Βάσεις 2026: Τα παράδοξα και οι αδικίες – Η μεγάλη άνοδος στις σχολές αλλάζει τα δεδομένα για τις μετεγγραφές

Το βασικό ζήτημα είναι ότι οι μαθητές πρέπει να συμπληρώσουν το μηχανογραφικό τους χωρίς να γνωρίζουν ακόμη τις φετινές βάσεις εισαγωγής, παρότι αυτές είναι απαραίτητες για να διαπιστώσουν εάν πληρούν την προϋπόθεση της διαφοράς των 2.750 μορίων για τη μετεγγραφή τους.

Σε άρθρο του, ο Στράτος Στρατηγάκης αναδεικνύει στη Ναυτερμπορική τα παράδοξα του συστήματος, επισημαίνοντας ότι οι υποψήφιοι υποχρεώνονται να λάβουν μία κρίσιμη απόφαση έχοντας στη διάθεσή τους ελλιπή δεδομένα. Παράλληλα, εξηγεί πώς οι μετεγγραφές μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και σε έμμεση παράκαμψη της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής, δημιουργώντας φοιτητές διαφορετικών ταχυτήτων και άνιση μεταχείριση μεταξύ υποψηφίων με τις ίδιες επιδόσεις.

Ανατροπή με τις βάσεις 2026: Πότε θα ανακοινωθούν τελικά;

Η απόφαση λαμβάνεται πριν γίνουν γνωστές οι βάσεις

Για να έχει ένας φοιτητής δικαίωμα να υποβάλει αίτηση μετεγγραφής, ανεξάρτητα από το αν τελικά θα εγκριθεί, πρέπει η διαφορά ανάμεσα στη βάση του τμήματος προορισμού και στα μόρια με τα οποία εισήχθη στο αρχικό τμήμα να μην ξεπερνά τα 2.750 μόρια.

Το πρόβλημα, όπως επισημαίνει ο Στράτος Στρατηγάκης, είναι ότι κατά τη συμπλήρωση του μηχανογραφικού οι υποψήφιοι δεν γνωρίζουν τη φετινή βάση του τμήματος στο οποίο επιθυμούν να μετεγγραφούν. Οι βάσεις ανακοινώνονται περίπου μία εβδομάδα μετά τη λήξη της διαδικασίας υποβολής των μηχανογραφικών, όταν πλέον οι επιλογές έχουν οριστικοποιηθεί και δεν μπορούν να αλλάξουν.

Έτσι, οι υποψήφιοι αναγκάζονται να χρησιμοποιήσουν ως σημείο αναφοράς τις βάσεις της προηγούμενης χρονιάς, παρά το γεγονός ότι αυτές προέκυψαν από διαφορετικές εξετάσεις, διαφορετικό βαθμό δυσκολίας και διαφορετικές επιδόσεις.

Πώς διαμορφώνονται οι βάσεις 2026: Οι εκτιμήσεις ανά επιστημονικό πεδίο

Ο κίνδυνος να ανατραπεί ολόκληρος ο προγραμματισμός

Εάν οι βάσεις κινηθούν ανοδικά, υπάρχει το ενδεχόμενο η διαφορά μεταξύ του τμήματος προέλευσης και του τμήματος προορισμού να ξεπεράσει τελικά τα 2.750 μόρια. Σε αυτή την περίπτωση, ο υποψήφιος δεν θα έχει καν δικαίωμα να καταθέσει αίτηση μετεγγραφής, παρότι είχε οργανώσει τις επιλογές του με βάση τα περσινά δεδομένα.

Ο Στράτος Στρατηγάκης προειδοποιεί ότι ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα αυξημένος τη φετινή χρονιά, καθώς αναμένεται πολύ μεγάλη άνοδος στις σχολές του 2ου Επιστημονικού Πεδίου και ανοδική πορεία σε αρκετές σχολές του 3ου Πεδίου.

Όπως σημειώνει, οι υποψήφιοι και οι οικογένειές τους συχνά κάνουν το λάθος να συγκρίνουν τα φετινά μόρια με τις περσινές βάσεις και να θεωρούν δεδομένη την εισαγωγή τους σε συγκεκριμένα τμήματα. Η σύγκριση αυτή είναι αναξιόπιστη, επειδή οι περσινές βάσεις διαμορφώθηκαν από εξετάσεις με διαφορετικά θέματα και διαφορετικές επιδόσεις.

Το ίδιο λάθος, σύμφωνα με τον ίδιο, γίνεται τώρα και στον υπολογισμό της βάσης μετεγγραφής. Ως αποτέλεσμα, δεν αποκλείεται αρκετοί υποψήφιοι να διαπιστώσουν μετά την ανακοίνωση των βάσεων ότι ο αρχικός τους σχεδιασμός δεν μπορεί να εφαρμοστεί.

Γιατί θεωρείται αυθαίρετο το όριο των 2.750 μορίων

Πέρα από το γεγονός ότι οι υποψήφιοι καλούνται να αποφασίσουν χωρίς να γνωρίζουν όλα τα δεδομένα, ο Στράτος Στρατηγάκης χαρακτηρίζει προβληματικό και το ίδιο το όριο των 2.750 μορίων.

Όπως εξηγεί, το όριο θεσπίστηκε με στόχο να αποτρέψει τη δημιουργία φοιτητών δύο ταχυτήτων μέσα στο ίδιο τμήμα, δηλαδή φοιτητών με πολύ υψηλό επίπεδο επιδόσεων και άλλων με αισθητά χαμηλότερο. Ωστόσο, κατά την άποψή του, η συγκεκριμένη αριθμητική διαφορά δεν διασφαλίζει ότι όλοι οι φοιτητές ενός τμήματος έχουν αντίστοιχο γνωστικό υπόβαθρο.

Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο σε συνδυασμό με την εφαρμογή της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής.

Πώς μπορεί να παρακαμφθεί νόμιμα η ΕΒΕ

Η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής θεσπίστηκε με σκοπό να διασφαλίζεται ότι οι φοιτητές που εισάγονται σε ένα πανεπιστημιακό τμήμα διαθέτουν το απαραίτητο γνωστικό υπόβαθρο για να παρακολουθήσουν τις σπουδές τους.

Ο Στράτος Στρατηγάκης χρησιμοποιεί ως παράδειγμα το Τμήμα Φυσικής του ΕΚΠΑ, το οποίο έχει φέτος ΕΒΕ 15,71. Αυτό σημαίνει ότι ένας υποψήφιος πρέπει να έχει μέσο όρο τουλάχιστον 15,71, προκειμένου να μπορεί να δηλώσει το συγκεκριμένο τμήμα στο μηχανογραφικό του.

Ένας μαθητής με μέσο όρο 13 δεν έχει δικαίωμα να το δηλώσει, καθώς δεν καλύπτει την ΕΒΕ. Μπορεί, όμως, να επιλέξει άλλο αντίστοιχο Τμήμα Φυσικής, όπως εκείνο των Ιωαννίνων, το οποίο έχει χαμηλότερη ΕΒΕ, συγκεκριμένα 10,47.

Με βάση την περσινή βάση του Τμήματος Φυσικής Ιωαννίνων, που ήταν 9.365 μόρια, ο συγκεκριμένος υποψήφιος θα μπορούσε να εισαχθεί ακόμη και αν καταγραφόταν μεγάλη άνοδος της βάσης.

Η μετεγγραφή που αλλάζει τα δεδομένα

Στη συνέχεια, εάν ο υποψήφιος συγκεντρώνει τα απαιτούμενα κοινωνικά ή οικονομικά μόρια, μπορεί να αιτηθεί μετεγγραφή στο Τμήμα Φυσικής της Αθήνας, παρότι δεν είχε δικαίωμα να το δηλώσει αρχικά λόγω της ΕΒΕ.

Ο Στράτος Στρατηγάκης αναφέρει χαρακτηριστικά ότι, εάν ο πατέρας του υποψηφίου εμφανίζει χαμηλό φορολογητέο εισόδημα, ο φοιτητής μπορεί να συγκεντρώσει τουλάχιστον τέσσερα μόρια από τα οικονομικά κριτήρια. Με δεδομένο ότι την προηγούμενη χρονιά ο τελευταίος φοιτητής που έλαβε μετεγγραφή στο συγκεκριμένο τμήμα είχε δύο μόρια, η μετεγγραφή θα μπορούσε να εγκριθεί.

Με αυτόν τον τρόπο, ο φοιτητής καταλήγει τελικά στο Τμήμα Φυσικής του ΕΚΠΑ, παρά το γεγονός ότι ο μέσος όρος του ήταν χαμηλότερος από την ΕΒΕ του τμήματος.

Αντίθετα, ένας άλλος υποψήφιος με ακριβώς τον ίδιο μέσο όρο, ο οποίος δεν διαθέτει τα απαιτούμενα μόρια μετεγγραφής, δεν μπορεί να φοιτήσει στο ίδιο τμήμα. Κατά τον αναλυτή, το παράδειγμα αυτό αποκαλύπτει ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα δικαιοσύνης και ίσης μεταχείρισης στο σύστημα εισαγωγής.

Η άμεση λύση για τα αντίστοιχα τμήματα

Ως γρήγορη και πρακτική λύση, ο Στράτος Στρατηγάκης προτείνει όλα τα μεταξύ τους αντίστοιχα τμήματα να έχουν την ίδια Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής.

Με αυτόν τον τρόπο, δεν θα μπορούσε ένας υποψήφιος να εισαχθεί σε τμήμα με χαμηλότερη ΕΒΕ και στη συνέχεια, μέσω μετεγγραφής, να μετακινηθεί σε αντίστοιχο τμήμα με υψηλότερη ΕΒΕ, παρακάμπτοντας στην πράξη τη φιλοσοφία του συστήματος.

Η κοινή ΕΒΕ για τα αντίστοιχα τμήματα θα περιόριζε το συγκεκριμένο παράδοξο, χωρίς όμως να λύνει συνολικά τα προβλήματα του συστήματος.

Η πρόταση για ενιαίο κατώτατο όριο σε δημόσια και ιδιωτικά ΑΕΙ

Ως ορθότερη λύση, ο Στράτος Στρατηγάκης προτείνει τη θέσπιση ενός ενιαίου ελάχιστου ορίου για τη δυνατότητα υποβολής μηχανογραφικού σε όλα τα τμήματα των δημόσιων πανεπιστημίων, το οποίο θα ισχύει παράλληλα και για την εισαγωγή στα ιδιωτικά πανεπιστήμια.

Όπως υπενθυμίζει, όταν το νομοσχέδιο για την καθιέρωση της ΕΒΕ τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση το 2021, η κυβέρνηση είχε αρχικά προτείνει συντελεστή 0,65. Η πρόταση αυτή, ωστόσο, άλλαξε στη συνέχεια.

Κατά την άποψή του, εάν ίσχυε ως ενιαίο ελάχιστο όριο το 0,65 του χαμηλότερου μέσου όρου μεταξύ των τεσσάρων Επιστημονικών Πεδίων, τόσο για τα δημόσια όσο και για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, το σύστημα εισαγωγής θα γινόταν σημαντικά δικαιότερο.

Ένα μέτρο χωρίς δημοσιονομικό κόστος

Ο Στράτος Στρατηγάκης διευκρινίζει ότι η συγκεκριμένη πρόταση δεν θα αρκούσε από μόνη της για να καταστήσει πλήρως δίκαιο το σύστημα εισαγωγής. Θα αποτελούσε, όμως, ένα βήμα προς ένα δικαιότερο και πιο συνεκτικό πλαίσιο.

Παράλληλα, τονίζει ότι η εφαρμογή του μέτρου δεν θα είχε κανένα δημοσιονομικό κόστος. Αντίθετα, θα μπορούσε να μειώσει τη γραφειοκρατία, να περιορίσει τις αντιφάσεις και να εξασφαλίσει πιο ενιαίους κανόνες για όλους τους υποψηφίους, ανεξάρτητα από το αν επιλέγουν δημόσιο ή ιδιωτικό πανεπιστήμιο.