλοξενήσουν περί του 20% των φοιτητών που σπουδάζουν μακριά από το πατρικό τους) καθώς επίσης και οι ιδιαίτερες συνθήκες λειτουργίας κάθε ιδρύματος (π.χ. υπάρχουν τμήματα σε απομακρυσμένες περιοχές).

• Καταγράφεται εκρηκτική αύξηση των μεταπτυχιακών προγραμμάτων την τελευταία δωδεκαετία, με αποτέλεσμα να υπάρχει αύξηση των μεταπτυχιακών φοιτητών, κατά 119% στα πανεπιστήμια και κατά 257,8% στα ΤΕΙ. Βέβαια, ο ρυθμός αποφοίτησης είναι πολύ μικρός: περίπου το 20% των μεταπτυχιακών στα πανεπιστήμια λαμβάνει τελικά μεταπτυχιακό δίπλωμα, ενώ στα ΤΕΙ το αντίστοιχο ποσοστό κινείται μεταξύ 25% με 50%. Παρομοίως, οι υποψήφιοι διδάκτορες έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από το 2013 στο 2014 (+90%) αλλά λιγότερο από το 10% ολοκληρώνει τελικά τη διατριβή του.

• Το διδακτικό προσωπικό έχει μειωθεί δραματικά από το μέγιστο 24.636 το 2009-10 σε 14.686 το 2014-15. Η μείωση είναι μικρότερη στα πανεπιστήμια (περίπου 21%) και μεγαλύτερη στα ΤΕΙ (περίπου 65%) λόγω της μη ανανέωσης των συμβάσεων του προσωπικού με σύμβαση ορισμένου χρόνου. Αυτό εκτίναξε την αναλογία φοιτητών/ διδασκόντων στο 17,11 για τα πανεπιστήμια και 24,01 για τα ΤΕΙ (19,06 ο μέσος όρος) επιβαρύνοντας τα προβλήματα των ιδρυμάτων.

kathimerini.gr/