Εργασία: Μεγάλη αναντιστοιχία ανάμεσα σε σπουδές και εργασία – Τι δείχνουν τα στοιχεία

Η αγορά εργασίας στην Ελλάδα δεν φαίνεται να αντιμετωπίζει μόνο ζήτημα δεξιοτήτων, αλλά κυρίως πρόβλημα αξιοποίησής τους, σύμφωνα με τα ευρήματα πανελλαδικής έρευνας του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για τους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι σημαντικό μέρος των εργαζομένων βρίσκεται σε θέσεις που δεν αντιστοιχούν στις σπουδές ή στα προσόντα του, ενώ παράλληλα καταγράφεται περιορισμένη συμμετοχή σε προγράμματα επιμόρφωσης και κατάρτισης. Η εικόνα που προκύπτει είναι αυτή μιας αγοράς που συχνά δεν συνδέει την απασχόληση με την εξειδίκευση.

Οι δεξιότητες υπάρχουν, αλλά δεν αξιοποιούνται πάντα

Ένα από τα βασικά ευρήματα της έρευνας είναι ότι η κυρίαρχη εικόνα δεν παραπέμπει σε γενικευμένη έλλειψη δεξιοτήτων από την πλευρά των εργαζομένων. Αντίθετα, το 65% δηλώνει ότι έχει ακριβώς το επίπεδο δεξιοτήτων που χρειάζεται η θέση εργασίας του.

Την ίδια στιγμή, σχεδόν τρεις στους δέκα εργαζόμενους, ποσοστό 29%, αναφέρουν ότι διαθέτουν περισσότερες δεξιότητες από αυτές που απαιτεί η δουλειά τους. Μόλις το 3,6% δηλώνει ότι οι δεξιότητές του υπολείπονται των απαιτήσεων της θέσης, στοιχείο που μεταφέρει το βάρος της συζήτησης από την ανεπάρκεια των εργαζομένων στην ικανότητα των επιχειρήσεων και του παραγωγικού μοντέλου να αξιοποιούν τα διαθέσιμα προσόντα.

Γιατί εργαζόμενοι δέχονται θέσεις κάτω από τα προσόντα τους

Οι απαντήσεις όσων εργάζονται σε θέσεις λιγότερο απαιτητικές από το επίπεδο των προσόντων τους αποτυπώνουν τις πιέσεις που ασκούνται στην απασχόληση. Το 39% δηλώνει ότι αποδέχθηκε τη συγκεκριμένη θέση επειδή χρειαζόταν άμεσα εργασία, ακόμη κι αν αυτή ήταν χαμηλότερη από τα προσόντα του.

Παράλληλα, το 20,8% αναφέρει ως βασικό λόγο τη σταθερότητα, ενώ το 20,4% συνδέει την επιλογή του με την έλλειψη διαθέσιμων θέσεων στον τομέα της εξειδίκευσής του. Έτσι, η αναντιστοιχία δεν εμφανίζεται ως μεμονωμένη επαγγελματική επιλογή, αλλά ως αποτέλεσμα συνθηκών που περιορίζουν τις δυνατότητες αξιοποίησης των σπουδών.

Σπουδές και εργασία δεν συναντιούνται για μεγάλο μέρος των εργαζομένων

Η σχέση ανάμεσα στο αντικείμενο σπουδών και την τρέχουσα εργασία αποτελεί μία από τις πιο κρίσιμες πλευρές της έρευνας. Το 42,6% των εργαζομένων δηλώνει ότι οι σπουδές ή τα προσόντα του σχετίζονται λίγο ή καθόλου με τη δουλειά που κάνει σήμερα.

Αντίθετα, μόλις το 44,2% απαντά ότι υπάρχει μεγάλη ή πολύ μεγάλη συνάφεια ανάμεσα στην εκπαίδευση, τα προσόντα και την απασχόλησή του. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι για πολλούς εργαζόμενους, ιδιαίτερα για νεότερες ηλικίες, η είσοδος στην εργασία γίνεται περισσότερο με βάση την ανάγκη για απασχόληση και λιγότερο με βάση την αξιοποίηση της εξειδίκευσης.

Η αναντιστοιχία επηρεάζει και την ανταπόκριση στα καθήκοντα

Η έρευνα συνδέει τη συνάφεια σπουδών και εργασίας με την επαγγελματική ανταπόκριση. Από όσους δηλώνουν ότι ανταποκρίνονται «σε πολύ μεγάλο βαθμό» στα καθήκοντά τους, το 55,4% αναφέρει ότι οι σπουδές του έχουν μεγάλη σχέση με την εργασία του.

Στην αντίθετη πλευρά, ανάμεσα σε όσους δηλώνουν χαμηλή ανταπόκριση στα καθήκοντα της θέσης τους, το 90,1% εργάζεται σε αντικείμενο που σχετίζεται λίγο ή καθόλου με τις σπουδές του. Το εύρημα αυτό δείχνει ότι η αξιοποίηση της εκπαίδευσης δεν αφορά μόνο την επαγγελματική ικανοποίηση, αλλά και την αποτελεσματική λειτουργία μέσα στη θέση εργασίας.

Η επισφαλής απασχόληση εντείνει το πρόβλημα

Η αναντιστοιχία σπουδών και εργασίας εμφανίζεται πιο έντονα στις πιο επισφαλείς μορφές απασχόλησης. Στους εργαζόμενους με εκ περιτροπής εργασία, το 72,9% δηλώνει ότι οι σπουδές του δεν σχετίζονται με τη δουλειά που κάνει.

Ανάλογη είναι η εικόνα και στη μερική απασχόληση, όπου το ποσοστό φτάνει στο 66,2%. Με βάση τα ευρήματα, η επισφάλεια δεν συνδέεται μόνο με χαμηλότερους μισθούς ή περιορισμένα δικαιώματα, αλλά και με χαμηλότερη αξιοποίηση του ανθρώπινου κεφαλαίου.

Αδύναμη η συνεχιζόμενη κατάρτιση

Για τους εργαζόμενους που δηλώνουν ότι υπολείπονται των απαιτήσεων της θέσης τους, η περιορισμένη εργασιακή εμπειρία εμφανίζεται ως ο βασικός λόγος της αναντιστοιχίας. Σχεδόν οι μισοί, ποσοστό 47,9%, αποδίδουν το πρόβλημα στην έλλειψη εμπειρίας.

Παράλληλα, το 18,3% αναφέρει την απουσία κατάλληλων προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Σύμφωνα με τους ερευνητές του ΙΝΕ ΓΣΕΕ, η απόκτηση γνώσεων και εμπειρίας δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ατομική ευθύνη του εργαζόμενου, καθώς απαιτείται συμμετοχή των επιχειρήσεων, επένδυση στην εκπαίδευση εντός εργασίας και συστηματική στήριξη της επαγγελματικής ανάπτυξης.

Ωστόσο, τα ίδια τα ευρήματα δείχνουν ότι η συνεχιζόμενη επαγγελματική κατάρτιση παραμένει περιορισμένη. Το 74,5% των εργαζομένων δηλώνει ότι δεν παρακολούθησε κανένα πρόγραμμα επιμόρφωσης ή κατάρτισης το τελευταίο έτος.

Μόνο ένας στους τέσσερις εργαζόμενους συμμετείχε σε κάποια μορφή εκπαιδευτικής διαδικασίας. Η έρευνα του ΙΝΕ ΓΣΕΕ, η μεγαλύτερη που έχει πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα στη χώρα για το συγκεκριμένο ζήτημα, βασίστηκε σε δείγμα 6.000 εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα σε όλη την Ελλάδα, με τηλεφωνικές συνεντεύξεις και στρωματοποιημένη τυχαία δειγματοληψία. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν από τις 3 Νοεμβρίου έως τις 9 Δεκεμβρίου 2025 από τις εταιρείες Alco, Metron Analysis και Prorata.

Ίση αμοιβή στην εργασία: Οι νέες υποχρεώσεις για τις επιχειρήσεις

Ποιά επιδόματα ανεβάζει ο νέος κατώτατος μισθός

Τεχνητή νοημοσύνη: Πώς επηρεάζει θέσεις εργασίας και ανεργία