Στεγαστικό: Δείτε τα νέα μέτρα για σπίτια, ενοίκια και ανακαινίσεις

Η κυβέρνηση ολοκληρώνει για το 2025-2026 ένα εκτεταμένο πακέτο 29 παρεμβάσεων για το στεγαστικό ζήτημα, με υπολογίσιμο δημοσιονομικό κόστος που υπερβαίνει τα 2,6 δισεκατομμύρια ευρώ. Ο σχεδιασμός συνδυάζει νέα προγράμματα, φορολογικές ελαφρύνσεις και ρυθμιστικές παρεμβάσεις, με βασικό στόχο την αύξηση της προσφοράς κατοικιών και τη σταδιακή ανακούφιση των νοικοκυριών από την έντονη πίεση στην αγορά στέγης.

Στο κυβερνητικό επιτελείο αποφεύγουν τον όρο «μαγικές λύσεις», επισημαίνοντας ότι πρόκειται για ένα πλέγμα μέτρων που επιχειρεί να απαντήσει ταυτόχρονα στο πρόβλημα των κλειστών ακινήτων, στο υψηλό κόστος ενοικίασης και στις δυσκολίες πρόσβασης στην ιδιοκατοίκηση.

Το νέο κύμα παρεμβάσεων που ξεκινά το 2026

Από το 2026 ενεργοποιούνται εννέα νέες δράσεις, με έμφαση στην αξιοποίηση υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος και στη δημιουργία νέων κατοικιών. Κεντρική θέση κατέχει το πρόγραμμα ανακαίνισης παλαιών κατοικιών, ύψους 400 εκατομμυρίων ευρώ από το ΕΣΠΑ 2021-2027, με δυνατότητα επέκτασης. Η δράση προβλέπει επιχορήγηση έως 80% του κόστους, προσαυξήσεις για τρίτεκνους, πολύτεκνους, ΑΜΕΑ και περιοχές με γεωγραφικές ιδιαιτερότητες, καθώς και ανώτατο ποσό ενίσχυσης 36.000 ευρώ. Επιλέξιμες είναι κατοικίες έως 120 τετραγωνικά μέτρα με άδεια πριν το 1990, ενώ το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού κατευθύνεται σε κλειστά ακίνητα.

Παράλληλα, προωθείται ειδικό πρόγραμμα ανακαίνισης δημοτικών και περιφερειακών κτιρίων σε ορεινές και νησιωτικές περιοχές, ώστε να διατεθούν με μακροχρόνια μίσθωση σε εργαζόμενους κρίσιμων δημόσιων υπηρεσιών, όπως σχολεία, νοσοκομεία και σώματα ασφαλείας. Η υλοποίηση αναλαμβάνεται από δήμους και περιφέρειες, με πρόβλεψη χρηματοδότησης από τα περιφερειακά προγράμματα.

Ενίσχυση εργαζομένων και ρυθμίσεις στην αγορά ενοικίασης

Στο ίδιο πακέτο περιλαμβάνεται η επιστροφή δύο ενοικίων ετησίως σε εκπαιδευτικούς, ιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης, ανεξαρτήτως εισοδήματος. Το μέτρο, που έχει και αναδρομική ισχύ, αφορά περίπου 50.000 δικαιούχους και συνεπάγεται πρόσθετο κόστος 20 εκατομμυρίων ευρώ τον χρόνο.

Ταυτόχρονα, από την 1η Μαρτίου 2026 επεκτείνεται ο περιορισμός νέων βραχυχρόνιων μισθώσεων στην Α’ Δημοτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης, με δυνατότητα παράτασης. Σε περιοχές όπου ισχύει απαγόρευση, προβλέπεται ότι σε περίπτωση μεταβίβασης ακινήτου αυτό διαγράφεται από το μητρώο και δεν μπορεί να επανεγγραφεί.

Δείτε εδώ Μητρώο ακινήτων ΜΙΔΑ: Τι ζητά η ΠΟΜΙΔΑ για να μην αιφνιδιαστούν ιδιοκτήτες και φοροτεχνικοί

Κίνητρα για νέες κατοικίες και μετατροπές χρήσεων

Σημαντικό μέρος των νέων παρεμβάσεων αφορά την ενίσχυση της προσφοράς. Θεσπίζεται πλαίσιο «built to rent», που επιτρέπει σε κατασκευαστικές εταιρίες να ανεγείρουν ή να μετατρέπουν ακίνητα αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση τουλάχιστον δέκα ετών, με φορολογικό κίνητρο την έκπτωση του εισοδήματος από ενοίκια.

Παράλληλα, προωθείται οριζόντια πολεοδομική ρύθμιση που διευκολύνει τη γρήγορη μετατροπή γραφείων, καταστημάτων ή εγκαταλελειμμένων κτιρίων σε κατοικίες. Οι εταιρίες που θα ενταχθούν σε σχήματα προσιτής ενοικίασης δεκαετούς διάρκειας θα μπορούν να αξιοποιούν και τα σχετικά φορολογικά οφέλη.

Στο πακέτο περιλαμβάνονται επίσης το οικιστικό πρόγραμμα των ενόπλων δυνάμεων, ο εκσυγχρονισμός του κληρονομικού δικαίου για ταχύτερη επίλυση συνιδιοκτησιών και η δημιουργία μητρώου φερεγγυότητας ενοικιαστών, το οποίο αναμένεται να λειτουργήσει πιλοτικά στις αρχές του 2026.

Διαβάστε ακόμη Στεγαστικό: Όλο το σχέδιο για περισσότερα και φθηνότερα ενοικιαζόμενα σπίτια

Μέτρα που παρατείνονται και φορολογικές αλλαγές

Για το 2026 επεκτείνονται υφιστάμενες παρεμβάσεις, όπως η τριετής φοροαπαλλαγή για κενές κατοικίες που διατίθενται σε μακροχρόνια μίσθωση, με διευρύνσεις για τρίτεκνες και πολύτεκνες οικογένειες και ειδικές προβλέψεις για μισθώσεις σε προσωπικό υγείας, εκπαίδευσης και ένστολους.

Από το ίδιο έτος μειώνεται κατά 50% ο ΕΝΦΙΑ σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους και από το 2027 καταργείται πλήρως για κύριες κατοικίες, ενώ σε παραμεθόριες περιοχές το όριο ανεβαίνει στους 1.700 κατοίκους. Παρατείνεται επίσης η αναστολή ΦΠΑ στις νέες οικοδομές και η μείωση φόρου για δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων, ενώ συνεχίζονται οι περιορισμοί βραχυχρόνιας μίσθωσης στο κέντρο της Αθήνας.

Σημαντική αλλαγή αποτελεί και η θέσπιση ενδιάμεσου φορολογικού συντελεστή 25% για εισοδήματα από ενοίκια μεταξύ 12.000 και 24.000 ευρώ, μέτρο που αφορά άμεσα περισσότερους από 160.000 ιδιοκτήτες.

Προγράμματα σε εξέλιξη από το 2025

Από το 2025 εφαρμόζεται το πρόγραμμα «ΣΠΙΤΙ μου ΙΙ», με συνολικό προϋπολογισμό δύο δισεκατομμύρια ευρώ, μειωμένο επιτόκιο κατά 50% και στόχο τη στήριξη άνω των 15.000 οικογενειών ηλικίας 25 έως 50 ετών. Παράλληλα «τρέχει» το «Αναβαθμίζω το ΣΠΙΤΙ μου» για ενεργειακές παρεμβάσεις με μηδενικό επιτόκιο.

Σε ισχύ βρίσκονται ακόμη η φοροαπαλλαγή τριετίας για κενά ακίνητα που διατίθενται σε μακροχρόνια μίσθωση, η απαγόρευση νέων βραχυχρόνιων μισθώσεων σε περιοχές του κέντρου της Αθήνας, η αύξηση του τέλους ανθεκτικότητας, η προσαύξηση ΕΝΦΙΑ για κενά ακίνητα τραπεζών και servicers, ο διπλασιασμός της ενίσχυσης στο «Ανακαινίζω-Νοικιάζω» και η ετήσια επιστροφή ενός ενοικίου για το μεγαλύτερο μέρος των ενοικιαστών.

Το δημοσιονομικό αποτύπωμα του πακέτου

Το υπολογίσιμο κόστος των μέτρων για τη διετία 2025-2026 ανέρχεται σε 2,637 δισεκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων 420 εκατομμύρια αφορούν νέα προγράμματα, δύο δισεκατομμύρια το «ΣΠΙΤΙ μου ΙΙ» και 217 εκατομμύρια λειτουργικά μέτρα του 2026. Στο συνολικό αποτύπωμα προστίθενται οι δαπάνες για συνεχιζόμενες παρεμβάσεις, όπως η επιστροφή ενοικίου και η μείωση του ΕΝΦΙΑ.

Διαβάστε εδώ Πώς 12.500 πολίτες θα αποκτήσουν σπίτι από τα νέα στεγαστικά προγράμματα – Οι δικαιούχοι

Όπως επισημαίνεται, ορισμένες δράσεις –μεταξύ των οποίων το οικιστικό πρόγραμμα των ενόπλων δυνάμεων και το μητρώο φερεγγυότητας– δεν έχουν ακόμη πλήρως κοστολογηθεί, γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω επιβάρυνσης τα επόμενα έτη.