Πόλεμος και ενέργεια: Πώς μπορεί να επηρεαστεί η ελληνική οικονομία – Τα μέτρα που εξετάζει η κυβέρνηση

Η διάρκεια της κρίσης στη Μέση Ανατολή θεωρείται καθοριστικός παράγοντας για τις πιθανές οικονομικές επιπτώσεις, σύμφωνα με εκτιμήσεις από το οικονομικό επιτελείο. Οι εξελίξεις στην περιοχή, που παραμένει σε ένταση για περισσότερο από μία εβδομάδα, παρακολουθούνται στενά, καθώς οποιαδήποτε παρατεταμένη αναταραχή μπορεί να επηρεάσει κρίσιμους δείκτες της οικονομίας.

Στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους έχει οργανωθεί κεντρικός μηχανισμός παρακολούθησης της κατάστασης, με τις αρμόδιες υπηρεσίες να εξετάζουν συνεχώς πιθανά σενάρια. Παράλληλα, η κυβέρνηση δηλώνει ότι βρίσκεται σε ετοιμότητα ώστε να ενεργοποιήσει παρεμβάσεις για τη στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων εφόσον καταστεί αναγκαίο.

Το ενεργειακό κόστος στο επίκεντρο των ανησυχιών

Το βασικό σημείο προβληματισμού αφορά τις τιμές της ενέργειας. Η πιθανότητα αυξήσεων στο πετρέλαιο και στο ηλεκτρικό ρεύμα βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο των συζητήσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Δείτε Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αλλάζει τα δεδομένα για μισθούς, αυξήσεις και συλλογικές συμβάσεις

Στο Eurogroup της Δευτέρας αναμένεται να τεθεί ψηλά στην ατζέντα το ζήτημα του ενεργειακού κόστους, ιδίως στη διευρυμένη συνεδρίαση όπου συμμετέχει και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι δεν αποκλείεται να εξεταστούν ακόμη και έκτακτα μέτρα για την αντιμετώπιση πιθανών μεγάλων ανατιμήσεων.

Καθοριστικός παράγοντας θεωρούνται τα Στενά του Ορμούζ, καθώς από το συγκεκριμένο πέρασμα διέρχεται περίπου το 20% έως 30% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Οποιαδήποτε διαταραχή στη διέλευση των ενεργειακών φορτίων μπορεί να προκαλέσει σημαντικές πιέσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Πληθωρισμός και αγοραστική δύναμη

Ένα ισχυρό ενεργειακό σοκ θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα την ελληνική οικονομία. Η αύξηση του κόστους της ενέργειας ενδέχεται να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό και να περιορίσει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών.

Παράλληλα, οι επιχειρήσεις θα βρεθούν αντιμέτωπες με αυξημένα λειτουργικά έξοδα. Κλάδοι όπως η βιομηχανία, οι μεταφορές και η αγροτική παραγωγή θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτοι σε ενδεχόμενη άνοδο των ενεργειακών τιμών.

Τα σενάρια του προϋπολογισμού για ακριβό πετρέλαιο

Στο δυσμενές σενάριο που περιλαμβάνεται στον προϋπολογισμό εξετάζεται η περίπτωση το πετρέλαιο να ξεπεράσει για μεγάλο χρονικό διάστημα τα 100 δολάρια ανά βαρέλι. Σε μια τέτοια εξέλιξη εκτιμάται ότι η ιδιωτική κατανάλωση θα μειωθεί κατά 0,7% σε σχέση με το βασικό σενάριο, το οποίο προβλέπει αύξηση 1% το 2026.

Οι επενδύσεις προβλέπεται επίσης να υποχωρήσουν κατά 0,9%. Οι εισαγωγές σε πραγματικούς όρους θα περιοριστούν λόγω χαμηλότερης ζήτησης, όμως σε ονομαστικούς όρους θα αυξηθούν περίπου κατά 7,4%, με αποτέλεσμα το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών να επιδεινωθεί κατά 0,2 ποσοστιαίες μονάδες.

Διαβάστε Πόσα μετρητά πρέπει να έχουμε στο σπίτι σε περίπτωση πολέμου ή κρίσης; Τι συμβουλεύει η Σουηδία

Παράλληλα, ο πληθωρισμός στο δυσμενές σενάριο εκτιμάται ότι θα φτάσει το 4,7%, όταν στο βασικό σενάριο προβλέπεται στο 2,2%. Το πραγματικό ΑΕΠ θα επιβραδυνθεί στο 1,9% αντί για 2,4%, ενώ το ονομαστικό ΑΕΠ θα αυξηθεί λόγω του πληθωρισμού, γεγονός που οδηγεί σε βελτίωση του δημοσιονομικού ισοζυγίου και σε μείωση του λόγου χρέους κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το βασικό σενάριο.

Πιθανές παράπλευρες επιπτώσεις σε τουρισμό και ναυτιλία

Μια παρατεταμένη κρίση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να επηρεάσει και άλλους τομείς της οικονομίας. Ο τουρισμός αποτελεί έναν από αυτούς, καθώς σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης συχνά παρατηρείται επιβράδυνση στις διεθνείς ταξιδιωτικές ροές.

Η αβεβαιότητα επηρεάζει και τις επενδυτικές αποφάσεις, ενώ στη ναυτιλία καταγράφεται ήδη αύξηση στα ασφάλιστρα κινδύνου. Την ίδια στιγμή, οι ανατιμήσεις στα λιπάσματα μεταφέρουν επιπλέον κόστος στην αγροτική παραγωγή, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει συνολικά την αλυσίδα των τιμών.

Τα μέτρα που εξετάζει η κυβέρνηση

Όπως ανέφερε από το βήμα της Βουλής ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, τα αρμόδια υπουργεία είναι έτοιμα να ενεργοποιήσουν προληπτικές παρεμβάσεις αλλά και μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Δείτε ακόμη Κατώτατος μισθός: Έρχεται ανατροπή με την αύξηση λόγω πολέμου; Σκέψεις για αλλαγή στάσης

Σε πρώτη φάση προβλέπονται εντατικοί έλεγχοι από την Ανεξάρτητη Αρχή που εποπτεύει την αγορά, με ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα των καυσίμων. Παράλληλα θα συνεχιστεί η συστηματική παρακολούθηση των αποθεμάτων τόσο στα ενεργειακά προϊόντα όσο και σε βασικά αγαθά.

Εφόσον η τιμή του πετρελαίου παραμείνει στο επίπεδο των 100 δολαρίων ανά βαρέλι για διάστημα ενός μήνα, προβλέπεται η ενεργοποίηση μηχανισμών στήριξης μέσω των pass.

Την ίδια στιγμή, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα αν μπορεί να εξασφαλιστεί πρόσθετο δημοσιονομικό «πακέτο» μέσω της αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής, σε περίπτωση που η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή επηρεάσει αρνητικά τα φορολογικά έσοδα.