Η Κοινωνική Συμφωνία που συμφωνήθηκε με τους κοινωνικούς εταίρους αποτελεί, σύμφωνα με τη Νίκη Κεραμέως, ένα νέο πλαίσιο που διευρύνει τη σύναψη και την επέκταση Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας. Η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης επισημαίνει ότι η πρωτοβουλία αυτή ενισχύει την προστασία των εργαζομένων, σταθεροποιεί το περιβάλλον για τις επιχειρήσεις και διαμορφώνει πιο ξεκάθαρους κανόνες για την αγορά εργασίας, αναδεικνύοντας παράλληλα τον ρόλο του διαλόγου.

Όπως υπογραμμίζει, η Συμφωνία προωθεί ένα μοντέλο συνεργασίας που ενισχύει την ασφάλεια και τη διαφάνεια στις εργασιακές σχέσεις, καθιστώντας τη διαδικασία των Συλλογικών Συμβάσεων πιο λειτουργική και πιο προβλέψιμη για όλους τους εμπλεκόμενους. Η υπουργός σημειώνει ότι ο διάλογος και η συναίνεση αποτελούν πλέον κεντρικά στοιχεία στη διαμόρφωση κοινών λύσεων.

Το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής για τις  Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας

Πριν από το τέλος του έτους αναμένεται η κατάθεση του οδικού χάρτη που θα αποτυπώνει τα βήματα για την αύξηση της κάλυψης από Συλλογικές Συμβάσεις, σε εφαρμογή της ευρωπαϊκής οδηγίας που έχει ήδη ενσωματωθεί στο ελληνικό δίκαιο. Το επόμενο στάδιο θα είναι η κατάθεση του σχετικού νομοσχεδίου στη Βουλή στις αρχές του 2026, ώστε να τεθούν σε ισχύ οι προβλέψεις της Συμφωνίας.

Η υπουργός αναφέρει ότι οι παρεμβάσεις αυτές στοχεύουν στην ενίσχυση της παρουσίας των Συμβάσεων στην αγορά εργασίας, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για ευρύτερη εφαρμογή τους σε κάθε κλάδο. Στόχος είναι η ενίσχυση της προστασίας των εργαζομένων και η σταδιακή διεύρυνση της κάλυψης.

Ρυθμίσεις για την επέκταση των Συμβάσεων

Η Κοινωνική Συμφωνία οργανώνεται σε δύο βασικές κατευθύνσεις. Πρώτον, μειώνεται από το 50% στο 40% το ποσοστό κάλυψης που απαιτείται ώστε μια Συλλογική Σύμβαση να μπορεί να επεκταθεί στο σύνολο των εργαζομένων ενός κλάδου. Παράλληλα, καθίσταται υποχρεωτική η δήλωση όλων των σχετικών ΚΑΔ, διευκολύνοντας την ακριβή διαπίστωση του ποσοστού.

Δεύτερον, εισάγεται η δυνατότητα επέκτασης χωρίς το κριτήριο κάλυψης, όταν μια Σύμβαση υπογράφεται από τη ΓΣΕΕ και από μία τριτοβάθμια εργοδοτική οργάνωση. Επιπλέον, η ΓΣΕΕ θα μπορεί να συνυπογράφει κλαδικές Συμβάσεις επικουρικά, ώστε να αξιοποιείται αυτή η νέα δυνατότητα.

Δείτε Μισθοί: Ποιοί θα δουν αύξηση έως 200 ευρώ κάθε μήνα από τον Ιανουάριο 2026

Η επαναφορά της πλήρους μετενέργειας

Η υπουργός επισημαίνει ότι μία από τις σημαντικότερες αλλαγές της Συμφωνίας είναι η επαναφορά της πλήρους μετενέργειας. Αυτό σημαίνει ότι, μετά τη λήξη της τρίμηνης παράτασης μιας Συλλογικής Σύμβασης, όλοι οι όροι της συνεχίζουν να ισχύουν έως ότου υπογραφεί νέα Συλλογική ή ατομική Σύμβαση Εργασίας.

Η ρύθμιση αυτή διασφαλίζει ότι οι εργαζόμενοι δεν θα αντιμετωπίζουν απρόσμενες ή δυσμενείς μεταβολές στους όρους εργασίας τους, διατηρώντας ένα σταθερό και προβλέψιμο πλαίσιο μέχρι την επίτευξη νέας συμφωνίας.

Επίλυση διαφορών μέσω νέου μηχανισμού

Για την αντιμετώπιση των διαφορών μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών, συμφωνήθηκαν δύο παρεμβάσεις. Πρώτον, συστήνεται επιτροπή που θα ελέγχει εάν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις για μονομερή προσφυγή στη διαιτησία. Δεύτερον, καταργείται ο δεύτερος βαθμός διαιτησίας, ενώ παραμένει η δυνατότητα δικαστικής προσβολής της απόφασης.

Οι νέοι κανόνες επιδιώκουν να μειώσουν τις καθυστερήσεις και να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα στη διαχείριση των διαφορών, δίνοντας μεγαλύτερη σαφήνεια και ταχύτερη εξέλιξη στις υποθέσεις.

Η σημερινή εικόνα και οι δεσμεύσεις για μισθούς

Από το 2023 μέχρι σήμερα έχουν υπογραφεί 663 Συλλογικές Συμβάσεις με διάρκεια ισχύος από ένα έως τρία έτη, πολλές εκ των οποίων προβλέπουν υψηλότερες αμοιβές από τον νόμιμο κατώτατο μισθό. Ορισμένες δεν πληρούσαν τα κριτήρια επέκτασης, ωστόσο η Συμφωνία προβλέπει ότι οι Συμβάσεις που θα υπογράφονται από δύο εθνικούς κοινωνικούς εταίρους θα μπορούν να επεκτείνονται μετά από γνωμοδότηση του Ανώτατου Συμβουλίου Εργασίας.

Η υπουργός υπενθυμίζει, επίσης, ότι ισχύουν οι δεσμεύσεις για αύξηση του μέσου μισθού στα χίλια πεντακόσια ευρώ το 2027 και του κατώτατου μισθού στα εννιακόσια πενήντα ευρώ την ίδια χρονιά. Στόχος είναι η σταδιακή προσέγγιση του ευρωπαϊκού κριτηρίου για κάλυψη έως 80% των εργαζομένων από Συλλογικές Συμβάσεις.

Τα οφέλη της Συμφωνίας για εργαζόμενους και επιχειρήσεις

Για τους εργαζόμενους, η αύξηση της κάλυψης από Συλλογικές Συμβάσεις σημαίνει ενίσχυση μισθών και παροχών, μεγαλύτερη συμμετοχή στην ανάπτυξη, περισσότερο ασφαλές και προβλέψιμο εργασιακό περιβάλλον και λιγότερη ανησυχία για μεταβολές στους όρους εργασίας. Πρόκειται, όπως αναφέρει η υπουργός, για μια ουσιαστική ενίσχυση της αξιοπρέπειας και της σταθερότητας.

Για τις επιχειρήσεις, η Συμφωνία δημιουργεί ένα σταθερό πλαίσιο εργασιακών σχέσεων με σαφείς κανόνες και χωρίς συνεχείς διαπραγματεύσεις, ενισχύοντας την ανάπτυξη και περιορίζοντας τον αθέμιτο ανταγωνισμό.

Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας – Ερωτήσεις και απαντήσεις

Ερ: Κυρία υπουργέ, τι σηματοδοτεί η Κοινωνική Συμφωνία για την ενίσχυση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, που υπογράψατε με τους εθνικούς κοινωνικούς εταίρους, έπειτα από επτά μήνες διαβουλεύσεων;

Απ: Η Κοινωνική Συμφωνία συνιστά πλαίσιο που οδηγεί στη σύναψη και στην επέκταση περισσότερων Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, κάτι που συνεπάγεται μεγαλύτερη προστασία και ασφάλεια για τους εργαζόμενους, πιο σταθερό εργασιακό περιβάλλον για τις επιχειρήσεις, πιο ξεκάθαρους κανόνες για την αγορά εργασίας.

Η Κοινωνική Συμφωνία, όμως, σηματοδοτεί και κάτι άλλο, την αξία του διαλόγου και της συναίνεσης. Αποδεικνύει στην πράξη ότι οφείλουμε να συζητάμε, ότι μπορούμε, μέσα από τον διάλογο, να καταλήγουμε σε συμφωνίες που ωφελούν όλα τα μέρη: εργαζόμενους, εργοδότες, ολόκληρη την κοινωνία.

Ερ: Μετά την υπογραφή της Κοινωνικής Συμφωνίας, ποιά είναι τα επόμενα βήματα για την εφαρμογή της και ποιό είναι το χρονοδιάγραμμα υλοποίησής τους;

Απ: Το αμέσως επόμενο βήμα, πριν από το τέλος του χρόνου, είναι η σύνταξη και κατάθεση του οδικού χάρτη για την αύξηση του ποσοστού κάλυψης από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, κατ’ εφαρμογή της σχετικής ευρωπαϊκής οδηγίας που έχουμε ήδη ενσωματώσει στο εθνικό μας δίκαιο.

Το δεύτερο βήμα είναι η κατάθεση στη Βουλή προς ψήφιση του σχετικού νομοσχεδίου στις αρχές του 2026.

Ερ: Ποιοί είναι οι βασικοί άξονες και ποιές είναι οι κύριες ρυθμίσεις που θα διευκολύνουν την επέκταση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, ώστε πολλοί περισσότεροι εργαζόμενοι να προστατεύονται;

Απ: Κινηθήκαμε σε δύο άξονες για τη διευκόλυνση της επέκτασης των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας:

Ο πρώτος αφορά τη βελτίωση του υφιστάμενου πλαισίου. Αντί του ποσοστού κάλυψης 50% που ισχύει σήμερα, πλέον, θα αρκεί η Συλλογική Σύμβαση Εργασίας να καλύπτει το 40% των εργαζομένων ενός κλάδου ή επαγγέλματος, για να μπορεί να επεκταθεί σε όλους τους εργαζομένους του κλάδου ή του επαγγέλματος αυτού. Επίσης, διευκολύνουμε τη διακρίβωση αυτού του ποσοστού με την υποχρέωση αναφοράς όλων των σχετικών Κωδικών Αριθμών Δραστηριοτήτων (ΚΑΔ) που προσδιορίζουν τον εκάστοτε κλάδο.

Ο δεύτερος άξονας αφορά στη δημιουργία μίας νέας, πολύ σημαντικής δυνατότητας. Με την Κοινωνική Συμφωνία, όταν μία Συλλογική Σύμβαση Εργασίας υπογράφεται από τη ΓΣΕΕ και από μία τριτοβάθμια εργοδοτική οργάνωση, δεν χρειάζεται να πληρούται το ποσοτικό κριτήριο κάλυψης του 40% των εργαζομένων για την επέκτασή της. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα για τη ΓΣΕΕ να μπορεί να συνυπογράφει κλαδικές Συμβάσεις Εργασίας επικουρικά, για την αξιοποίηση αυτής της νέας δυνατότητας.

Ερ: Τι αλλάζει σε σχέση με την προστασία των εργαζομένων, μετά τη λήξη των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας;

Απ: Μία από τις μεγάλες αλλαγές που φέρνει η Κοινωνική Συμφωνία είναι η επαναφορά της πλήρους μετενέργειας.

Αυτό σημαίνει ότι, μετά τη λήξη της τρίμηνης παράτασης ισχύος μίας Συλλογικής Σύμβασης, εξακολουθούν να ισχύουν όλοι οι όροι της μέχρι τη σύναψη νέας Συλλογικής ή ατομικής Σύμβασης Εργασίας.

Δημιουργούμε ένα σταθερό εργασιακό περιβάλλον, όπου ο εργαζόμενος δεν θα ανησυχεί πλέον για δυσμενείς μεταβολές, μετά τη λήξη της Συλλογικής Σύμβασης.

Ερ: Ο τρίτος άξονας της Κοινωνικής Συμφωνίας αφορά στην επιτάχυνση των διαδικασιών σε περίπτωση διαφωνίας μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών. Πώς θα λειτουργήσει στην πράξη αυτός ο μηχανισμός;

Απ: Επιδιώκοντας την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη επίλυση σε περίπτωση διαφωνίας εργαζομένων και εργοδοτών, συμφωνήσαμε σε δύο αλλαγές:

Η πρώτη αφορά στη δημιουργία μηχανισμού προελέγχου των μονομερών αιτήσεων προσφυγής, μέσω μίας επιτροπής η οποία θα ελέγχει εάν πληρούνται ή όχι οι νόμιμες προϋποθέσεις για μονομερή προσφυγή σε διαιτησία.

Η δεύτερη αλλαγή είναι ότι καταργείται ο δεύτερος βαθμός διαιτησίας, ενώ διατηρείται η δυνατότητα δικαστικής προσβολής της διαιτητικής απόφασης.

Ερ: Πόσες Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας είναι σήμερα σε ισχύ και πόσες αναμένεται να τεθούν άμεσα σε εφαρμογή; Θεωρείτε ότι οι νέες ρυθμίσεις θα καταστήσουν εφικτό να καλυφθεί το 80% των εργαζομένων από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, όπως προβλέπει η ευρωπαϊκή οδηγία και να αυξηθεί ο μέσος μισθός σε 1.500 ευρώ έως το 2027;

Απ: Από το 2023 μέχρι σήμερα, έχουν υπογραφεί 663 Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας με ισχύ 1 έως 3 έτη, με πολλές από αυτές να προβλέπουν αμοιβές σημαντικά υψηλότερες από τον νομοθετικά ορισμένο κατώτατο μισθό. Είναι γεγονός ότι για κάποιες από αυτές έχει ζητηθεί η επέκτασή τους, ωστόσο, δεν πληρούσαν τις απαραίτητες προϋποθέσεις.

Μόλις ψηφιστεί η Κοινωνική Συμφωνία, οι Συμβάσεις που θα υπογραφούν από δύο εθνικούς κοινωνικούς εταίρους θα μπορούν να επεκταθούν στο σύνολο των εργαζομένων του εν λόγω κλάδου, έπειτα από γνωμοδότηση του Ανώτατου Συμβουλίου Εργασίας.

Ως προς το ποσοστό αύξησης των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, ο στόχος που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι να προσπαθήσουμε να πλησιάσουμε το 80%. Η αλήθεια είναι ότι έχουμε πολύ δρόμο, για να φτάσουμε εκεί.

Ευελπιστώ ότι οι εκπρόσωποι εργαζομένων και εργοδοτών θα λειτουργήσουν υπεύθυνα, θα συζητήσουν ουσιαστικά και θα καταλήξουν σε συμφωνίες για Συλλογικές Συμβάσεις επωφελείς για όλους.

Σε ό,τι αφορά τον μέσο μισθό, ισχύει η δέσμευση για αύξηση στα 1.500 ευρώ το 2027, όπως και η δέσμευση για αύξηση του κατώτατου μισθού στα 950 ευρώ την ίδια χρονιά.

Ερ: Ποιά είναι τα οφέλη της Κοινωνικής Συμφωνίας για τους εργαζόμενους και ποιά για τις επιχειρήσεις;

Απ: Για τους εργαζόμενους, αύξηση της κάλυψης από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας σημαίνει δυνατότητα για αύξηση μισθών και παροχών, μεγαλύτερο μέρισμα ανάπτυξης στους εργαζομένους, σταθερό, ασφαλές και προβλέψιμο εργασιακό περιβάλλον, λιγότερο άγχος, αφού μειώνεται η ανησυχία για αλλαγές στους εργασιακούς όρους. Είναι μια βαθιά ανάσα ασφάλειας και αξιοπρέπειας.

Για τις επιχειρήσεις, σημαίνει σταθερότητα, δυνατότητα επένδυσης στους εργαζομένους, περιβάλλον με ξεκάθαρους κανόνες δίχως συνεχείς ή ανοιχτές διαπραγματεύσεις, περιβάλλον που διευκολύνει και ενισχύει την ανάπτυξη και την καταπολέμηση αθέμιτου ανταγωνισμού.

Ερ: Τι απαντάτε στο αίτημα εκπροσώπων των κοινωνικών εταίρων για την επαναφορά του πλήρους ρυθμιστικού πλαισίου της Εθνικής Γενικής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας (ΕΓΣΣΕ), ώστε ο κατώτατος μισθός να καθορίζεται και πάλι με συμφωνία των κοινωνικών εταίρων με ΕΓΣΣΕ;

Διαβάστε εδώ Συντάξεις –  Μισθοί: Τι αναμένεται να αλλάξει από το 2026

Απ: Έχουμε επιλέξει να ακολουθήσουμε τον δρόμο που έχουν ακολουθήσει και άλλα 21 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα οποία ο κατώτατος μισθός ορίζεται νομοθετικά.

Έχουμε κατοχυρώσει ένα δίχτυ ασφαλείας για όλους τους εργαζόμενους -κανείς να μην αμείβεται κάτω από τον νομοθετικά προβλεπόμενο κατώτατο μισθό, ο οποίος σήμερα είναι στα 880 ευρώ, ενώ επίκειται και νέα αύξηση το 2026- και να μπορούν οι κοινωνικοί εταίροι ελεύθερα να συμφωνήσουν σε ευνοϊκότερους όρους εργασίας, σε υψηλότερο κατώτατο μισθό από αυτόν που ορίζεται νομοθετικά.

Αυτό έχει ήδη γίνει σε αρκετές Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, όπως, για παράδειγμα, στην περίπτωση των τραπεζοϋπαλλήλων, των εργαζομένων στον τουρισμό, των εργαζομένων στον κλάδο του μετάλλου.