Καρδιά: Τι είναι οι αρρυθμίες και γιατί προκαλούνται

Τι είναι οι καρδιακές αρρυθμίες και γιατί προκαλούνται

Οι αρρυθμίες είναι διαταραχές του καρδιακού ρυθμού που σχετίζονται με την ηλεκτρική λειτουργία της καρδιάς. Η καρδιά διαθέτει ένα σύστημα παραγωγής και μετάδοσης ηλεκτρικών σημάτων, και όταν αυτό δυσλειτουργεί, παρατηρείται απόκλιση από τον φυσιολογικό ρυθμό. Το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαίτερα συχνό και μπορεί να εμφανιστεί σε διαφορετικές μορφές και εντάσεις.

Οι αρρυθμίες κατατάσσονται σε δύο βασικές κατηγορίες: τις βραδυαρρυθμίες, όπου ο ρυθμός πέφτει κάτω από 50 σφίξεις ανά λεπτό, και τις ταχυαρρυθμίες, όπου ξεπερνά τις 100 σφίξεις το λεπτό.

Σε ποιους εμφανίζονται συχνότερα οι αρρυθμίες

Όπως εξηγεί ο κ. Χαράλαμπος Κοσσυβάκης, Διευθυντής Ηλεκτροφυσιολογίας και Βηματοδότησης στο Metropolitan Hospital, οι αρρυθμίες εντοπίζονται στο 1,5% έως 5% του πληθυσμού. Εμφανίζονται σε όλες τις ηλικίες, αλλά είναι πιο συχνές μετά τα 30-40 έτη. Η κολπική μαρμαρυγή είναι η πιο γνωστή μορφή στους ενήλικες και απαιτεί αντιμετώπιση, καθώς ενέχει σοβαρούς κινδύνους όταν παραμένει αδιάγνωστη.

Δεν είναι όλες οι αρρυθμίες επικίνδυνες. Ορισμένες έχουν καλοήθη πορεία και δεν συνδέονται με άλλα καρδιολογικά προβλήματα. Άλλες, όμως, μπορεί να συνοδεύονται από σοβαρές επιπλοκές, ιδίως όταν συνυπάρχουν παθήσεις όπως καρδιακή ανεπάρκεια ή στεφανιαία νόσος.

Ποια είναι τα συνηθέστερα συμπτώματα

Οι αρρυθμίες δεν προκαλούν πάντοτε εμφανή συμπτώματα. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να μην γίνουν καν αντιληπτές από τον ασθενή. Σε άλλες, ορισμένοι νιώθουν διαταραχές χωρίς να υπάρχει παθολογικό υπόβαθρο. Η κολπική μαρμαρυγή, για παράδειγμα, μπορεί να είναι τελείως ασυμπτωματική, κάτι που καθιστά απαραίτητους τους προληπτικούς ελέγχους, κυρίως μετά τα 60-65 έτη.

Όταν υπάρχουν συμπτώματα, συνήθως περιλαμβάνουν:

• Αίσθημα «φτερουγίσματος» στο στήθος
• Πόνο στην περιοχή του θώρακα
• Ζάλη ή τάση λιποθυμίας
• Δυσκολία στην αναπνοή
• Έντονη κόπωση

Σε περίπτωση εμφάνισης αυτών των συμπτωμάτων, είναι απαραίτητη η επίσκεψη σε καρδιολόγο. Ορισμένοι παράγοντες όπως η υπερκατανάλωση καφεΐνης, το στρες ή η αφυδάτωση μπορούν να ευνοήσουν την εκδήλωσή τους.

Πότε οι αρρυθμίες αποτελούν απειλή

Η σοβαρότητα εξαρτάται από το αν συνδέονται με άλλες καρδιοπάθειες, όπως βαλβιδοπάθειες, στεφανιαία νόσο, καρδιακή ανεπάρκεια ή πρωτογενή ηλεκτρικά νοσήματα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι αρρυθμίες μπορεί να οδηγήσουν σε εγκεφαλικό επεισόδιο, ανακοπή ή καρδιακή ανεπάρκεια, εάν δεν αντιμετωπιστούν εγκαίρως.

Αντίθετα, όταν δεν υπάρχει υποκείμενη καρδιολογική πάθηση, οι περισσότερες αρρυθμίες είναι καλοήθεις και δεν απειλούν τη ζωή του ασθενούς.

Διαγνωστικά μέσα και η συμβολή της τεχνολογίας

Η αρχική ένδειξη για αρρυθμία μπορεί να προκύψει από την ψηλάφηση του σφυγμού. Παλμοί υψηλοί (άνω των 90) ή πολύ χαμηλοί (κάτω των 60) σε κατάσταση ηρεμίας ενδεχομένως απαιτούν έλεγχο. Παράλληλα, φορητές ηλεκτρονικές συσκευές, όπως τα έξυπνα ρολόγια, μπορούν να καταγράψουν ενδείξεις, αν και δεν αντικαθιστούν τη διάγνωση από γιατρό.

Η σωματική άσκηση ωφελεί την καρδιακή υγεία, αλλά η υπερβολική κόπωση, ιδιαίτερα σε αθλητές αντοχής όπως οι μαραθωνοδρόμοι, αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης αρρυθμιών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, συνιστάται τακτικός καρδιολογικός έλεγχος, ειδικά όταν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό.

Τρόποι διάγνωσης και θεραπευτική προσέγγιση

Η επιβεβαίωση της αρρυθμίας γίνεται με ειδικές εξετάσεις, όπως:

• Ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ)
• Triplex καρδιάς
• Δοκιμασία κόπωσης
• Holter ρυθμού

Η αντιμετώπιση διαμορφώνεται με βάση το είδος της αρρυθμίας και περιλαμβάνει:

• Αντιαρρυθμικά φάρμακα
• Αντιπηκτική αγωγή σε ασθενείς με αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού
• Αντιμετώπιση συνοδών προβλημάτων όπως υπέρταση ή διαβήτης
• Τροποποίηση τρόπου ζωής (διακοπή καπνίσματος, άσκηση, διατροφή)
• Επεμβατικές θεραπείες όπως ablation ή βηματοδότης

Σε ήπιες μορφές, αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορεί να επαρκούν. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, απαιτείται εξειδικευμένη θεραπεία.

Γιατί η πρόληψη είναι το κλειδί

Όπως τονίζει ο κ. Κοσσυβάκης, οι αρρυθμίες μπορεί να υπάρχουν χωρίς να προκαλούν συμπτώματα. Η έγκαιρη ανίχνευση, η προσεκτική παρακολούθηση και η προσαρμογή της καθημερινότητας παίζουν καταλυτικό ρόλο στην προστασία της καρδιακής λειτουργίας.