Εθνικό Απολυτήριο: Τι φέρνει το νέο σύστημα εισαγωγής στα ΑΕΙ – Ο οδικός χάρτης

Την ερχόμενη εβδομάδα ανοίγει επίσημα ο κύκλος του Εθνικού Διαλόγου για τη δημιουργία του Εθνικού Απολυτηρίου, τον ρόλο των Πανελληνίων εξετάσεων και τη συνολική αναβάθμιση του Λυκείου. Η διαδικασία ξεκινά με τη συνεδρίαση της Διαρκούς Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, όπου η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας θα παρουσιάσει το βασικό πλαίσιο προτάσεων πάνω στο οποίο θα στηριχθούν οι συζητήσεις. Λίγες ημέρες αργότερα αναμένεται να συγκληθεί για πρώτη φορά και η ειδική Επιτροπή του Εθνικού Διαλόγου, στην οποία θα συμμετέχουν εκπρόσωποι της εκπαιδευτικής κοινότητας, πανεπιστημιακοί, αλλά και στελέχη του Εθνικού Οργανισμού Εξετάσεων, φορέα που έχει την ευθύνη οργάνωσης των Πανελλαδικών εξετάσεων εδώ και πολλές δεκαετίες.

Κεντρικός στόχος της πρωτοβουλίας είναι ο επανασχεδιασμός του τρόπου εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, αλλά και η ενίσχυση του ρόλου του Λυκείου ως αυτόνομης εκπαιδευτικής βαθμίδας. Το νέο σύστημα φιλοδοξεί να συνδυάσει τη διατήρηση του αδιάβλητου χαρακτήρα των εξετάσεων με μια πιο ουσιαστική αξιολόγηση της μαθητικής πορείας κατά τη διάρκεια των τριών λυκειακών τάξεων.

Οι βασικοί στόχοι του νέου συστήματος

Σύμφωνα με τον γενικό προσανατολισμό της πρότασης που θα τεθεί στο τραπέζι, το υπάρχον μοντέλο των Πανελλαδικών εξετάσεων δεν πρόκειται να καταργηθεί, αλλά να συμπληρωθεί από νέους μηχανισμούς αξιολόγησης. Βασική φιλοσοφία είναι να αποκτήσει μεγαλύτερη βαρύτητα η συνολική προσπάθεια του μαθητή στο Λύκειο, χωρίς να διακυβεύεται η αξιοπιστία και η αντικειμενικότητα της διαδικασίας.

Διαβάστε επίσης Εθνικό Απολυτήριο: Πόσο θα μετρά ο βαθμός σε Α Β και Γ Λυκείου για τον τελικό βαθμό

Όπως έχει επισημανθεί από ανθρώπους που γνωρίζουν σε βάθος το σύστημα εξετάσεων, η Ελλάδα οφείλει να προστατεύσει τον αδιάβλητο χαρακτήρα των Πανελλαδικών, καθώς αποτελεί έναν θεσμό που απολαμβάνει ευρείας κοινωνικής αποδοχής. Ταυτόχρονα, όμως, θεωρείται αναγκαίο να υπάρξουν βελτιώσεις στον τρόπο αποτύπωσης των πραγματικών γνώσεων των μαθητών, αφού το σημερινό πλαίσιο κρίνεται ότι δεν αποδίδει πλήρως την εκπαιδευτική τους πορεία.

Στον πυρήνα του σχεδιασμού βρίσκεται ένα τριπλό ζητούμενο: η διασφάλιση της αξιοπιστίας των εξετάσεων, η ουσιαστική συμμετοχή του Λυκείου στη διαδικασία αξιολόγησης και η μείωση του άγχους που βιώνουν οι υποψήφιοι. Η πρόταση που θα παρουσιαστεί προβλέπει την καθιέρωση εξετάσεων σε επιλεγμένα μαθήματα καθ’ όλη τη διάρκεια των τριών τάξεων, ώστε οι μαθητές να εξοικειώνονται σταδιακά με μια διαδικασία παρόμοια με εκείνη των Πανελλαδικών.

Πώς θα λειτουργεί η νέα μορφή αξιολόγησης

Το σενάριο που εξετάζεται αφορά έναν περιορισμένο αριθμό βασικών μαθημάτων, τα οποία θα κατανέμονται ισόρροπα στην Α΄, Β΄ και Γ΄ Λυκείου. Για παράδειγμα, εάν επιλεγούν συνολικά εννέα μαθήματα, οι μαθητές θα εξετάζονται σε τρία κάθε σχολική χρονιά. Τα θέματα θα προέρχονται από ανανεωμένη Τράπεζα Θεμάτων, ενώ η βαθμολόγηση θα γίνεται από εξωτερικούς αξιολογητές με ανωνυμοποιημένα γραπτά, ώστε να διασφαλίζεται η αντικειμενικότητα. Για τα υπόλοιπα μαθήματα θα διατηρηθεί το υπάρχον σύστημα ενδοσχολικών εξετάσεων.

Η λογική αυτού του μοντέλου είναι να δημιουργηθεί μια ήπια και σταδιακή προσομοίωση Πανελλαδικών εξετάσεων, με χαμηλό συντελεστή βαρύτητας στον τελικό βαθμό εισαγωγής. Με τον τρόπο αυτόν, οι μαθητές θα αποκτούν εμπειρία χωρίς να επιβαρύνονται υπέρμετρα, ενώ θα αποφεύγεται η σημερινή τάση εγκατάλειψης των μαθημάτων που δεν περιλαμβάνονται στα εξεταζόμενα πεδία.

Έχει πολλές φορές τονιστεί ότι το σημερινό σύστημα οδηγεί αρκετούς μαθητές, ήδη από την Α΄ Λυκείου, να εστιάζουν αποκλειστικά στα τέσσερα μαθήματα των Πανελλαδικών, αδιαφορώντας για το υπόλοιπο πρόγραμμα σπουδών. Αυτή η στρέβλωση, όπως χαρακτηρίζεται, υποβαθμίζει τον μορφωτικό ρόλο του σχολείου και περιορίζει το εύρος γνώσεων που θα έπρεπε να αποκτούν οι νέοι.

Δείτε εδώ Εθνικό Απολυτήριο: Πώς θα υπολογίζεται ο μέσος όρος

Ο ρόλος των Πανελληνίων εξετάσεων

Παρά τις αλλαγές που προωθούνται, οι Πανελλαδικές εξετάσεις θα παραμείνουν ο βασικός πυλώνας εισαγωγής στα ΑΕΙ. Η διαφοροποίηση αφορά κυρίως τη σχετική τους βαρύτητα, η οποία αναμένεται να μειωθεί, ώστε να συνυπολογίζεται περισσότερο η συνολική επίδοση του μαθητή στο Λύκειο.

Σύμφωνα με συγκριτικά στοιχεία από άλλες ευρωπαϊκές χώρες, δεν υπάρχει κράτος όπου η πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση να γίνεται αποκλειστικά χωρίς εξετάσεις. Ταυτόχρονα, όμως, η Ελλάδα αποτελεί σχεδόν μοναδική περίπτωση όπου η εισαγωγή βασίζεται μόνο σε μια σειρά κεντρικών εξετάσεων, χωρίς καμία ουσιαστική συνεκτίμηση της σχολικής επίδοσης. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι ένα πιο ισορροπημένο μοντέλο μπορεί να αποδειχθεί παιδαγωγικά αποτελεσματικότερο.

Προσδοκίες και πιθανές αντιδράσεις για το νέο σύστημα

Οι προσδοκίες από τον Εθνικό Διάλογο είναι υψηλές. Στόχος είναι να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο αλλαγών που θα συγκεντρώσει όσο το δυνατόν ευρύτερη πολιτική και κοινωνική συναίνεση. Θεωρείται βέβαιο ότι θα εκφραστούν διαφορετικές απόψεις και έντονες επιφυλάξεις, γεγονός που κρίνεται θετικό, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε βελτιώσεις της αρχικής πρότασης.

Ένα από τα βασικά σημεία τριβής αναμένεται να είναι ο αριθμός των εξετάσεων που θα κληθούν να δώσουν οι μαθητές στο Λύκειο. Κάποιοι εκτιμούν ότι το νέο μοντέλο μπορεί να αυξήσει την πίεση και την ανάγκη για εξωσχολική προετοιμασία, ενώ άλλοι θεωρούν πως ακριβώς αυτή η σταδιακή αξιολόγηση θα συμβάλει στη μείωση του άγχους και στην απομυθοποίηση των Πανελλαδικών.

Από την πλευρά των υποστηρικτών των αλλαγών υπογραμμίζεται ότι η Πολιτεία οφείλει να σχεδιάζει την εκπαιδευτική πολιτική με βάση τις πραγματικές ανάγκες του σχολείου και όχι με γνώμονα πιθανές αντιδράσεις. Η εμπειρία δείχνει ότι ένα σύστημα χωρίς ουσιαστική αξιολόγηση του Λυκείου οδηγεί σε απαξίωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και σε υπέρμετρη εξάρτηση από μια και μόνο εξεταστική δοκιμασία.

Η σημασία της ομαλής μετάβασης

Ο Εθνικός Οργανισμός Εξετάσεων, που έχει διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία των Πανελλαδικών από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, καλείται να στηρίξει και τη μετάβαση στο νέο μοντέλο. Η πολυετής εμπειρία των στελεχών του θεωρείται κρίσιμο στοιχείο για τον ομαλό σχεδιασμό και την εφαρμογή των αλλαγών.

Διαβάστε ακόμη Ζαχαράκη: Πότε πάει στη Βουλή η πρόταση για τις αλλαγές στο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο – Όσα αποκάλυψε

Η συζήτηση που ξεκινά τις επόμενες ημέρες αναμένεται να είναι εκτενής και πολυεπίπεδη. Το αποτέλεσμα του Εθνικού Διαλόγου θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το μέλλον της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τον τρόπο με τον οποίο χιλιάδες μαθητές θα διεκδικούν, τα επόμενα χρόνια, τη θέση τους στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.