Νηπιαγωγείο σε Κρίση: Η Παιδαγωγική Επιστήμη στη Μέγγενη των Αριθμών

Η Προσχολική Εκπαίδευση αναγνωρίζεται διεθνώς ως ο πλέον κρίσιμος θεμέλιος λίθος για τη γνωστική, συναισθηματική και ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του ατόμου. Ωστόσο, η σύγχρονη σχολική καθημερινότητα φέρνει το εκπαιδευτικό προσωπικό αντιμέτωπο με μια πολυπλοκότητα δεδομένων και αναγκών, η οποία συχνά υπερβαίνει τα όρια της αμιγώς παιδαγωγικής πράξης.

Γράφει ο Χρήστος Χαρμπάτσης εκπαιδευτικός Αν Αιρετός ΠΥΣΠΕ Αιτ/νίας

Η συνύπαρξη υπεράριθμων μαθητών σε μία μόνο αίθουσα, υπό την εποπτεία ενός και μοναδικού εκπαιδευτικού, συνιστά μια ακραία απαιτητική πραγματικότητα που δοκιμάζει τις ανθρώπινες αντοχές και αναδεικνύει την ανάγκη για επαναπροσδιορισμό των συνθηκών εργασίας στους χώρους της προσχολικής αγωγής.
Η συγκέντρωση μεγάλου αριθμού νηπίων στην πιο τρυφερή και απαιτητική ηλικιακή φάση δημιουργεί αντικειμενικές δυσκολίες στην εφαρμογή των σύγχρονων εκπαιδευτικών μεθόδων. Η προσχολική ηλικία απαιτεί από τη φύση της εξατομικευμένη προσέγγιση, διαρκή συναισθηματική ρύθμιση και άμεση, προσεκτική παρέμβαση. Όταν όμως η νηπιαγωγός καλείται να λειτουργήσει ταυτόχρονα ως επιστημονικός καθοδηγητής, διαμεσολαβητής έντονων συγκρούσεων, υπεύθυνος ασφαλείας, νοσηλευτής κ.ά. , ο χρόνος για ουσιαστική διδασκαλία περιορίζεται δραματικά.

Αυτή η ακραία πολυδιάσπαση καθηκόντων οδηγεί αναπόφευκτα στην υποχώρηση της βιωματικής μάθησης και της δημιουργικής ελευθερίας των νηπίων, καθώς η ανάγκη για τη διατήρηση της στοιχειώδους τάξης επιβάλλει πιο στατικά και ελεγχόμενα μοντέλα δραστηριοτήτων, περιορίζοντας την αυθόρμητη εξερεύνηση.
Παράλληλα, η αντικειμενική αδυναμία ενός και μόνο ατόμου να διατηρεί οπτική και ακουστική επαφή με αναρίθμητες εστίες δραστηριότητας ταυτόχρονα, γεννά ένα διαρκές αίσθημα εργασιακού άγχους. Η καθημερινή διαχείριση της σωματικής ακεραιότητας των μαθητών, σε συνδυασμό με την παντελή έλλειψη βοηθητικού προσωπικού για τις καθημερινές ανάγκες υγιεινής, καθαριότητας και συνοδείας, επιφέρει ταχύτατα το σύνδρομο της επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout). Οι νηπιαγωγοί βρίσκονται σε μια κατάσταση διαρκούς υπερεγρήγορσης, χωρίς τη δυνατότητα ούτε ενός λεπτού προσωπικού χρόνου ή στοιχειώδους διαλείμματος κατά τη διάρκεια του ωραρίου τους, γεγονός που υποσκάπτει την επαγγελματική τους ευεξία και τη μακροπρόθεσμη αποδοτικότητά τους.

Η ανάγκη για τη βελτίωση αυτών των συνθηκών είναι πλέον έκδηλη και αποτελεί κοινό τόπο για την επιστημονική κοινότητα. Η άμεση και ορθολογική μείωση του ανώτατου αριθμού των νηπίων ανά τμήμα αποτελεί την πρωταρχική και πιο επείγουσα ασπίδα προστασίας της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Μόνο μέσα από ένα ελεγχόμενο και αριθμητικά ισορροπημένο μαθητικό δυναμικό μπορεί να διασφαλιστεί η ποιοτική διδασκαλία και η ασφάλεια.

Παράλληλα, η θεσμοθέτηση δεύτερης νηπιαγωγού μέσα στην τάξη λειτουργεί συμπληρωματικά, καθώς η παρουσία ενός δεύτερου προσώπου διασφαλίζει τη συνέχεια της επίβλεψης, επιτρέπει τον ομαλό επιμερισμό των καθηκόντων και εξαλείφει το επικίνδυνο κενό ασφάλειας που δημιουργείται κάθε φορά που ένα νήπιο χρειάζεται ατομική φροντίδα. Η ενίσχυση του οργανωτικού πλαισίου της Προσχολικής Εκπαίδευσης αποτελεί τη μόνη ασφαλή οδό για τη διαφύλαξη του παιδαγωγικού έργου και την υποστήριξη των εκπαιδευτικών που επιτελούν καθημερινά ένα τόσο κρίσιμο λειτούργημα.