Πίνακας περιεχομένων

Η εφαρμογή εκπαιδευτικών προγραμμάτων στα σχολεία και το θεσμικό πλαίσιο που τα διέπει βρέθηκαν στο επίκεντρο απάντησης της υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφίας Ζαχαράκη, στο πλαίσιο κοινοβουλευτικού ελέγχου, έπειτα από Ερώτηση της βουλευτού Χαλκιδικής Κυριακής Μάλαμα σχετικά με το μνημόνιο συνεργασίας με την ActionAid.

Η βουλευτής έθεσε ζητήματα παιδαγωγικής και θεσμικής φύσης, ζητώντας διευκρινίσεις για το ποια προγράμματα διαθέτουν θεσμοθετημένο πλαίσιο, με ποια τεκμηρίωση ανατίθεται εκπαιδευτικό υλικό και ποιος είναι ο ρόλος του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής στην επιστημονική εποπτεία και έγκρισή του.

Το θεσμικό πλαίσιο των «Εργαστηρίων δεξιοτήτων»

Η υπουργός υπενθύμισε ότι τα «Εργαστήρια Δεξιοτήτων» έχουν ενταχθεί επίσημα στο πρόγραμμα σπουδών και στο εβδομαδιαίο ωρολόγιο πρόγραμμα όλων των σχολικών μονάδων υποχρεωτικής εκπαίδευσης, από το νηπιαγωγείο έως και το γυμνάσιο, με βάση τη σχετική νομοθεσία.

Σκοπός τους είναι η καλλιέργεια ήπιων δεξιοτήτων, δεξιοτήτων ζωής, τεχνολογίας και επιστήμης. Το πλαίσιο σπουδών προβλέπει τέσσερις θεματικούς άξονες, στους οποίους εντάσσεται το εκπαιδευτικό υλικό που εφαρμόζεται υποχρεωτικά ανά τάξη και βαθμίδα.

Οι τέσσερις θεματικές ενότητες και το περιεχόμενό τους

Τα «Εργαστήρια Δεξιοτήτων» οργανώνονται στις ενότητες «Ζω καλύτερα – Ευ ζην», «Φροντίζω το περιβάλλον», «Ενδιαφέρομαι και ενεργώ – Κοινωνική συναίσθηση και ευθύνη» και «Δημιουργώ και καινοτομώ – Δημιουργική σκέψη και πρωτοβουλία».

Μέσα από αυτές, οι μαθητές και οι μαθήτριες προσεγγίζουν θέματα που σχετίζονται με την υγεία, την οικολογία, τη διαχείριση φυσικών καταστροφών και την πολιτική προστασία, τη συμπερίληψη, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη συλλογική δράση, στο πλαίσιο εγκεκριμένων προγραμμάτων σπουδών.

«Δράσεις ενεργού πολίτη» σε όλες τις βαθμίδες

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο Πρόγραμμα Σπουδών «Δράσεις Ενεργού Πολίτη», το οποίο εφαρμόζεται σε όλες τις τάξεις της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Το πρόγραμμα απευθύνεται σε τέσσερις ηλικιακές ομάδες, από το νηπιαγωγείο έως και το λύκειο.

Στο πλαίσιο του προγράμματος ενσωματώνονται οι δεκαεπτά Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ, με στόχο την ανάπτυξη δεξιοτήτων κριτικής σκέψης, συνεργασίας και κοινωνικής υπευθυνότητας, καθώς και την καλλιέργεια στάσεων που συνδέονται με την αειφορία, την κοινωνική δικαιοσύνη και την περιβαλλοντική προστασία.

Θεματικά πεδία και παιδαγωγικοί στόχοι

Οι θεματικές ενότητες περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, ζητήματα ποιοτικής εκπαίδευσης, καινοτομίας και υποδομών, ενέργειας, βιώσιμων πόλεων, υπεύθυνης κατανάλωσης, δράσης για το κλίμα, λιγότερων ανισοτήτων και ισχυρών θεσμών.

Σύμφωνα με το πλαίσιο, οι μαθητές συμμετέχουν σε δράσεις που ενισχύουν την επίλυση προβλημάτων, την κοινωνική ένταξη, τη διαφοροποίηση, την πρόληψη φυσικών καταστροφών και την ευαισθητοποίηση σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δικαιοσύνης.

Πολιτική παιδεία και επαγγελματική εκπαίδευση

Στην απάντηση περιλαμβάνεται ειδική αναφορά στα ΕΠΑ.Λ. και Π.ΕΠΑ.Λ., όπου στα μαθήματα γενικής παιδείας της Α΄ τάξης διδάσκεται η «Πολιτική Παιδεία». Η ύλη του μαθήματος καλύπτει θεματικές όπως η κοινωνικοποίηση και πολιτικοποίηση, ο ενεργός και υπεύθυνος πολίτης, τα κοινωνικά προβλήματα, η βία και η μετανάστευση.

Οι ενότητες αυτές αγγίζουν ζητήματα φορολογικής συνείδησης, κοινωνικής ευαισθησίας, δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία, εθελοντισμού, φτώχειας, ανεργίας, αλλά και ειρηνικής επίλυσης διαφορών, με έμφαση στον σεβασμό και την ανεκτικότητα.

Ο ρόλος της Ζώνης Δημιουργικών Δραστηριοτήτων

Στα μαθήματα προσανατολισμού της Α΄ τάξης των ΕΠΑ.Λ. εντάσσεται η «Ζώνη Δημιουργικών Δραστηριοτήτων», η οποία επιτρέπει στη σχολική μονάδα να σχεδιάζει δράσεις με βάση τις ανάγκες των μαθητών και της τοπικής κοινωνίας.

Οι δραστηριότητες μπορεί να αφορούν, μεταξύ άλλων, την αποδοχή της διαφορετικότητας, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την παραβατικότητα και την επανένταξη, την περιβαλλοντική εκπαίδευση, την αγωγή υγείας, τα πολιτιστικά θέματα και τον αθλητισμό, με έμφαση στη βιωματική μάθηση και τη συνεργασία.

Προγράμματα αγωγής υγείας και σχολικές δράσεις

Παράλληλα, στις σχολικές μονάδες υλοποιούνται προγράμματα σχολικών δραστηριοτήτων που καλύπτουν θεματικούς άξονες όπως ο ενεργός πολίτης, η κοινωνική ένταξη, η ισότητα ευκαιριών, ο σεβασμός στη διαφορετικότητα, η πρόληψη ατυχημάτων και η πολιτική προστασία.

Οι δράσεις αυτές σχεδιάζονται κάθε σχολικό έτος βάσει σχετικών εγκυκλίων και μπορούν να υποστηρίζονται από επιμορφωτικές συναντήσεις και παρεμβάσεις σε συνεργασία με φορείς που αναπτύσσουν εκπαιδευτική δραστηριότητα.

Αρμοδιότητες διευθυντών και εποπτεία του ΙΕΠ

Η υπουργός υπενθύμισε ότι οι διευθυντές σχολικών μονάδων μπορούν, μετά από εισήγηση του συλλόγου διδασκόντων ή με δική τους πρωτοβουλία, να συνάπτουν συνεργασίες με φορείς για την υλοποίηση δράσεων εκπαιδευτικού, κοινωνικού ή πολιτιστικού χαρακτήρα, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται οι προδιαγραφές του ΙΕΠ.

Το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, γνωμοδοτεί και εισηγείται για προγράμματα σπουδών, σχολικά βιβλία και διδακτικά μέσα, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση, τον εκσυγχρονισμό και τη βέλτιστη εφαρμογή της εκπαιδευτικής πολιτικής.

Έμφαση στον ενεργό πολίτη και στο σχολικό κλίμα

Στο σχετικό έγγραφο του ΙΕΠ επισημαίνεται ότι οι «Δράσεις Ενεργού Πολίτη» υλοποιούνται με ολιστική προσέγγιση, ενισχύοντας δεξιότητες και στάσεις που συνδέονται με την κοινωνική υπευθυνότητα, την ενσυναίσθηση, την υπεύθυνη λήψη αποφάσεων και τη θετική σχολική κουλτούρα.

Η έννοια του ενεργού πολίτη συνδέεται άμεσα με την ενίσχυση του θετικού σχολικού κλίματος, την ψυχική ανθεκτικότητα και την πρωτογενή πρόληψη φαινομένων βίας και εκφοβισμού, στο πλαίσιο της σύγχρονης σχολικής ψυχολογίας.