Βία στα πανεπιστήμια: Τι αλλάζει – Έρχονται συστήματα ελεγχόμενης πρόσβασης και βιντεοπαρατήρησης

Τα πανεπιστήμια και ασφάλεια βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, μετά τα επεισόδια που σημειώθηκαν την παραμονή των φετινών φοιτητικών εκλογών στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής.

Και στα δύο περιστατικά υπήρξαν τραυματισμοί, ενώ η Αστυνομία προχώρησε σε προσαγωγές. Τα γεγονότα επανέφεραν μνήμες παλαιότερων καταστάσεων, παρότι τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει θεσμικές αλλαγές και έχουν προβλεφθεί νέα εργαλεία για την προστασία των ΑΕΙ.

Τα επεισόδια που επανέφεραν τη συζήτηση

Στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ομάδα κρανοφόρων επιτέθηκε σε μέλη της φοιτητικής παράταξης ΕΑΑΚ. Σύμφωνα με το αρχικό κείμενο, οι δράστες χτύπησαν με μένος φοιτητές, έσπασαν το προεκλογικό τραπεζάκι και προκάλεσαν καταστροφές σε ό,τι έβρισκαν μπροστά τους.

Από το επεισόδιο επτά φοιτητές μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο, ενώ ένας από αυτούς παρέμεινε για νοσηλεία. Για την υπόθεση έγιναν 39 προσαγωγές, με τα άτομα που προσήχθησαν να αφήνονται στη συνέχεια ελεύθερα.

Λίγες ώρες αργότερα, σημειώθηκε νέο περιστατικό στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής. Περίπου δέκα άτομα, έχοντας κράνη, μαχαίρια και βαριοπούλες, μπήκαν από την κάτω πύλη του πανεπιστημίου και τραυμάτισαν δύο άτομα.

Οι δύο τραυματίες μεταφέρθηκαν στο Θριάσιο Νοσοκομείο για τις πρώτες βοήθειες. Η Αστυνομία, μετά το επεισόδιο στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, προχώρησε σε οκτώ προσαγωγές.

Πανεπιστήμια: Ερώτηση Παραστατίδη για την ασφάλεια στα ΑΕΙ

Οι θεσμικές αλλαγές που έχουν προηγηθεί

Τα πρόσφατα γεγονότα παρουσιάζονται ως εικόνες που θυμίζουν παλαιότερες περιόδους, ωστόσο στο μεταξύ έχουν υπάρξει σημαντικές παρεμβάσεις στο θεσμικό πλαίσιο για τα ΑΕΙ.

Πρώτη βασική αλλαγή ήταν η κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου το 2019. Η συγκεκριμένη μεταβολή αποτέλεσε ένα από τα μέτρα που προηγήθηκαν της νεότερης συζήτησης για την αντιμετώπιση φαινομένων βίας μέσα στα πανεπιστήμια.

Ακολούθησε η ψήφιση του Νόμου 5224, το περασμένο καλοκαίρι, για την ασφάλεια και την προστασία των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων. Ο νόμος προβλέπει ένα ευρύτερο πλαίσιο παρεμβάσεων για τη λειτουργία και την προστασία των χώρων των ΑΕΙ.

Ζαχαράκη: Έρχονται κάμερες στα πανεπιστήμια

Τι προβλέπει το νέο πλαίσιο για τα ΑΕΙ

Στις προβλέψεις του Νόμου 5224 περιλαμβάνεται η υποχρεωτική χρήση συστημάτων ελεγχόμενης πρόσβασης, καθώς και συστημάτων βιντεοπαρατήρησης, με εξαίρεση συγκεκριμένους χώρους.

Το πλαίσιο προβλέπει επίσης τη συγκρότηση μονάδας και επιτροπής ασφαλείας και προστασίας στα ΑΕΙ. Παράλληλα, προβλέπεται η σύσταση Εθνικού Παρατηρητηρίου για την ενίσχυση της ασφάλειας και την πρόληψη φαινομένων βίας μέσα στα πανεπιστήμια.

Κάθε Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα είχε την υποχρέωση να καταθέσει έως το τέλος του 2025 στο υπουργείο Παιδείας το σχέδιο ασφαλείας του. Σύμφωνα με το αρχικό κείμενο, η υποχρέωση αυτή εκπληρώθηκε.

Η επόμενη φάση για τα σχέδια ασφαλείας

Μετά την κατάθεση των σχεδίων ασφαλείας από τα πανεπιστήμια, η διαδικασία περνά στην επόμενη φάση. Αυτή αφορά την εκπόνηση κοινού προτύπου ασφαλείας για όλα τα ιδρύματα.

Με βάση το κοινό αυτό πρότυπο, θα γίνει στη συνέχεια η επικαιροποίηση των σχεδίων ασφαλείας των πανεπιστημίων. Η διαδικασία αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο των παρεμβάσεων που προβλέπονται για την καλύτερη οργάνωση της προστασίας των ΑΕΙ.

Παράλληλα, σε πέντε πανεπιστήμια βρίσκεται σε εξέλιξη επιτόπια αξιολόγηση των αναγκών ασφαλείας. Πρόκειται για το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Πάντειο.

Η αξιολόγηση των αναγκών ασφαλείας

Η επιτόπια αξιολόγηση στα πέντε πανεπιστήμια γίνεται με τη συνδρομή του ΚΕΜΕΑ, δηλαδή του Κέντρου Μελέτης Ασφάλειας του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη.

Η διαδικασία αφορά τις ανάγκες ασφαλείας των συγκεκριμένων ΑΕΙ και βρίσκεται σε εξέλιξη. Εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των μέτρων που έχουν δρομολογηθεί μετά τις θεσμικές αλλαγές των τελευταίων ετώνων.

Τα πρόσφατα περιστατικά σε ΑΠΘ και Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής δείχνουν, πάντως, ότι η συζήτηση για την ασφάλεια στα πανεπιστήμια παραμένει ανοιχτή, ακόμη και μετά τις αλλαγές που έχουν θεσπιστεί.