Στεγαστικό και ενοίκια: Δείτε τις παρεμβάσεις για κλειστά ακίνητα και ανακαινίσεις

Το στεγαστικό πρόβλημα έχει πλέον λάβει πανευρωπαϊκές διαστάσεις και η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις πρώτες χώρες που περνούν σε ένα πλέγμα παρεμβάσεων, επιχειρώντας να συγκροτήσουν συνεκτική στεγαστική πολιτική. Το κυβερνητικό σχέδιο για τα ακίνητα αναπτύσσεται σε πολλαπλά επίπεδα και περιλαμβάνει προγράμματα ανακαίνισης, φορολογικά κίνητρα, παρεμβάσεις στην αγορά ενοικίων και αξιοποίηση αδρανών ακινήτων.

Οι δράσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη  ή σε φάση σχεδιασμού, σύμφωνα με την εφημερίδα Απογευματινή, στοχεύουν αφενός στην επιστροφή κλειστών κατοικιών στην αγορά και αφετέρου στον περιορισμό φαινομένων φοροδιαφυγής και στρεβλώσεων στα δηλωθέντα μισθώματα, σε μια περίοδο κατά την οποία τα ενοίκια καταγράφουν έντονη άνοδο.

Το νέο πλαίσιο ανακαινίσεων και η επαναφορά χιλιάδων κλειστών σπιτιών

Κεντρικό άξονα της στεγαστικής πολιτικής αποτελεί το πρόγραμμα «Ανακαινίζω», το οποίο βρίσκεται υπό σχεδιασμό σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με στόχο τη χρηματοδότηση 400.000.000 έως 500.000.000 ευρώ. Το πρόγραμμα επικεντρώνεται στην ανακαίνιση παλαιών κατοικιών που, μετά την αποκατάστασή τους, θα διατίθενται προς μακροχρόνια ενοικίαση, ενώ σε επόμενη φάση θα περιλαμβάνει και ακίνητα για ιδιοκατοίκηση.

Διαβάστε ακόμη Ακίνητα: Έρχεται ο ΜΑΤΑ –  Όλα όσα αλλάζουν

Η επιδότηση μπορεί να φτάσει έως το 90% της δαπάνης, με ανώτατο όριο τα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό και συνολικά τις 36.000 ευρώ ανά κατοικία. Δικαιούχα θα είναι ακίνητα έως 120 τετραγωνικά μέτρα, κατασκευασμένα πριν από το 1990, ενώ προβλέπονται εισοδηματικά κριτήρια 25.000 ευρώ για άγαμους και 35.000 ευρώ για ζευγάρια, με προσαύξηση 5.000 ευρώ ανά παιδί και ειδική πρόβλεψη για τα μονογονεϊκά νοικοκυριά.

Οι παρεμβάσεις που χρηματοδοτούνται και οι στόχοι του προγράμματος

Οι εργασίες που καλύπτονται αφορούν εκτεταμένες ανακαινίσεις, όπως αντικατάσταση ηλεκτρολογικών και υδραυλικών εγκαταστάσεων, ενεργειακές παρεμβάσεις με αλλαγή κουφωμάτων και θερμομόνωση, ανακαίνιση κουζίνας και λουτρού, καθώς και ενίσχυση φθαρμένων δομικών στοιχείων.

Στόχος είναι η ανακαίνιση και επαναφορά στην αγορά τουλάχιστον 30.000 έως 35.000 κλειστών κατοικιών που θα διατεθούν για μακροχρόνια μίσθωση. Η μέση επιδότηση εκτιμάται μεταξύ 11.428 και 13.333 ευρώ ανά κατοικία, ποσό σημαντικά χαμηλότερο από το ανώτατο όριο, γεγονός που αποτυπώνει τον ευρύ χαρακτήρα της παρέμβασης.

Το «Ανακαινίζω-Νοικιάζω» και το απόθεμα των κενών διαμερισμάτων

Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι υπάρχουν περίπου 700.000 κενά διαμερίσματα, μεγάλο μέρος των οποίων βρίσκεται σε χωριά ή σε πολύ κακή κατάσταση. Στο Λεκανοπέδιο, πάνω από το 75% των κενών κατοικιών είναι ηλικίας άνω των 35 ετών, ενώ τα μισά είναι διαμερίσματα πολυκατοικιών, ιδιοκτησίας συχνά χαμηλόμισθων πολιτών που αδυνατούν να τα ανακαινίσουν.

Το πρόγραμμα «Ανακαινίζω-Νοικιάζω» διαθέτει προϋπολογισμό 50.000.000 ευρώ και παρέχει επιδότηση έως 60% και μέχρι 8.100 ευρώ για εργασίες συνολικού ύψους 13.500 ευρώ. Έως σήμερα έχουν κατατεθεί περίπου 5.000 αιτήσεις για ακίνητα που θα εκμισθωθούν μακροχρόνια, τουλάχιστον για τρία έτη, ενώ προγραμματίζεται νέος κύκλος με αύξηση του ανώτατου ποσού στις 36.000 ευρώ.

Φορολογικά κίνητρα για την ενίσχυση της μακροχρόνιας μίσθωσης

Με τον νόμο Ν. 5246/2025 θεσπίστηκε δυνατότητα τριετούς φοροαπαλλαγής στα εισοδήματα ιδιοκτητών που έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 θα εκμισθώσουν ακίνητα για τουλάχιστον τρία χρόνια. Το μέτρο αφορά μη ιδιοκατοικούμενα ακίνητα μακροχρόνιας μίσθωσης και αποσκοπεί στην αύξηση της προσφοράς διαθέσιμων κατοικιών.

Δείτε ακόμη Ακίνητα: Πού υπάρχει αύξηση τιμών – Τα ακριβότερα και τα φθηνότερα ανά περιοχή

Η απαλλαγή ισχύει για ακίνητα έως 120 τετραγωνικά μέτρα που ήταν κενά πάνω από τρία χρόνια ή προέρχονται από βραχυχρόνια μίσθωση, με προσαύξηση του ορίου επιφάνειας κατά 20 τετραγωνικά για κάθε παιδί πέραν των δύο. Το κίνητρο συνδέεται και με τη διαπίστωση ότι μόλις το 10% των 900.000 ενοικιαστών που δικαιούνται επιδότηση δηλώνουν μισθώματα άνω των 400 ευρώ.

Αλλαγές χρήσης, δημόσια ακίνητα και στοχευμένη στήριξη εργαζομένων

Στο πλαίσιο της στεγαστικής πολιτικής προβλέπονται και φορολογικά κίνητρα για την κατασκευή νέων κατοικιών ή τη μετατροπή παλαιών επαγγελματικών χώρων σε σπίτια, με fast track διαδικασίες αλλαγής χρήσης. Εφόσον τα ακίνητα διατεθούν με μακροχρόνιες μισθώσεις τουλάχιστον δέκα ετών, τα έσοδα από ενοίκια θα εκπίπτουν από τον φόρο εισοδήματος.

Παράλληλα, προωθείται η επιστροφή δύο ενοικίων σε εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτικό προσωπικό που εργάζονται εκτός τόπου καταγωγής, καθώς και η αναβάθμιση δημοτικών και στρατιωτικών κτιρίων σε απομακρυσμένες περιοχές για τη στέγαση δημοσίων υπαλλήλων και στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων.

Δείτε Μητρώο ακινήτων ΜΙΔΑ: Τι ζητά η ΠΟΜΙΔΑ για να μην αιφνιδιαστούν ιδιοκτήτες και φοροτεχνικοί

Έλεγχοι στην αγορά και υποχρεωτική τραπεζική πληρωμή

Σημαντικό μέρος του σχεδίου αφορά την εντατικοποίηση των ελέγχων για αδήλωτα μισθώματα, με στόχο τον εντοπισμό περιπτώσεων εξαιρετικά χαμηλών δηλώσεων, ακόμη και 10, 20 ή 30 ευρώ για κατοικίες 70 έως 110 τετραγωνικών μέτρων. Ενδεικτικό είναι ότι 180.000 από τους 900.000 δικαιούχους επιδότησης δήλωσαν μισθώματα έως 100 ευρώ.

Από 1η Απριλίου 2026 καθιερώνεται υποχρεωτικά η πληρωμή ενοικίων μέσω τραπεζικού λογαριασμού, με απώλεια του αφορολόγητου 5% για τους ιδιοκτήτες και απώλεια επιδομάτων για τους ενοικιαστές σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, ενισχύοντας τη διαφάνεια στις συναλλαγές ακινήτων.