Αλλαγές στα διαβατήρια: Τι αλλάζει στα αεροδρόμια 29 χωρών της Ευρώπης

Το EES (Σύστημα Εισόδου και Εξόδου) τέθηκε σε εφαρμογή στα αεροδρόμια 29 ευρωπαϊκών χωρών, φέρνοντας σημαντικές αλλαγές στους συνοριακούς ελέγχους για ταξιδιώτες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το νέο πλαίσιο αφορά υπηκόους τρίτων χωρών που εισέρχονται ή εξέρχονται από τη Ζώνη Σένγκεν.

Η εφαρμογή του συστήματος έχει ξεκινήσει σταδιακά από τις 12 Οκτωβρίου 2025, ωστόσο πλέον επεκτείνεται σε όλους τους επιβάτες αυτής της κατηγορίας, σηματοδοτώντας τη μετάβαση σε μια νέα ψηφιακή διαδικασία ελέγχου.

Τι είναι το σύστημα EES και πώς λειτουργεί

Το σύστημα αντικαθιστά τη μέχρι σήμερα διαδικασία σφράγισης διαβατηρίων, εισάγοντας την καταγραφή προσωπικών και βιομετρικών δεδομένων. Σε κάθε διέλευση των εξωτερικών συνόρων, καταχωρίζονται στοιχεία όπως δακτυλικά αποτυπώματα και φωτογραφία προσώπου.

Η διαδικασία αφορά ταξιδιώτες που παραμένουν έως 90 ημέρες μέσα σε περίοδο 180 ημερών, ανεξάρτητα από τον σκοπό του ταξιδιού, είτε πρόκειται για τουρισμό είτε για επαγγελματική μετακίνηση.

Ποιους αφορά το νέο σύστημα

Στο EES υπάγονται υπήκοοι τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένων και πολιτών από το Ηνωμένο Βασίλειο, ακόμη και αν δεν απαιτείται βίζα για την είσοδό τους.

Το σύστημα εφαρμόζεται επίσης σε άτομα που διαθέτουν ακίνητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά δεν έχουν άδεια παραμονής, επεκτείνοντας σημαντικά το πεδίο εφαρμογής του.

Ποιοι εξαιρούνται από το EES

Από την εφαρμογή εξαιρούνται πολίτες κρατών-μελών της ΕΕ και της Ζώνης Σένγκεν, καθώς και υπήκοοι συγκεκριμένων χωρών όπως η Ιρλανδία, η Κύπρος, η Ανδόρα, το Μονακό, το Σαν Μαρίνο και το Βατικανό.

Επιπλέον, εξαιρούνται άτομα με άδειες παραμονής ή μακροχρόνιες βίζες, μέλη οικογενειών πολιτών της ΕΕ, προσωπικό μεταφορών σε διεθνείς μετακινήσεις, καθώς και στρατιωτικό προσωπικό στο πλαίσιο διεθνών συνεργασιών.

Τι πρέπει να γνωρίζουν οι ταξιδιώτες

Η νέα διαδικασία εκτιμάται ότι θα είναι πιο χρονοβόρα στο αρχικό στάδιο, καθώς περιλαμβάνει και συνεντεύξεις επιβατών. Για τον λόγο αυτό, οι ταξιδιώτες καλούνται να βρίσκονται στο αεροδρόμιο τουλάχιστον 2,5 ώρες πριν από την πτήση τους.

Παράλληλα, από την έναρξη της πλήρους εφαρμογής, δεν θα είναι δυνατή η αναστολή των διαδικασιών σε ώρες αιχμής, όπως συνέβαινε μέχρι σήμερα.

Βιομετρικά στοιχεία και έλεγχοι

Οι ταξιδιώτες θα πρέπει να παρέχουν βιομετρικά δεδομένα, τα οποία αποθηκεύονται για τρία χρόνια, επιταχύνοντας μελλοντικούς ελέγχους. Όσοι αρνηθούν να τα προσκομίσουν, δεν θα μπορούν να εισέλθουν.

Τα παιδιά κάτω των 12 ετών εξαιρούνται από τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων, ωστόσο απαιτείται φωτογραφία. Τα βιομετρικά διαβατήρια δεν είναι υποχρεωτικά, αλλά διευκολύνουν τη χρήση αυτοματοποιημένων σταθμών ελέγχου.

Η εφαρμογή Travel to Europe

Για τη διευκόλυνση των ταξιδιωτών, έχει δημιουργηθεί η εφαρμογή Travel to Europe, μέσω της οποίας μπορούν να καταχωρούν εκ των προτέρων στοιχεία και φωτογραφία έως και 72 ώρες πριν από την άφιξη.

Η εφαρμογή αυτή επιταχύνει τη διαδικασία, χωρίς όμως να αντικαθιστά τον απαραίτητο έλεγχο στα σύνορα. Προς το παρόν είναι διαθέσιμη σε περιορισμένο αριθμό χωρών, με προοπτική επέκτασης.

Τα πρώτα στοιχεία από την εφαρμογή

Ήδη, από την έναρξη εφαρμογής του συστήματος, σε περισσότερους από 24.000 ταξιδιώτες δεν επετράπη η είσοδος στην Ευρώπη, κυρίως λόγω προβλημάτων με τα ταξιδιωτικά έγγραφα ή αδυναμίας αιτιολόγησης του σκοπού ταξιδιού.

Επιπλέον, πάνω από 600 άτομα έχουν χαρακτηριστεί ως πιθανοί κίνδυνοι για την ασφάλεια, σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.