Η πατάτα δεν είναι αυτό που νομίζαμε – Τι έδειξε η γενετική ανάλυση

Η γενετική καταγωγή της πατάτας, ενός από τα σημαντικότερα διατροφικά αγαθά παγκοσμίως, αποκαλύπτεται μέσα από νέα έρευνα που ρίχνει φως σε έναν εξελικτικό «γάμο» με απρόσμενο σύντροφο: τη ντομάτα. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε σήμερα στην επιθεώρηση Cell, δείχνει ότι οι σύγχρονες πατάτες αποτελούν προϊόν υβριδισμού ανάμεσα σε αγριοπατάτες και προγονικά είδη ντομάτας.

Μια διεθνής ομάδα επιστημόνων ανέλυσε εκατοντάδες γονιδιώματα –συγκεκριμένα 450 από καλλιεργημένες πατάτες και 56 από άγρια είδη– καταλήγοντας σε συμπεράσματα που ανατρέπουν όσα γνωρίζαμε για την εξέλιξη του φυτού. «Η συλλογή δείγματων από άγριες ποικιλίες είναι εξαιρετικά δύσκολη, γι’ αυτό και αυτή η γενετική βάση δεδομένων είναι η πιο πλήρης που έχει αναλυθεί ποτέ», δήλωσε ο Ζιγιάνγκ Ζανγκ, επικεφαλής της έρευνας από το Γεωργικό Ινστιτούτο Γονιδιωματικής του Σεντζέν στην Κίνα.

Δύο μακρινοί πρόγονοι και ο ρόλος της υβριδοποίησης

Οι ειδικοί κατέληξαν ότι η πατάτα, τόσο στις καλλιεργημένες όσο και στις άγριες μορφές της, έχει διπλή καταγωγή. Το 60% της γενετικής της προέρχεται από την οικογένεια Etuberosum, ένα αρχαίο φυτικό γένος της Χιλής που περιλάμβανε είδη παρόμοια με την πατάτα, αλλά χωρίς τον εδώδιμο κόνδυλο. Το υπόλοιπο 40% σχετίζεται στενά με την ντομάτα, στοιχείο που επιβεβαιώνει την υβριδική προέλευση του φυτού.

Δείτε Τελικά, η ντομάτα είναι φρούτο ή λαχανικό; Τι αποφάσισε το δικαστήριο!

Η βοτανολόγος Σάντρα Ναπ, από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στη Βρετανία, ανέφερε ότι τα ευρήματα δείχνουν ξεκάθαρα πως η πατάτα δεν είναι προϊόν σταδιακών μεταλλάξεων, αλλά αποτέλεσμα μιας μακρινής γενετικής ένωσης. Η μελέτη, σύμφωνα με τους επιστήμονες, αλλάζει τη θεώρηση που υπήρχε για τη βιολογική εξέλιξη, δίνοντας μεγαλύτερη βαρύτητα στην υβριδοποίηση ως παράγοντα δημιουργίας νέων ειδών.

Ο κόνδυλος και η αναπαραγωγή χωρίς σπόρους

Κρίσιμο ρόλο στη σημερινή μορφή της πατάτας παίζει το γονίδιο του κονδύλου, το οποίο, σύμφωνα με τα γενετικά δεδομένα, προέρχεται από την ντομάτα. Ωστόσο, για να ενεργοποιηθεί, απαιτείται η συνεργασία ενός άλλου γονιδίου που προέρχεται από το Etuberosum και επιτρέπει την υπόγεια ανάπτυξη του φυτού. Αυτός ο συνδυασμός αποτέλεσε το θεμέλιο για τη δημιουργία του εδώδιμου μέρους της πατάτας.

Ένα επιπλέον χαρακτηριστικό που συνέβαλε στη διάδοση του φυτού είναι η ικανότητά του να αναπαράγεται αγενώς, δηλαδή χωρίς τη χρήση σπόρων ή επικονίαση. Αυτή η ιδιότητα εξηγεί γιατί η πατάτα εξαπλώθηκε ραγδαία πρώτα στη Νότια Αμερική και στη συνέχεια στον υπόλοιπο κόσμο, μέσω της ανθρώπινης δραστηριότητας.

Δείτε επίσης Να ξεφλουδίζουμε τη ντομάτα ή όχι; Τι συμβουλεύουν οι επιστήμονες

Προοπτική δημιουργίας πατάτας από σπόρο

Η μελέτη δεν περιορίστηκε στην καταγραφή της εξελικτικής πορείας του φυτού. Όπως ανέφερε ο Σανουέν Χουάνγκ, καθηγητής στο Ινστιτούτο του Σεντζέν και μέλος της ερευνητικής ομάδας, οι επιστήμονες εργάζονται ήδη στην ανάπτυξη ενός νέου υβριδίου πατάτας, το οποίο θα μπορεί να αναπαράγεται με σπόρους. Αν αυτό καταστεί εφικτό, ενδέχεται να φέρει επανάσταση στις μεθόδους καλλιέργειας.

Ο καθηγητής Λόρεν Ράιζεμπεργκ, που συμμετείχε επίσης στη μελέτη, τόνισε ότι η νέα γνώση αποτελεί «βαθιά αλλαγή» στην κατανόηση της εξέλιξης των φυτικών ειδών, δείχνοντας πως η υβριδοποίηση μπορεί να έχει μεγαλύτερη επίδραση απ’ ό,τι πιστεύαμε μέχρι σήμερα.