Οι συνεχώς εντεινόμενες καθυστερήσεις στο λεκανοπέδιο Αττικής αποτελούν πλέον ένα από τα σοβαρότερα εμπόδια στην καθημερινή μετακίνηση και στην οικονομική λειτουργία της περιοχής. Τα στοιχεία που παρουσιάζει ο πρόεδρος των Ελλήνων συγκοινωνιολόγων Θανάσης Τσιάνος αποτυπώνουν μια πραγματικότητα που επιβαρύνεται κάθε χρόνο περισσότερο, με τις εργατοώρες να αυξάνονται και το να αγγίζει οριακές πλέον καταστάσεις σε βασικούς άξονες. Αναλύσεις δείχνουν ότι η κατάσταση επιδεινώνεται διαρκώς, με τους οδηγούς να αντιμετωπίζουν συχνότερα και εντονότερα φαινόμενα συμφόρησης.

Οι διελεύσεις σε δρόμους όπως ο Κηφισός και η Αττική Οδός καταγράφουν σημαντικές αυξήσεις και, σε συνδυασμό με τον μεγάλο αριθμό φορτηγών, δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου το οδικό δίκτυο δεν μπορεί να καλύψει τη ζήτηση. Την ίδια στιγμή, η υποχώρηση των δημόσιων συγκοινωνιών την προηγούμενη δεκαετία έχει αφήσει ένα κενό που μεταφράζεται σε ακόμη μεγαλύτερη πίεση στους δρόμους.

Η αυξανόμενη επιβάρυνση στους βασικούς άξονες

Τα δεδομένα που παραθέτει ο Θανάσης Τσιάνος δείχνουν ότι το πρόβλημα έχει πλέον λάβει δομικά χαρακτηριστικά. Στον Κηφισό οι ημερήσιες διελεύσεις ξεπερνούν τις 260.000, ενώ τα φορτηγά επηρεάζουν καθοριστικά τη ροή της κυκλοφορίας. Στην Αττική Οδό οι διελεύσεις αγγίζουν τις 280.000 την ημέρα, καταγράφοντας αύξηση περίπου 20% σε σχέση με το 2022. Ιδιαίτερη άνοδο εμφανίζουν τα βαρέα οχήματα, αφού από το 2024 έως σήμερα η αύξησή τους αγγίζει το 8,1%.

Η επιβάρυνση αυτή αποτυπώνεται και στον χρόνο που χάνουν οι οδηγοί. Το 2023 χάθηκαν περίπου 104 ώρες λόγω συμφόρησης, ενώ το 2024 οι χαμένες ώρες ανέβηκαν στις 111, ποσοστό αυξημένο κατά περίπου 6,7%. Η τάση, σύμφωνα με τις αναλύσεις των συγκοινωνιολόγων, θα συνεχίσει να είναι ανοδική, εφόσον δεν υπάρξουν σημαντικές παρεμβάσεις.

Οι οικονομικές συνέπειες της συμφόρησης

Η κυκλοφοριακή συμφόρηση δεν περιορίζεται σε μια δυσάρεστη καθημερινότητα, αλλά συνοδεύεται από ένα σημαντικό οικονομικό αποτύπωμα. Μόνο οι καθυστερήσεις στον Κηφισό προκαλούν ετήσια ζημία που προσεγγίζει τα ενενήντα εκατομμύρια ευρώ, ποσό που αφορά έναν μόνο οδικό άξονα. Σε επίπεδο Αττικής, οι χαμένες εργατοώρες ανέρχονται σε δεκάδες εκατομμύρια, επηρεάζοντας το βιοτικό επίπεδο, την παραγωγικότητα και την ευρύτερη οικονομική ανταγωνιστικότητα.

Δείτε 

Η δυνατότητα γρήγορης και ασφαλούς μετακίνησης αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια λειτουργική μητροπολιτική περιοχή. Κατά τον κ. Τσιάνο, η επίτευξη αυτού του στόχου απαιτεί ένα πυκνό και αξιόπιστο δίκτυο που θα προσφέρει πραγματική εναλλακτική στο ΙΧ, ενίσχυση των περιφερειακών οδικών υποδομών και εφαρμογή στοχευμένων περιοριστικών μέτρων σε συγκεκριμένες ζώνες.

Αναγκαίες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού προβλήματος δεν μπορεί να βασιστεί σε αποσπασματικές λύσεις. Απαιτείται σταθερός στρατηγικός σχεδιασμός, συνεχής αξιολόγηση και συντονισμός, αλλά και μια ολιστική προσέγγιση που αντιμετωπίζει τις μεταφορές ως ένα ενιαίο σύστημα. Οι παρεμβάσεις στα μέσα μαζικής μεταφοράς, η ενίσχυση των περιφερειακών οδικών έργων και ο περιορισμός της αλόγιστης χρήσης του αυτοκινήτου πρέπει να προχωρούν ταυτόχρονα.

Η επέκταση του μετρό, η αύξηση των λεωφορείων, η αναδιάρθρωση των δρομολογίων και η ανανέωση του στόλου των οχημάτων αποτελούν κρίσιμες δράσεις. Παράλληλα, πρέπει να εξελίσσονται οι αναβαθμίσεις του οδικού δικτύου, η αναθεώρηση του δακτυλίου και οι πολιτικές διαχείρισης της πρόσβασης στο κέντρο. Στόχος είναι ένα κοινό σχέδιο που θα παράγει άμεσα αποτελέσματα, ενώ τα μεγάλα έργα βρίσκονται σε εξέλιξη.

Η επιχειρησιακή διαχείριση και τα άμεσα μέτρα

Κεντρικό στοιχείο της προσπάθειας αντιμετώπισης του προβλήματος αποτελεί η δημιουργία συντονιστικού οργάνου και επιχειρησιακής ομάδας δράσης με συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων. Οι ομάδες αυτές θα προσφέρουν λύσεις σε πραγματικό χρόνο, μειώνοντας σημαντικά τις καθυστερήσεις που επηρεάζουν χιλιάδες οδηγούς καθημερινά.

Τα άμεσα μέτρα περιλαμβάνουν καλύτερη διαχείριση κρίσιμων οδικών αξόνων όπως η Λεωφόρος Κηφισού, διερεύνηση περιορισμών στα φορτηγά τις ώρες αιχμής, επικαιροποίηση φωτεινών σηματοδοτών, αυστηρή αστυνόμευση της παράνομης στάθμευσης, σωστά όρια ταχύτητας με κάμερες ελέγχου, μέτρα ανανέωσης του στόλου, νέα πολιτική Δακτυλίου, ενίσχυση των χώρων στάθμευσης μετεπιβίβασης και κίνητρα για car-pooling και τηλεργασία.

Κυκλοφοριακό στην Αττική: Ποιές λύσεις είναι αναγκαίες

Η χρήση ΙΧ και οι μελλοντικές προκλήσεις

Αν και ο αριθμός των αυτοκινήτων αυξάνεται, το ζήτημα δεν εντοπίζεται στην κατοχή τους αλλά στη χρήση τους. Ο δείκτης ιδιοκτησίας στη χώρα μας παραμένει χαμηλότερος από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όμως η αλόγιστη χρήση, ο παλαιός στόλος, η ανεπαρκής αστυνόμευση της παράνομης στάθμευσης και η έλλειψη επαρκών εναλλακτικών μετακίνησης επιδεινώνουν την κατάσταση.

Η αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού απαιτεί συνδυασμό μεγάλων έργων, επιχειρησιακών παρεμβάσεων και αλλαγής νοοτροπίας, ώστε η Αττική να καταφέρει να διαχειριστεί αποτελεσματικά τις αυξανόμενες ανάγκες μετακίνησης τα επόμενα χρόνια.

Οι προτεινόμενες λύσεις για το κυκλοφοριακό

Ενίσχυση των μέσων μαζικής μεταφοράς

  • Πυκνότερο και πιο αξιόπιστο δίκτυο ΜΜΜ.
  • Επέκταση του μετρό.
  • Αύξηση στόλου λεωφορείων και αναδιάρθρωση δρομολογίων.
  • Δημιουργία περισσότερων χώρων στάθμευσης μετεπιβίβασης.

Ενίσχυση οδικών υποδομών

  • Περιφερειακά οδικά έργα για αποσυμφόρηση των κεντρικών αξόνων.
  • Νέες συνδέσεις όπως ο άξονας Ελευσίνα–Οινόφυτα.
  • Σήραγγα Ηλιουπόλεως για σύνδεση της Αττικής Οδού με το Ελληνικό.
  • Επέκταση της λεωφόρου Κύμης.

Στοχευμένα περιοριστικά μέτρα στη χρήση ΙΧ

  • Νέος δακτύλιος αντί για το μοντέλο «μονά-ζυγά».
  • Ρυθμίσεις πρόσβασης στο κέντρο.
  • Ζώνες χαμηλών εκπομπών.
  • Κανόνες για την τροφοδοσία και την κίνηση βαρέων οχημάτων.

Άμεσα επιχειρησιακά μέτρα

  • Δημιουργία συντονιστικού οργάνου και επιχειρησιακής ομάδας δράσης.
  • Διαχείριση της λεωφόρου Κηφισού με πρότυπο την Αττική Οδό (χωρίς διόδια).
  • Διερεύνηση περιορισμών στα φορτηγά τις ώρες αιχμής σε συγκεκριμένους άξονες.
  • Επικαιροποίηση φωτεινών σηματοδοτών και παρεμβάσεις σε κόμβους.
  • Αυστηρή αστυνόμευση της παράνομης στάθμευσης.
  • Εφαρμογή σωστών ορίων ταχύτητας και χρήση καμερών ελέγχου.
  • Μέτρα για την ανανέωση του γηρασμένου στόλου οχημάτων.
  • Έργα και συντηρήσεις σε κρίσιμους άξονες μόνο τις νυχτερινές ώρες.
  • Κίνητρα για ευέλικτο ωράριο εργασίας και τηλεργασία.
  • Προώθηση car-pooling με κίνητρα από επιχειρήσεις και χώρους στάθμευσης.

Δείτε