Πίνακας περιεχομένων

Το « 2025» μπαίνει πλέον στην τελική ευθεία προς το ορόσημο της 31ης Μαΐου 2026, με τα χρονικά περιθώρια για την υλοποίηση των έργων να στενεύουν και τον προβληματισμό να εντείνεται για το αν θα απορροφηθεί τελικά το σύνολο των διαθέσιμων κονδυλίων του προγράμματος.

Σύμφωνα με το insider, ο πρόεδρος του ΤΕΕ Γιώργος Στασινός, μιλώντας την Τετάρτη σε εκδήλωση στο Ζάππειο για τα ενεργειακά έργα που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης ανέφερε ότι δεν θεωρεί πιθανό να απορροφηθούν όλες οι αιτήσεις και οι πόροι του προγράμματος παρά την προσπάθεια να επιτευχθούν οι στόχοι και τα χρονοδιαγράμματα. Παράλληλα, εξέφρασε την πεποίθηση ότι η χώρα θα καταφέρει να πετύχει τους βασικούς στόχους και τα ορόσημα που έχουν τεθεί στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων.

Τα πέντε προγράμματα με προϋπολογισμό 3,2 δισ. ευρώ και η τύχη του «Εξοικονομώ 2025»

Ο πρόεδρος του ΤΕΕ αναφέρθηκε συνολικά στην πορεία των προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης, επισημαίνοντας ότι αποτελούν βασικό εργαλείο για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του κτιριακού αποθέματος και την επίτευξη των κλιματικών στόχων της χώρας. Όπως σημείωσε, συνολικά έχουν τρέξει περίπου πέντε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης, τα οποία καλύπτουν περίπου 141.000 περιπτώσεις, με συνολικό προϋπολογισμό που φτάνει τα 3,2 δισ. ευρώ, εκ των οποίων περίπου 2,1 δισ. ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις. Από αυτά τα προγράμματα, το «Εξοικονομώ 2021» είναι η δράση με τις περισσότερες αιτήσεις και μέχρι σήμερα έχει απορροφηθεί σχεδόν το σύνολο των διαθέσιμων πόρων

ΔΕΙΤΕ 

Από την άλλη, στο «Εξοικονομώ 2025», άλλαξαν οι όροι και υπήρξαν καθυστερήσεις με αποτέλεσμα να προκύψουν δυσκολίες στην εφαρμογή του. Όπως εξήγησε, στη χώρα μας, οι οδηγοί των προγραμμάτων αλλάζουν συχνά, ανάλογα με την πολιτική κατεύθυνση που τίθεται κάθε φορά, κάτι που δυσχεραίνει την υλοποίηση των προγραμμάτων.

Πρόταση για σταθερό πλαίσιο στα προγράμματα «Εξοικονομώ»

Ο κ. Στασινός διατύπωσε και συγκεκριμένες προτάσεις για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να υλοποιούνται πιο αποτελεσματικά στο μέλλον. Όπως σημείωσε, θα μπορούσε να υπάρξει ένας σταθερός οδηγός για τα προγράμματα «Εξοικονομώ» έως το 2030, ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη συνέχεια στον σχεδιασμό τους και να αποφεύγονται οι συχνές αλλαγές που δημιουργούν δυσκολίες στην εφαρμογή τους. Παράλληλα, πρότεινε να εφαρμοστεί ένα σύστημα διαρκούς υποβολής αιτήσεων, έτσι ώστε όταν υπάρχουν διαθέσιμοι πόροι να κατευθύνονται άμεσα σε αυτά τα προγράμματα.

Τα στενά χρονοδιαγράμματα του Ταμείου Ανάκαμψης

Ο προβληματισμός για την πλήρη απορρόφηση των πόρων του «Εξοικονομώ 2025» συνδέεται κυρίως με τα ιδιαίτερα πιεστικά χρονοδιαγράμματα που επιβάλλει η χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Τα έργα που εντάσσονται στο πρόγραμμα πρέπει να ολοκληρωθούν και να έχουν πληρωθεί έως τις 31 Μαΐου 2026, καθώς τότε λήγει η δυνατότητα χρηματοδότησης από το ευρωπαϊκό ταμείο.

Παρότι οι αιτήσεις για το πρόγραμμα υποβλήθηκαν μέσα στο 2025, η διαδικασία εξελίχθηκε σε αρκετές φάσεις και συνοδεύτηκε από παρατάσεις και τροποποιήσεις του πλαισίου εφαρμογής. Η αρχική προθεσμία υποβολής αιτήσεων παρατάθηκε (έως τις 13 Απριλίου) προκειμένου να δοθεί περισσότερος χρόνος στους ενδιαφερόμενους για την ολοκλήρωση των φακέλων τους, ενώ στη συνέχεια προχώρησαν και διοικητικές προσαρμογές στο πρόγραμμα, μεταξύ των οποίων και τροποποίηση του οδηγού εφαρμογής (1η τροποποίηση της ΚΥΑ του προγράμματος – ΦΕΚ Β’ 6059/12.11.2025).

Παράλληλα, η διαδικασία αξιολόγησης, έκδοσης αποφάσεων υπαγωγής και ολοκλήρωσης των τραπεζικών διαδικασιών πήρε αρκετούς μήνες. Σε επιμέρους στάδια του προγράμματος δόθηκαν νέες παρατάσεις, με την προθεσμία για την υπογραφή δανειακών συμβάσεων να μετατίθεται έως τον Φεβρουάριο του 2026, ενώ η καταληκτική ημερομηνία για την έκδοση αποφάσεων υπαγωγής μεταφέρθηκε έως τον Μάρτιο του 2026. Ενδεικτικό είναι ότι το Φεβρουάριο του 2026 εκδόθηκε τρίτη απόφαση υπαγρωγής για 3.223 ωφελούμενους, μια ημερομηνία αρκετά κοντινή σε σχέση με την προθεσμία ολοκλήρωσης του προγράμματος.

Οι παρατάσεις αυτές, αν και κρίθηκαν αναγκαίες για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης και των χρηματοδοτικών διαδικασιών, περιορίζουν ακόμη περισσότερο τον διαθέσιμο χρόνο για την υλοποίηση των παρεμβάσεων ενεργειακής αναβάθμισης. Σε ένα πρόγραμμα με δεκάδες χιλιάδες δικαιούχους, οι εργασίες που πρέπει να ολοκληρωθούν —από ενεργειακές μελέτες έως τεχνικές παρεμβάσεις και ελέγχους— απαιτούν σημαντικό χρόνο, γεγονός που εξηγεί τον προβληματισμό που εκφράζουν φορείς της αγοράς για το κατά πόσο θα καταστεί εφικτό να υλοποιηθεί το σύνολο των εγκεκριμένων αιτήσεων μέχρι τη λήξη του προγράμματος.

Οι δικαιούχοι καλούνται μέσα σε σχετικά περιορισμένο χρονικό διάστημα να ολοκληρώσουν ενεργειακές μελέτες, να προχωρήσουν στις εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης και να ολοκληρώσουν τις διαδικασίες ελέγχου και εκταμίευσης των επιχορηγήσεων. Παράλληλα, στην πράξη έχουν καταγραφεί καθυστερήσεις που σχετίζονται με τη διαθεσιμότητα τεχνικών συνεργείων, τις διαδικασίες προμήθειας υλικών, αλλά και τις τραπεζικές εγκρίσεις για όσους δικαιούχους επιλέγουν χρηματοδότηση μέσω δανείου.

Όλα αυτά δημιουργούν τον κίνδυνο μέρος των εγκεκριμένων αιτήσεων να μην προλάβει να υλοποιηθεί εντός των προθεσμιών του Ταμείου Ανάκαμψης. Στην πράξη, όταν αναφέρεται ότι δεν θα απορροφηθεί το σύνολο των αιτήσεων, αυτό σημαίνει συνήθως ότι ένα ποσοστό έργων δεν ολοκληρώνεται τελικά: είτε επειδή οι δικαιούχοι εγκαταλείπουν το έργο στη διάρκεια της διαδικασίας, είτε επειδή δεν ολοκληρώνονται εγκαίρως οι εργασίες ή οι χρηματοδοτικές διαδικασίες. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι αιτήσεις απεντάσσονται και τα αντίστοιχα κονδύλια δεν εκταμιεύονται, με αποτέλεσμα μέρος των διαθέσιμων πόρων να παραμένει ανεκτέλεστο, ακόμη κι αν το πρόγραμμα συνολικά πετυχαίνει τα βασικά ορόσημα που έχουν τεθεί για τη χώρα.