Κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί: Τι πρέπει να προσέχουμε

Οι κοινοί τραπεζικοί λογαριασμοί έχουν καθιερωθεί ως πρακτικό εργαλείο για οικογένειες, συζύγους και συγγενικά πρόσωπα, διευκολύνοντας την καθημερινή διαχείριση των οικονομικών. Η κοινή πρόσβαση και η ταχεία κάλυψη αναγκών πέραν της πρακτικότητας κρύβουν κινδύνους που συχνά υποτιμώνται.

Το κρίσιμο σημείο είναι ο τρόπος με τον οποίο η φορολογική διοίκηση ερμηνεύει τις κινήσεις που γίνονται μέσω κοινών λογαριασμών. Μια ανάληψη ή μεταφορά που για τους συνδικαιούχους μοιάζει αυτονόητη, μπορεί να χαρακτηριστεί από την εφορία ως δωρεά ή γονική παροχή, οδηγώντας σε υποχρέωση δήλωσης και πιθανή φορολόγηση.

Όταν η ανάληψη θεωρείται δωρεά

Η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών έχει καταστήσει σαφές ότι αν ένας συνδικαιούχος αναλάβει ή μεταφέρει ποσό από κοινό λογαριασμό στο οποίο δεν έχει ο ίδιος συνεισφέρει, η πράξη λογίζεται ως δωρεά από τον πραγματικό καταθέτη. Σε τέτοιες περιπτώσεις απαιτείται υποβολή δήλωσης μέσω της πλατφόρμας myProperty της ΑΑΔΕ, ώστε η πράξη να φορολογηθεί ή να εξεταστεί η εφαρμογή απαλλαγής.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση μεταφοράς ποσού από κοινό λογαριασμό γονέα και παιδιών σε ατομικό λογαριασμό του τέκνου, η οποία κρίθηκε ως δωρεά. Η εφορία ζήτησε τη σχετική δήλωση, υπογραμμίζοντας ότι η χρήση χρημάτων από μη συνεισφέροντα συνδικαιούχο ενεργοποιεί τις διατάξεις περί δωρεάς.

Αφορολόγητο: όρια και εξαιρέσεις

Οι γονικές παροχές και δωρεές έως 800.000 ευρώ μεταξύ στενών συγγενών (γονείς, παιδιά, σύζυγοι, παππούδες, γιαγιάδες, εγγόνια) είναι αφορολόγητες, υπό την προϋπόθεση ότι πραγματοποιούνται μέσα από το τραπεζικό σύστημα και δηλώνονται κανονικά. Η απλή ύπαρξη ποσών σε κοινό λογαριασμό δεν συνιστά από μόνη της δωρεά. Το ζήτημα ανακύπτει όταν ο μη συνεισφέρων κάνει χρήση των χρημάτων για ίδιο όφελος.

Από τον ενδελεχή έλεγχο εξαιρούνται μικροποσά, καθώς και τα εμβάσματα προς παιδιά που σπουδάζουν στο εξωτερικό, τα οποία αντιμετωπίζονται στο πλαίσιο οικογενειακής υποστήριξης. Παρά ταύτα, η τήρηση αποδεικτικών στοιχείων για τη ροή των χρημάτων παραμένει κρίσιμη.

Συντελεστές, έλεγχοι και διαδοχικές δωρεές

Οι δηλώσεις δωρεών ελέγχονται βάσει δεδομένων που αποστέλλουν οι τράπεζες. Όταν η συναλλαγή δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί και δεν προσκομίζονται επαρκή στοιχεία, επιβάλλεται φόρος από το πρώτο ευρώ, με συντελεστές 10% έως 40% ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας. Για παροχές σε μετρητά εκτός τραπεζικού συστήματος ισχύει αυτόματη φορολόγηση 10% χωρίς αφορολόγητο όριο.

Ιδιαίτερα αυξημένος είναι ο κίνδυνος στις διαδοχικές δωρεές. Όταν χρήματα μεταφέρονται μέσω ενδιάμεσων προσώπων για να καταλήξουν σε δικαιούχο εκτός της πρώτης κατηγορίας συγγένειας, επιβάλλεται φόρος 20% χωρίς αφορολόγητο. Αν οι μεταβιβάσεις πραγματοποιηθούν σε διάστημα μικρότερο των έξι μηνών, ενεργοποιείται άμεσα μηχανισμός ελέγχου.

Νομικές και πρακτικές παγίδες στην καθημερινή χρήση

Πέρα από το φορολογικό σκέλος, οι κοινοί λογαριασμοί έχουν και νομικές ιδιαιτερότητες. Κάθε συνδικαιούχος διαθέτει αυτοτελές δικαίωμα ανάληψης, γεγονός που σε συνθήκες σύγκρουσης συμφερόντων μπορεί να οδηγήσει σε μονομερείς κινήσεις και μεταγενέστερες διαφορές. Η φορολογική διοίκηση υπενθυμίζει ότι η δυνατότητα του δωρητή να πραγματοποιήσει την παροχή δεν εξετάζεται κατά την υποβολή της δήλωσης, αλλά στο στάδιο του ελέγχου.

Στην πράξη, συστήνεται η χρήση των κοινών λογαριασμών για σαφώς οριοθετημένους σκοπούς, όπως η κάλυψη κοινών δαπανών ή συγκεκριμένων υποχρεώσεων, και η διατήρηση ξεχωριστών ατομικών λογαριασμών για προσωπική διαχείριση. Η διακριτή ροή καταθέσεων και πληρωμών περιορίζει τον κίνδυνο να χαρακτηριστεί μια συναλλαγή ως δωρεά.

Κληρονομικά ζητήματα και απόδειξη χρήσης

Σε περίπτωση θανάτου ενός συνδικαιούχου, το υπόλοιπο του κοινού λογαριασμού δεν θεωρείται προϊόν κληρονομιάς και παραμένει στον επιζώντα συνδικαιούχο. Η ρύθμιση αυτή, αν και σαφής, μπορεί να προκαλέσει εντάσεις με κληρονόμους, ιδίως όταν τίθεται ζήτημα πραγματικής συνεισφοράς στο σχηματισμό των καταθέσεων.

Επιπλέον, όταν ποσό που δηλώνεται ως δωρεά καταλήγει σε κοινό λογαριασμό τέκνου μαζί με τρίτο πρόσωπο, πρέπει να αποδεικνύεται ότι χρησιμοποιήθηκε αποκλειστικά από τον δωρεοδόχο. Αν δεν τεκμηριώνεται η αποκλειστική χρήση, επιβάλλεται φόρος δωρεάς. Η σαφής τεκμηρίωση των κινήσεων παραμένει καθοριστική για την αποφυγή επιβαρύνσεων.