Πανελλήνιες 2026: Ποιός ήταν ο σπουδαίος ποιητής Ανδρέας Εμπειρίκος – Ποιό ήταν το ποίημα που εξετάστηκαν οι υποψήφιοι

Πανελλήνιες 2026: Το ποίημα του Ανδρέα Εμπειρίκου «Ποιος ζει και ποιος πεθαίνει» κλήθηκαν να μελετήσουν οι υποψήφιοι των ΓΕΛ στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας.

Οι μαθητές απάντησαν σε ερωτήματα που βασίστηκαν στο ποίημα του 1933, φέρνοντας στο προσκήνιο έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της υπερρεαλιστικής ποίησης στην Ελλάδα.

Το ποίημα που δόθηκε στους υποψηφίους

Στο εξεταζόμενο υλικό των Πανελληνίων περιλήφθηκε το ποίημα «Ποιος ζει και ποιος πεθαίνει» του Ανδρέα Εμπειρίκου.

Το ποίημα, που χρονολογείται στο 1933, έχει έντονο προτρεπτικό χαρακτήρα και καλεί τον άνθρωπο να αποτινάξει τη θλίψη, να ανασάνει, να σταθεί μπροστά στον ήλιο και να μη φοβηθεί το βήμα του.

Ποιος ήταν ο Ανδρέας Εμπειρίκος

Ο Ανδρέας Εμπειρίκος υπήρξε ποιητής και πεζογράφος, καθώς και ο εισηγητής και βασικός εκπρόσωπος της υπερρεαλιστικής ποίησης στην Ελλάδα.

Παράλληλα, συγκαταλέγεται στους πρωτοπόρους της ψυχανάλυσης στη χώρα, ενώ το έργο του διακρίνεται για το παιγνιώδες ύφος, την ειρωνική διάθεση και τον περίτεχνο λόγο.

Τραγωδία: 47χρονος υπέστη ανακοπή την ημέρα που η κόρη του έδινε πανελλήνιες

Η καταγωγή και τα πρώτα χρόνια

Ο Ανδρέας Εμπειρίκος γεννήθηκε στη Βράιλα της Ρουμανίας στις 2 Σεπτεμβρίου 1901.

Ήταν γιος του εφοπλιστή και πολιτικού Λεωνίδα Εμπειρίκου, με καταγωγή από την Άνδρο, και της ρωσικής καταγωγής Στεφανίας Κυδωνιέως.

Το 1902 η οικογένειά του μετακόμισε στην Ερμούπολη της Σύρου, ενώ το 1908 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα.

Οι σπουδές και τα πρώτα ποιήματα

Ο Εμπειρίκος ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του στην Αθήνα και υπηρέτησε τη στρατιωτική του θητεία στο Πολεμικό Ναυτικό.

Το 1919 γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, όμως τον επόμενο χρόνο διέκοψε τις σπουδές του και έφυγε για τη Λωζάνη.

Εκεί παρακολούθησε οικονομικά μαθήματα και άρχισε να γράφει τα πρώτα του ποιήματα.

Πανελλήνιες 2026: Πώς φάνηκαν στους υποψήφιους τα θέματα; Δείτε βίντεο

Η επαφή με τον υπερρεαλισμό

Το 1921 εγκαταστάθηκε στο Λονδίνο, όπου σπούδασε φιλοσοφία και φιλολογία στο King’s College, ενώ παράλληλα εργάστηκε στις ναυτιλιακές επιχειρήσεις του πατέρα του.

Το 1926 εγκατέλειψε το Λονδίνο και πήγε στο Παρίσι, όπου ήρθε σε επαφή με την ψυχανάλυση, τις θεωρίες του Χέγκελ, του Μαρξ και του Ένγκελς, αλλά και με τον κύκλο των υπερρεαλιστών.

Η επιστροφή στην Ελλάδα

Το 1931 επέστρεψε στην Ελλάδα και εργάστηκε ως διευθυντικό στέλεχος στα Ναυπηγεία Βασιλειάδη, που ανήκαν στην οικογένειά του.

Το 1935 παραιτήθηκε για ιδεολογικούς λόγους και αποφάσισε να αφοσιωθεί στη λογοτεχνία και την ψυχανάλυση.

Στην Αθήνα συνδέθηκε στενά με ποιητές που είχαν επίσης στραφεί προς τον υπερρεαλισμό, όπως ο Οδυσσέας Ελύτης, ο Νικόλας Κάλας και ο Νίκος Εγγονόπουλος.

Η «Υψικάμινος» και ο υπερρεαλισμός

Στις 25 Ιανουαρίου 1935 ο Ανδρέας Εμπειρίκος πραγματοποίησε την πρώτη διάλεξη για τον υπερρεαλισμό στην Ελλάδα.

Λίγο αργότερα κυκλοφόρησε την πρώτη του ποιητική συλλογή, την «Υψικάμινο», έργο που θεωρείται ορόσημο για τον υπερρεαλισμό στη νεοελληνική λογοτεχνία.

Πανελλήνιες 2026 – Νεοελληνική Γλώσσα: Πώς σχολιάζουν οι ειδικοί τα σημερινά θέματα Έκθεσης ΓΕΛ;

Η ψυχανάλυση και η λογοτεχνική του πορεία

Από το 1935 έως το 1951 ασχολήθηκε επαγγελματικά με την ψυχανάλυση.

Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της πρώτης ελληνικής ψυχαναλυτικής ομάδας, η οποία έγινε δεκτή από τη Γαλλική Ψυχαναλυτική Εταιρεία.

Η περίοδος της Κατοχής

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, ο Ανδρέας Εμπειρίκος διοργάνωνε τακτικές συναντήσεις στο σπίτι του με φίλους και λογοτέχνες.

Εκεί διαβάστηκαν για πρώτη φορά σημαντικά ποιήματα, όπως η «Αμοργός» του Νίκου Γκάτσου και ο «Μπολιβάρ» του Νίκου Εγγονόπουλου.

Η αγάπη του για τη φωτογραφία

Ο Ανδρέας Εμπειρίκος υπήρξε και μανιώδης φωτογράφος.

Εξέθεσε για πρώτη φορά έργα του το 1955 στην Αθήνα και αντιμετώπισε τη φωτογραφία όχι μόνο ως τεκμήριο μνήμης, αλλά και ως δημιουργική προέκταση της πραγματικότητας.

Ο «Μεγάλος Ανατολικός»

Η Άνδρος είχε κεντρική θέση στο έργο και στη ζωή του, καθώς εμφανίζεται σε πολλά ποιήματά του.

Στο νησί πέρασε μεγάλο μέρος της περιόδου 1951-1957, όταν ολοκλήρωσε το πολυσέλιδο έργο του «Ο Μεγάλος Ανατολικός».

Το έργο αυτό ξεκίνησε να γράφεται το 1946 και εκδόθηκε τελικά το 1990 σε οκτώ τομίδια.

Τα τελευταία χρόνια

Το 1964 κυκλοφόρησε ο δίσκος «Ο Εμπειρίκος διαβάζει Εμπειρίκο», με ποιήματα από τις συλλογές «Υψικάμινος», «Ενδοχώρα» και «Οκτάνα».

Στις 15 Φεβρουαρίου 1965 διάβασε ποιήματά του στην Ελληνοαμερικανική Ένωση, μπροστά σε πολυπληθές νεανικό κοινό, περίοδο κατά την οποία η ποίησή του άρχισε να αναγνωρίζεται ευρύτερα.

Ο θάνατος και το έργο του

Ο Ανδρέας Εμπειρίκος πέθανε στις 3 Αυγούστου 1975 στην Κηφισιά από καρκίνο του πνεύμονα.

Μεγάλο μέρος του ποιητικού και πεζού έργου του παρέμεινε ανέκδοτο έως τον θάνατό του και άρχισε να εκδίδεται μεταθανάτια με τη φροντίδα του γιου του, Λεωνίδα, και των εκδόσεων ΑΓΡΑ.