Μειώσεις στις συντάξεις χηρείας: Ποιοι θα δουν «ψαλίδι» στα χρήματα και τα ποσά που χάνονται

Χιλιάδες δικαιούχοι συντάξεων χηρείας αντιμετωπίζουν σημαντικές μειώσεις στα χρήματα που λαμβάνουν, με απώλειες που μπορεί να φτάσουν τα 300 έως 500 ευρώ μηνιαίως. Το «ψαλίδι» στις συντάξεις χηρείας ενεργοποιείται μετά την πρώτη τριετία από τον θάνατο του ασφαλισμένου, αλλά δεν αφορά όλους τους δικαιούχους.

Η καθυστέρηση στην εφαρμογή των μειώσεων έχει δημιουργήσει επιπλέον πρόβλημα με αναδρομικές κρατήσεις που προκαλούν οικονομικό σοκ σε πολλές οικογένειες.

Πώς λειτουργεί το σύστημα των συντάξεων χηρείας

Το καθεστώς της σύνταξης λόγω θανάτου σχεδιάστηκε με στόχο την προσωρινή οικονομική στήριξη του επιζώντος συζύγου. Κατά τα πρώτα τρία χρόνια από την απώλεια, ο δικαιούχος εισπράττει το 70% της σύνταξης που ελάμβανε ο θανών σύζυγος. Αυτή η περίοδος θεωρείται κρίσιμη για την προσαρμογή στη νέα οικονομική πραγματικότητα. Μετά τη συμπλήρωση της τριετίας, το σύστημα προβλέπει περιορισμούς που μπορούν να οδηγήσουν σε δραστική μείωση του ποσού. Συγκεκριμένα, όταν ο δικαιούχος εργάζεται ή λαμβάνει δική του σύνταξη γήρατος ή αναπηρίας, η σύνταξη χηρείας μειώνεται στο 35%. Αυτή η ρύθμιση στοχεύει στην αποφυγή υπερβολικής συσσώρευσης εισοδήματος, αλλά στην πράξη δημιουργεί σοβαρά προβλήματα.

Ποιους αφορούν οι μειώσεις στις συντάξεις χηρείας

Το «ψαλίδι» στα χρήματα δεν εφαρμόζεται οριζόντια σε όλους τους δικαιούχους, όπως προαναφέραμε. Υπάρχουν συγκεκριμένες κατηγορίες που υφίστανται μείωση και άλλες που προστατεύονται από αυτή την αλλαγή. Μείωση στο 35% υφίστανται οι χήρες και χήροι που έχουν εργασία μετά την πρώτη τριετία, καθώς και όσοι λαμβάνουν δεύτερη κύρια σύνταξη από το δικό τους ασφαλιστικό ιστορικό. Επίσης, η μείωση εφαρμόζεται σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει προστατευόμενο τέκνο στην οικογένεια. Αντίθετα, δεν υφίστανται καμία μείωση όσοι δεν εργάζονται και δεν έχουν άλλη σύνταξη. Προστατεύονται επίσης οι γονείς ανήλικων ή σπουδαζόντων τέκνων, καθώς και άτομα με αναπηρία σε συγκεκριμένες περιπτώσεις που ορίζει η νομοθεσία.

Αναλυτικά παραδείγματα

Για να κατανοήσουμε το μέγεθος των μειώσεων στις συντάξεις χηρείας, είναι χρήσιμο να εξετάσουμε συγκεκριμένα παραδείγματα που αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα.

Στην πρώτη περίπτωση, μια χήρα που δεν εργάζεται και δεν λαμβάνει άλλη σύνταξη, με σύνταξη θανόντος 1.000 ευρώ, εισπράττει 700 ευρώ (70%). Μετά την τριετία, δεν παρατηρείται καμία αλλαγή και το ποσό παραμένει στα 700 ευρώ μηνιαίως.

ΔΕΙΤΕ Συντάξεις: Δείτε ποιοί είναι οι κερδισμένοι

Διαφορετική είναι η κατάσταση για χήρα που εργάζεται. Με σύνταξη θανόντος 1.200 ευρώ, κατά την πρώτη τριετία λαμβάνει 840 ευρώ. Μετά την τριετία, το ποσό μειώνεται στα 420 ευρώ, με αποτέλεσμα μηνιαία απώλεια 420 ευρώ που επηρεάζει σημαντικά το οικογενειακό εισόδημα.
Ακόμη πιο σύνθετη είναι η περίπτωση διπλής σύνταξης. Όταν η δικαιούχος λαμβάνει δική της σύνταξη 900 ευρώ και η σύνταξη του θανόντος είναι 1.100 ευρώ, τα πρώτα τρία χρόνια εισπράττει επιπλέον 770 ευρώ. Μετά την τριετία, αυτό το ποσό πέφτει στα 385 ευρώ, με αποτέλεσμα το συνολικό εισόδημα να μειώνεται αισθητά χωρίς να υπολογίζεται η αύξηση του κόστους ζωής.

Το πρόβλημα των αναδρομικών κρατήσεων

Το μεγαλύτερο σοκ για χιλιάδες δικαιούχους δεν προέρχεται μόνο από τις μειώσεις στις συντάξεις χηρείας, αλλά από τον τρόπο εφαρμογής τους. Σε πολλές περιπτώσεις, η μείωση δεν εφαρμόστηκε έγκαιρα, αλλά επιβλήθηκε μαζικά μετά από έλεγχο των ασφαλιστικών φορέων. Αυτή η καθυστέρηση έχει ως αποτέλεσμα την παρακράτηση τριών, τεσσάρων ή και πέντε ετών αναδρομικών ποσών. Οι μηνιαίες κρατήσεις που επιβάλλονται για την εξόφληση αυτών των χρεών μειώνουν δραματικά τη σύνταξη που λαμβάνουν οι δικαιούχοι, δημιουργώντας σοβαρά οικονομικά προβλήματα. Πολλοί δικαιούχοι διαπιστώνουν ξαφνικά ότι το ποσό που εισπράττουν έχει μειωθεί κατά 40% ή και περισσότερο λόγω των αναδρομικών κρατήσεων, χωρίς να έχουν ενημερωθεί έγκαιρα για την αλλαγή στο καθεστώς τους.

Συχνές απορίες για τις μειώσεις στις συντάξεις χηρείας

Πολλοί δικαιούχοι αναζητούν απαντήσεις σε κρίσιμα ερωτήματα που αφορούν τη μείωση των χρημάτων που λαμβάνουν. Η μείωση γίνεται ακριβώς με τη συμπλήρωση τριών ετών από τον θάνατο του ασφαλισμένου, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις εργασίας ή λήψης δεύτερης σύνταξης. Σημαντικό ερώτημα είναι αν το ποσό επανέρχεται στο 70% εάν ο δικαιούχος σταματήσει να εργάζεται. Η απάντηση είναι ότι δεν γίνεται αυτόματα, αλλά απαιτείται υποβολή δήλωσης μεταβολής στον ασφαλιστικό φορέα. Η εθνική σύνταξη δεν κόβεται ξεχωριστά, αλλά επηρεάζεται έμμεσα μέσω του συνολικού ποσού που υπολογίζεται. Όσον αφορά το ηλικιακό όριο, δεν υπάρχει πλέον συγκεκριμένος περιορισμός, αν και η ηλικία παίζει ρόλο σε ειδικές εξαιρέσεις που προβλέπει η νομοθεσία.

ΔΕΙΤΕ Πότε θα πληρωθούν οι συντάξεις Φεβρουαρίου 2026

Τι πρέπει να προσέξουν οι δικαιούχοι

Η ενημέρωση και ο έγκαιρος έλεγχος αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την αποφυγή δυσάρεστων εκπλήξεων. Κάθε δικαιούχος οφείλει να ελέγξει αν έχει συμπληρωθεί η τριετία από τον θάνατο του συζύγου και να διασταυρώσει τα στοιχεία που αφορούν την εργασία ή τη λήψη δεύτερης σύνταξης. Είναι απαραίτητη η άμεση ενημέρωση για τυχόν αναδρομικές κρατήσεις που μπορεί να έχουν επιβληθεί, καθώς και η υποβολή δήλωσης για κάθε αλλαγή στην εργασιακή ή ασφαλιστική κατάσταση. Αυτό μπορεί να αποτρέψει τη συσσώρευση νέων χρεώσεων που θα επιβαρύνουν περαιτέρω το εισόδημα. Οι μειώσεις στις συντάξεις χηρείας δεν εφαρμόζονται αυτόματα σε όλους, αλλά όσοι εμπίπτουν στις προβλεπόμενες κατηγορίες αντιμετωπίζουν σημαντικές απώλειες χρημάτων. Ιδιαίτερα λόγω των καθυστερήσεων στην εφαρμογή, το «ψαλίδι» μπορεί να είναι ακόμη πιο επώδυνο με τις αναδρομικές κρατήσεις. Η έγκαιρη γνώση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων αποτελεί την καλύτερη προστασία για κάθε δικαιούχο.