Αλλαγές στο Κληρονομικό Δίκαιο: Δικαίωμα διαθήκης από τα 16 και «μπλόκο» στα χρέη του πατέρα

Το κληρονομικό δίκαιο εισέρχεται σε νέα φάση, καθώς προωθείται νομοσχέδιο που επιχειρεί να εκσυγχρονίσει το υφιστάμενο πλαίσιο και να το προσαρμόσει στις σύγχρονες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες. Το σχέδιο νόμου βρίσκεται ήδη σε δημόσια διαβούλευση και αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή μετά τις 20 Απριλίου.

Η εφαρμογή των νέων ρυθμίσεων προγραμματίζεται για το νέο δικαστικό έτος, από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, με στόχο να υπάρξει ο απαραίτητος χρόνος προσαρμογής για τους πολίτες και τους θεσμούς.

Αναγνώριση νέων μορφών οικογένειας

Κεντρική αλλαγή αποτελεί η διεύρυνση της έννοιας της οικογένειας στο κληρονομικό δίκαιο, ώστε να περιλαμβάνονται σύγχρονες μορφές συμβίωσης. Το νέο πλαίσιο προβλέπει ενίσχυση των δικαιωμάτων προσώπων που συνδέονται με τον διαθέτη, ακόμη και αν δεν υπάρχει παραδοσιακός συγγενικός δεσμός.

Παράλληλα, εξισώνονται τα δικαιώματα του επιζώντος συζύγου με εκείνα όσων έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις προβλέπεται και πλήρες κληρονομικό δικαίωμα για τον σύντροφο, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Νέοι κανόνες για τη μεταβίβαση περιουσίας

Το νομοσχέδιο προχωρά σε αλλαγές που επηρεάζουν τον τρόπο διαχείρισης και μεταβίβασης της κληρονομικής περιουσίας. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η μετατροπή της νόμιμης μοίρας σε ενοχική αξίωση, ώστε να αποφεύγεται ο κατακερματισμός περιουσιακών στοιχείων.

Χωρίς διαθήκη: Ποιός κληρονομεί; Πώς λειτουργεί η κληρονομική διαδοχή

Επιπλέον, εισάγεται για πρώτη φορά η δυνατότητα σύναψης κληρονομικών συμβάσεων, δίνοντας τη δυνατότητα στον διαθέτη να οργανώσει εγκαίρως τη διαδοχή της περιουσίας του και να περιορίσει μελλοντικές συγκρούσεις.

Διαχωρισμός περιουσίας και χρεών

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για πλήρη διαχωρισμό της κληρονομικής περιουσίας από την ατομική περιουσία του κληρονόμου. Με τη ρύθμιση αυτή, τα χρέη του θανόντος δεν μεταφέρονται στον κληρονόμο, αλλά καλύπτονται αποκλειστικά από την κληρονομία.

Χωρίς διαθήκη: Ποιός κληρονομεί τελικά την περιουσία

Η αλλαγή αυτή εκτιμάται ότι θα περιορίσει τις αποποιήσεις κληρονομιάς και θα συμβάλει στην αξιοποίηση περιουσιακών στοιχείων που μέχρι σήμερα παρέμεναν ανενεργά.

Τι αλλάζει σε διαθήκες και δικαιώματα

Στο νέο πλαίσιο διατηρούνται οι ιδιόγραφες διαθήκες, αλλά τίθενται πρόσθετες προϋποθέσεις για την επιβεβαίωση της γνησιότητάς τους, ανάλογα με το ποιος τις προσκομίζει και πότε. Παράλληλα, θεσπίζεται για πρώτη φορά η δυνατότητα σύνταξης διαθήκης από άτομα που έχουν συμπληρώσει το 16ο έτος της ηλικίας τους.

Ειδικές προβλέψεις εισάγονται και για άτομα με αναπηρία, τα οποία θα μπορούν να αξιοποιούν τεχνολογικά μέσα για τη σύνταξη διαθήκης, ενώ τίθενται περιορισμοί σε περιπτώσεις που σχετίζονται με ιδρύματα και πρόσωπα που παρέχουν υπηρεσίες σε αυτά.

Νέα δεδομένα για τη διαδοχή χωρίς διαθήκη

Αλλαγές επέρχονται και στη λεγόμενη εξ αδιαθέτου διαδοχή, με αναπροσαρμογή των ποσοστών που λαμβάνει ο επιζών σύζυγος. Σε περίπτωση ύπαρξης ενός παιδιού, το ποσοστό αυξάνεται, ενώ όταν υπάρχουν περισσότερα παιδιά, το μερίδιο κατανέμεται διαφορετικά.

Οι παρεμβάσεις αυτές εντάσσονται σε ένα συνολικό πλαίσιο μεταρρύθμισης, που επιδιώκει να καταστήσει το κληρονομικό δίκαιο πιο λειτουργικό και προσαρμοσμένο στις σύγχρονες ανάγκες της κοινωνίας.