Ακαθάριστα οικόπεδα: Αυτές είναι οι νέες προθεσμίες – Βαρύτερα τα πρόστιμα

Ακαθάριστα οικόπεδα: Νέο αυστηρό καθεστώς από το 2026 με αλλαγές σε προθεσμίες και πρόστιμα

Σύμφωνα με το insider, ριζικές αλλαγές στο πλαίσιο που διέπει τον καθαρισμό οικοπέδων φέρνει το 2026, εισάγοντας ένα σαφώς πιο αυστηρό και απαιτητικό σύστημα υποχρεώσεων για τους ιδιοκτήτες ακινήτων. Οι νέες ρυθμίσεις προβλέπουν διαφοροποίηση προθεσμιών, αυξημένα πρόστιμα και αυστηρότερη αντιμετώπιση τόσο της μη δήλωσης όσο και της υποβολής ψευδών δηλώσεων.

Πλέον, δεν αρκεί απλώς η πραγματοποίηση του καθαρισμού. Οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να ολοκληρώνουν τις εργασίες μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, να δηλώνουν έγκαιρα την ολοκλήρωσή τους και να είναι σε θέση να αποδεικνύουν ότι ο καθαρισμός έγινε πλήρως και σύμφωνα με όσα προβλέπει η Πυροσβεστική Διάταξη του 2024.

ΔΕΙΤΕ Πιερρακάκης: Το νέο πλαίσιο για ενοίκια, ανακαινίσεις και κλειστά ακίνητα

Το νέο πλαίσιο αποσαφηνίζεται μέσα από το νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη» του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, το οποίο αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης και στο 43ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ιδιοκτητών Ακινήτων. Ο πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ, Στράτος Παραδιάς, χαρακτήρισε τις αλλαγές πιο ρεαλιστικές σε σχέση με το παρελθόν, ωστόσο τόνισε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ασάφειες και «γκρίζες ζώνες» που μπορεί να δημιουργήσουν προβλήματα στους πολίτες.

Νέες, αυστηρές προθεσμίες καθαρισμού

Έως σήμερα, η υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων συνοδευόταν από συχνές παρατάσεις και ασαφή χρονικά όρια. Από το 2026, αυτό αλλάζει οριστικά. Ο καθαρισμός θα πρέπει να πραγματοποιείται υποχρεωτικά από την 1η Απριλίου έως και τις 31 Μαΐου κάθε έτους, δηλαδή μέσα σε ένα αυστηρά καθορισμένο δίμηνο. Παράταση θα μπορεί να δοθεί μόνο κατ’ εξαίρεση και αποκλειστικά με υπουργική απόφαση.

Αλλάζει επίσης και το καθεστώς των δηλώσεων. Η δήλωση ολοκλήρωσης καθαρισμού θα πρέπει να υποβάλλεται έως τις 15 Ιουνίου. Η ΠΟΜΙΔΑ έχει ζητήσει να μετατεθεί η προθεσμία αυτή έως τις 30 Ιουνίου, ώστε να υπάρχει επαρκής χρόνος για την ολοκλήρωση των εργασιών και την απομάκρυνση των υπολειμμάτων, ωστόσο προς το παρόν η επίσημη ημερομηνία παραμένει στα μέσα Ιουνίου.

Ιδιαίτερα σημαντική αλλαγή αποτελεί το γεγονός ότι η μη υποβολή δήλωσης αντιμετωπίζεται πλέον ως ξεχωριστή παράβαση, ακόμη κι αν ο καθαρισμός έχει πραγματοποιηθεί κανονικά. Με τον τρόπο αυτό το κράτος επιδιώκει να δημιουργήσει ένα πλήρως καταγεγραμμένο σύστημα ελέγχου.

Διπλάσια πρόστιμα για τους παραβάτες

Οι οικονομικές κυρώσεις γίνονται αισθητά αυστηρότερες. Το πρόστιμο για μη καθαρισμό οικοπέδου, που έως σήμερα ήταν 0,50 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ, από το 2026 διπλασιάζεται και διαμορφώνεται σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Το κατώτατο όριο παραμένει στα 200 ευρώ, όμως για μεγάλα οικόπεδα η επιβάρυνση αυξάνεται σημαντικά.

Παράλληλα, αλλάζει και η φιλοσοφία των προστίμων που αφορούν τη δήλωση. Μέχρι σήμερα το πρόστιμο για μη υποβολή δήλωσης μπορούσε να φτάσει τα 1.000 ευρώ. Από το 2026 θα εφαρμόζεται κλιμακωτό σύστημα: αν το οικόπεδο δεν έχει καθαριστεί, το πρόστιμο ορίζεται στα 500 ευρώ, ενώ αν ο καθαρισμός έχει γίνει αλλά δεν δηλώθηκε, η ποινή περιορίζεται στα 100 ευρώ. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται μια πιο αναλογική αντιμετώπιση των περιπτώσεων.

Ιδιαίτερα αυστηρές παραμένουν οι κυρώσεις για ψευδείς δηλώσεις. Για όποιον δηλώσει ότι έχει καθαρίσει οικόπεδο χωρίς αυτό να ισχύει, προβλέπεται πρόστιμο 5.000 ευρώ, καθώς και ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών.

ΔΕΙΤΕ Στεγαστικό: Όλο το σχέδιο για περισσότερα και φθηνότερα ενοικιαζόμενα σπίτια

Ασάφειες και προβληματισμοί από τους ιδιοκτήτες

Παρά τη σαφέστερη δομή του νέου πλαισίου, η ΠΟΜΙΔΑ επισημαίνει ότι υπάρχουν ακόμη σημαντικές εκκρεμότητες. Ένα από τα βασικά ζητήματα αφορά την αποκομιδή των υπολειμμάτων καθαρισμού. Η Πυροσβεστική Διάταξη 20/2024 ορίζει ότι ο καθαρισμός θεωρείται ολοκληρωμένος μόνο όταν έχουν απομακρυνθεί τα κλαδιά και τα ξερά χόρτα, ωστόσο δεν ξεκαθαρίζεται ρητά ποιος έχει την ευθύνη της αποκομιδής. Στην πράξη, οι πολίτες εξαρτώνται από τις υπηρεσίες των δήμων, χωρίς όμως να υπάρχει σαφής θεσμική υποχρέωση των τελευταίων.

Επιπλέον, παραμένει ασαφές το πλαίσιο αρμοδιοτήτων μεταξύ Πυροσβεστικής και δήμων όσον αφορά τους ελέγχους, γεγονός που μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση και καθυστερήσεις. Θετική εξέλιξη θεωρείται η πρόβλεψη για δυνατότητα υποβολής δήλωσης μέσω της Πυροσβεστικής για ηλικιωμένους ή πολίτες χωρίς ψηφιακές δεξιότητες, ωστόσο και αυτή η ρύθμιση θα τεθεί σε εφαρμογή μόνο μετά την έκδοση σχετικής υπουργικής απόφασης.

Μια νέα πραγματικότητα για τους ιδιοκτήτες

Το 2026 σηματοδοτεί ένα σαφές σημείο καμπής. Η μέχρι σήμερα χαλαρή και συχνά αόριστη υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων μετατρέπεται σε αυστηρά ελεγχόμενη διαδικασία με συγκεκριμένα χρονικά όρια, αυξημένη γραφειοκρατική ευθύνη και πραγματικές οικονομικές συνέπειες.

Για τους ιδιοκτήτες, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η συμμόρφωση δεν θα αποτελεί πλέον τυπική διαδικασία, αλλά ουσιαστική υποχρέωση με αυστηρή εποπτεία. Όσοι δεν προσαρμοστούν εγκαίρως στα νέα δεδομένα, κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με βαριά πρόστιμα και σοβαρές νομικές συνέπειες.