Συντάξεις πριν από τα 62: Οι κατηγορίες ασφαλισμένων που κερδίζουν έξοδο

Οι συντάξεις πριν από τα 62 έτη βρίσκονται στο επίκεντρο για χιλιάδες παλαιούς ασφαλισμένους, καθώς το 2026 εξελίσσεται σε χρονιά αυξημένων αιτήσεων συνταξιοδότησης. Ήδη στο πρώτο τετράμηνο οι αιτήσεις έχουν ξεπεράσει τις 75.000, ενώ οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι το σύνολο του έτους μπορεί να κινηθεί ακόμη και πάνω από τις 215.000.

Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται κυρίως σε όσους είχαν ασφαλιστεί πριν από το 1993 και μπορούν να αξιοποιήσουν ειδικές διατάξεις, είτε για αποχώρηση πριν από τα 62 έτη είτε για σύνταξη στα 62. Στην πράξη, βλέπουμε ότι αρκετοί ασφαλισμένοι προσπαθούν να κατοχυρώσουν την έξοδο πριν επιβαρυνθούν από υψηλότερα όρια ηλικίας, τα οποία φτάνουν έως τα 67 έτη.

Ποιοι παλαιοί ασφαλισμένοι έχουν ακόμη παράθυρο εξόδου

Οι ευνοϊκές διατάξεις αφορούν παλαιούς ασφαλισμένους, δηλαδή όσους μπήκαν στην ασφάλιση πριν από το 1993, κυρίως σε Ταμεία μισθωτών. Σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνονται ασφαλισμένοι στο ΙΚΑ, στο Δημόσιο, καθώς και σε Ταμεία ΔΕΚΟ και τραπεζών.

Για τους ασφαλισμένους πριν από το 1993, το όριο ηλικίας δεν καθορίζεται με ενιαίο τρόπο, αλλά συνδέεται με το πότε συμπλήρωσαν κρίσιμες ηλικίες από τα 50 έως τα 60 έτη. Όσοι είχαν κλείσει, για παράδειγμα, ηλικίες από 50 έως 55 έτη μέχρι το 2018 μπορούν, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αποχωρήσουν το 2026 με όρια έως 58,5 ετών για μειωμένη ή και πλήρη σύνταξη.

Συντάξεις: Τι αλλάζει με το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα e-ΕΦΚΑ 

Αντίθετα, όσοι συμπλήρωσαν τις ηλικίες 50 έως 55 ετών από το 2019 έως το 2021 οδηγούνται σε συνταξιοδότηση από τα 62 έως τα 65 έτη. Από το 2022 και μετά, τα γενικά όρια διαμορφώνονται στα 67 έτη ή στα 62 με 40 έτη ασφάλισης, τόσο για παλαιούς όσο και για νεότερους ασφαλισμένους.

Οι μητέρες ασφαλισμένες στο ΙΚΑ και τα όρια ηλικίας

Σημαντικό μέρος των διατάξεων αφορά μητέρες που ασφαλίστηκαν στο ΙΚΑ πριν από το 1993 και είχαν ανήλικο παιδί μαζί με 5.500 ημέρες ασφάλισης. Μητέρες γεννημένες το 1965, με ανήλικο τέκνο και 5.500 ένσημα το 2011, μπορούν να αποχωρήσουν το 2026 με μειωμένη σύνταξη και όριο ηλικίας 58,5 ετών, ενώ για πλήρη σύνταξη οδηγούνται στα 67.

Για μητέρες γεννημένες το 1966, οι οποίες είχαν ανήλικο και 5.500 ένσημα το 2011, η μειωμένη σύνταξη έρχεται στην ηλικία των 60,2 ετών, που συμπληρώνεται τον Φεβρουάριο του 2027. Αν όμως το ανήλικο τέκνο υπήρχε το 2010, τότε υπάρχει ήδη θεμελιωμένο δικαίωμα για άμεση πλήρη συνταξιοδότηση.

Στην ίδια κατεύθυνση, μητέρες γεννημένες το 1967, με ασφάλιση πριν από το 1993, ανήλικο τέκνο και 5.500 ένσημα το 2010, μπορούν να αποχωρήσουν με μειωμένη σύνταξη το 2026 στο όριο των 58,5 ετών. Για γυναίκες που είχαν 5.500 ημέρες ασφάλισης και ανήλικο το 2012, εφόσον συμπλήρωσαν τα 55 έτη έως το 2018, το όριο για μειωμένη σύνταξη είναι το 61ο έτος, ενώ όσες έκλεισαν τα 55 από το 2019 και μετά αποχωρούν στα 62 με μειωμένη σύνταξη.

Τα βαρέα ένσημα και οι δυνατότητες πλήρους σύνταξης

Ξεχωριστή κατηγορία αποτελούν οι άνδρες και οι γυναίκες με ασφάλιση στα βαρέα. Όσοι έχουν συνολικά 10.500 ημέρες ασφάλισης, από τις οποίες οι 7.500 είναι στα βαρέα, μπορούν να συνταξιοδοτηθούν στα 60 έτη με μειωμένη σύνταξη και στα 62 έτη με πλήρη.

Συντάξεις: Πότε καταβάλλονται τα χρήματα για τον Ιούνιο

Για ασφαλισμένους με 3.600 ημέρες ασφάλισης στα βαρέα και 4.500 ημέρες συνολικά, το όριο ηλικίας για πλήρη σύνταξη είναι τα 62 έτη. Ωστόσο, για γυναίκες που συμπλήρωσαν τις 3.600 ημέρες στα βαρέα και τις 4.500 ημέρες στο σύνολο το 2010, το 2011 ή το 2012, η πλήρης σύνταξη μπορεί να δοθεί στα 55, 56 ή 57 έτη αντίστοιχα.

Στην τελευταία αυτή περίπτωση υπάρχει πρόσθετη προϋπόθεση: οι 1.000 από τις 3.600 ημέρες στα βαρέα πρέπει να έχουν συμπληρωθεί μέσα στα τελευταία 17 χρόνια πριν από την αίτηση συνταξιοδότησης. Έτσι, τα βαρέα εξακολουθούν να δημιουργούν ειδικά όρια εξόδου για συγκεκριμένες ομάδες ασφαλισμένων.

Γιατί αυξάνονται οι αιτήσεις συνταξιοδότησης

Από τις νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης, το 48% αφορά σύνταξη γήρατος, το 20% σύνταξη αναπηρίας, το 22% σύνταξη λόγω θανάτου και το 10% τη χορήγηση παραπληγικού επιδόματος. Εξαιρώντας τις συντάξεις λόγω θανάτου και τις αναπηρικές, οι υπόλοιπες αιτήσεις επηρεάζονται από τρεις βασικούς παράγοντες.

Ο πρώτος είναι η ανησυχία για ενδεχόμενες αλλαγές στα όρια ηλικίας, οι οποίες συνδέονται με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής άνω των 65 ετών. Αν και έχει δηλωθεί ότι δεν θα υπάρξουν αλλαγές το 2027 και ότι, κατά πάσα πιθανότητα, το ζήτημα μεταφέρεται για την 1η Ιανουαρίου 2030, η αβεβαιότητα οδηγεί αρκετούς ασφαλισμένους να καταθέσουν αίτηση τώρα.

Ο δεύτερος λόγος αφορά τη συζήτηση για τους όρους εξαγοράς και τον τρόπο υπολογισμού των πλασματικών ετών στη σύνταξη. Προς το παρόν δεν προβλέπονται παρεμβάσεις, ωστόσο ένα από τα σενάρια που έχουν συζητηθεί είναι τα πλασματικά έτη να μην υπολογίζονται όπως τα πραγματικά, αλλά με μειωμένο ποσοστό αναπλήρωσης.

Ο τρίτος παράγοντας είναι ότι όλο και περισσότεροι συνταξιούχοι συνεχίζουν να εργάζονται μετά τη συνταξιοδότηση, ώστε να αυξήσουν το εισόδημά τους χωρίς μείωση της σύνταξης. Μάλιστα, από τα ένσημα της εργασίας τους προκύπτει προσαύξηση, καθώς η σύνταξη επανυπολογίζεται.

Το όφελος για όσους φεύγουν με πολλά έτη ασφάλισης

Οι ασφαλισμένοι που αποχωρούν μέσα στο 2026 με υψηλές αποδοχές και 36 έως 40 έτη ασφάλισης μπορούν να δουν αυξημένο ποσό σύνταξης. Το όφελος συνδέεται με τα ποσοστά αναπλήρωσης, τα οποία ενισχύουν περισσότερο τις συντάξεις μετά τα 36 έτη, καθώς για κάθε επιπλέον χρόνο το ποσοστό αυξάνεται κατά 2,55%.

Ενδεικτικά, ασφαλισμένος με 39 έτη ασφάλισης και συντάξιμο μισθό 2.715 ευρώ λαμβάνει σύνταξη 1.735 ευρώ μικτά, ενώ με 40 έτη το ποσό ανεβαίνει στα 1.805 ευρώ. Η διαφορά είναι 70 ευρώ τον μήνα ή 840 ευρώ τον χρόνο.

Αντίστοιχα, ασφαλισμένος που υπέβαλε αίτηση τον Ιανουάριο με 38 έτη ασφάλισης και συντάξιμο μισθό 2.950 ευρώ λαμβάνει 1.772 ευρώ μικτά, ενώ με αίτηση τον Δεκέμβριο και 39 έτη θα έπαιρνε 1.847 ευρώ, δηλαδή 75 ευρώ περισσότερα. Για ασφαλισμένο με 35 έτη και συντάξιμο μισθό 1.637 ευρώ, η σύνταξη είναι 1.058 ευρώ μικτά, ενώ με 36 έτη ανεβαίνει στα 1.099 ευρώ, δηλαδή κατά 41 ευρώ.

Τα βασικά όρια για πλήρη και μειωμένη σύνταξη στο ΙΚΑ

Για μητέρες με 5.500 ημέρες ασφάλισης έως το 2010 και ανήλικο τέκνο, η πλήρης σύνταξη συνδέεται με το πότε συμπληρώθηκε η ηλικία των 55 ετών. Αν η ηλικία αυτή συμπληρώθηκε το 2017, το όριο είναι 59,6 έτη, το 2018 ανεβαίνει στα 61, το 2019 στα 62,6, το 2020 στα 64, το 2021 στα 65,6 και από το 2022 στα 67.

Για μητέρες με 5.500 ημέρες το 2011 και ανήλικο, με βάση την ηλικία των 57 ετών, το όριο πλήρους σύνταξης είναι 60,9 έτη αν η ηλικία συμπληρώθηκε το 2017, 62 έτη το 2018, 63,3 το 2019, 64,6 το 2020, 65,9 το 2021 και 67 από το 2022.

Στη μειωμένη σύνταξη, για μητέρες με 5.500 ένσημα και ανήλικο το 2010 ή το 2011, τα όρια διαμορφώνονται σε 58,5 έτη αν η κρίσιμη ηλικία συμπληρώθηκε το 2017, 60,2 το 2018, 61,10 το 2019 και 62 από την 1η Ιανουαρίου 2020. Για ανήλικο το 2012, το όριο είναι 59,6 έτη το 2017, 61 το 2018 και 62 από την 1η Ιανουαρίου 2019.

Για σύνταξη με 10.500 ένσημα έως το 2011 και 10.800 για συνταξιοδότηση, το όριο ξεκινά από τα 60 έτη όταν η ηλικία των 58 συμπληρώθηκε το 2018 και φτάνει στα 62 το 2022. Με 10.500 ένσημα το 2012 και 11.100 για συνταξιοδότηση, τα όρια κυμαίνονται από 60,6 έτη το 2018 έως 62 το 2022.