ΝΣΚ: Τι προβλέπει η γνωμοδότηση για την επιστροφή χρημάτων από εκπαιδευτικές άδειες

Διευκρινίσεις για την υποχρέωση επιστροφής χρηματικών ποσών από εκπαιδευτικούς που έλαβαν εκπαιδευτική άδεια για μεταπτυχιακές σπουδές ή εκπόνηση διδακτορικής διατριβής, αλλά δεν κατέθεσαν τον αντίστοιχο τίτλο σπουδών, παρέχει η Γνωμοδότηση 34/2026 του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, η οποία έγινε αποδεκτή από την υπουργό Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη.

Η γνωμοδότηση απαντά σε ερωτήματα που είχε θέσει το Υπουργείο Παιδείας σχετικά με το αν υφίσταται υποχρέωση επιστροφής αποδοχών, αν τυχόν σχετικές αξιώσεις έχουν παραγραφεί και ποιο όργανο είναι αρμόδιο να γνωμοδοτεί για τις συγκεκριμένες υποθέσεις.

Πότε προβλέπεται υποχρέωση επιστροφής χρημάτων

Σύμφωνα με το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, υποχρέωση επιστροφής, συνολικά ή εν μέρει, των ποσών που καταβλήθηκαν κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής άδειας υπήρχε μόνο για εκπαιδευτικούς των οποίων η άδεια έληξε κατά τη διάρκεια ισχύος της διάταξης του άρθρου 9 παρ. 1 περ. ε΄ του ν. 2986/2002, πριν αυτή αντικατασταθεί από τον ν. 3687/2008.

Παράλληλα, το ΝΣΚ διευκρινίζει ότι βασική προϋπόθεση είναι η μη κατάθεση του μεταπτυχιακού ή διδακτορικού τίτλου να οφείλεται σε υπαιτιότητα του εκπαιδευτικού. Αντίθετα, για όσους η άδεια έληξε μετά την τροποποίηση της συγκεκριμένης διάταξης, κατά πλειοψηφία κρίθηκε ότι δεν γεννήθηκε αντίστοιχη υποχρέωση επιστροφής χρημάτων.

Η κρίση για την παραγραφή

Η γνωμοδότηση αναφέρει επίσης ότι τυχόν απαίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για καταλογισμό στις περιπτώσεις όπου υφίσταται υποχρέωση επιστροφής έχει υποπέσει στη δεκαετή παραγραφή που προβλέπει το άρθρο 39 του ν. 4509/2017.

Ειδικότερα, το ΝΣΚ γνωμοδότησε ομόφωνα ότι η σχετική αξίωση του Δημοσίου για τους εκπαιδευτικούς που εμπίπτουν στις συγκεκριμένες περιπτώσεις έχει παραγραφεί.

Ποιο όργανο είναι αρμόδιο

Ένα ακόμη ζήτημα που εξετάστηκε αφορά την αρμοδιότητα για την έκδοση της προβλεπόμενης γνωμοδότησης σχετικά με την επιστροφή των ποσών.

Το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους αποφάνθηκε ομόφωνα ότι, για τους εκπαιδευτικούς της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, αρμόδιο όργανο παραμένει το Ανώτερο Περιφερειακό Υπηρεσιακό Συμβούλιο Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΑΠΥΣΠΕ), ακόμη και μετά τη λύση της υπηρεσιακής σχέσης των εκπαιδευτικών που αφορά η υπόθεση.

Τα ερωτήματα του Υπουργείου Παιδείας

Το Υπουργείο Παιδείας είχε ζητήσει από το ΝΣΚ να γνωμοδοτήσει για πέντε συγκεκριμένες περιπτώσεις εκπαιδευτικών που είχαν λάβει εκπαιδευτική άδεια – τέσσερις για εκπόνηση διδακτορικής διατριβής και ένας για μεταπτυχιακές σπουδές – χωρίς να καταθέσουν στη συνέχεια τους αντίστοιχους τίτλους σπουδών.

Παράλληλα, ζητήθηκαν διευκρινίσεις για το αν οι συγκεκριμένοι εκπαιδευτικοί υποχρεούνται να επιστρέψουν το σύνολο ή μέρος των αποδοχών και τυχόν αποζημιώσεων που έλαβαν κατά τη διάρκεια της άδειας, αν οι σχετικές αξιώσεις έχουν παραγραφεί και ποιο υπηρεσιακό όργανο είναι αρμόδιο να γνωμοδοτήσει επί των υποθέσεων αυτών.